Chống buôn lậu, hàng giả có chuyển biến nhưng chưa thực sự vững chắc

Lực lượng hải quan đã phát hiện, xử lý nhiều vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ quy mô lớn.

Giả mạo nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp

Ngày 10/7/2026, Văn phòng Chính phủ vừa phát đi Thông báo số 364/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (gọi tắt là Ban Chỉ đạo quốc gia).

Trong Thông báo kết luận, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc ghi nhận, đánh giá cao các bộ, ngành, địa phương và các lực lượng chức năng đã quán triệt, triển khai nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết, chương trình, kế hoạch và các chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia.

Nhờ đó, trên đã góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội, tăng cường răn đe, góp phần củng cố sản xuất - kinh doanh lành mạnh, bảo đảm trật tự an toàn xã hội; củng cố mạnh mẽ lòng tin của nhân dân đối với các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ; được dư luận, cộng đồng doanh nghiệp cũng như các đối tác quốc tế đồng tỉnh, ủng hộ.

Mặc dù vậy, công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chưa thực sự vững chắc, tình trạng hàng hóa nhập lậu, giả mạo nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp.

Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức, trách nhiệm, của một số người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị, lực lượng chức năng đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chưa cao; công tác kiểm tra, giám sát, hậu kiểm còn chưa thường xuyên, triệt để, toàn diện, còn hởi hợt, làm chiếu lệ, chưa phát huy được vai trò của doanh nghiệp, người dân tham gia, thậm chí cá biệt còn có tình trạng tiếp tay, bảo kê cho các đối tượng vi phạm pháp luật.

Việc triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nhất là dữ liệu về truy xuất nguồn gốc hàng hóa còn chậm; công tác phối hợp, trao đổi, kết nối chia sẻ thông tin, cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan, lực lượng chức năng chưa tốt, chưa nhịp nhàng.

Năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của lực lượng chức năng còn hạn chế, chưa đồng đều, đặc biệt đối với những lĩnh vực mới, phức tạp như thương mại điện tử, bán hàng đa cấp, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ, nguồn lực trang thiết bị để phục vụ cho công tác này còn hạn chế, chưa đảm bảo, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ...

Xây dựng chương trình, kế hoạch, giải pháp cụ thể

Để nâng cao hiệu quả công tác năm 2026 và các năm tiếp theo, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, lực lượng chức năng (Công an, Hải quan, Biên phòng, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường, các cơ quan kiểm tra chuyên ngành) tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Hai là, xây dựng các chương trình, kế hoạch, giải pháp cụ thể trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả phù hợp diễn biến tình hình địa bàn và yêu cầu nhiệm vụ; đặc biệt tập trung đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả các hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy, buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới, hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam đề xuất khẩu đi các nước; sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, nhất là các mặt hàng thực phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, các mặt hàng ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân dân.

Ba là, các bộ, ngành, lực lượng chức năng tiếp tục rà soát, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tập trung sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự, Luật Thương mại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Hải quan, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Sở hữu trí tuệ...; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ…

Bốn là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng gắn với công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành của các bộ, ngành, địa phương đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả và lực lượng thực thi nhiệm vụ; giáo dục cán bộ, công chức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhận thức, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, không tiếp tay, bảo kê, bao che cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Năm là, đề nghị các đồng chí Phó Trưởng ban Chỉ đạo cùng với Ban Chỉ đạo quốc gia và các địa phương phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cá nhân đối với các ngành, lĩnh vực được giao phụ trách; xử lý nghiêm các vi phạm đối với các tổ chức, cá nhân theo thẩm quyền.

Sáu là, tăng cường vận động, phổ biến pháp luật, tuyên truyền những nguy hại, ảnh hưởng xấu của buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, công chức và nhân dân; tuyên truyền, phổ biến các thủ đoạn, phương thức gian lận, lừa đảo để nhân dân biết, nâng cao cảnh giác và kịp thời thông tin cho cơ quan có thẩm quyền.

Bảy là, giao Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chủ động, tích cực trong công tác theo dõi tình hình, kịp thời tham mưu Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia chỉ đạo tiếp tục tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ, chống buôn lậu, gian lận thương mại trong kinh doanh xăng dầu…