Quản lý thuế thương mại điện tử: Không còn “vùng xám”

Giai đoạn 2022–2025, số thu từ lĩnh vực TMĐT đạt gần 500.000 tỷ đồng. Ảnh: TL.

Khi dữ liệu trở thành căn cứ quan trọng

Tham gia kinh doanh trên sàn TMĐT từ năm 2021, chị Nguyễn Thị Thủy (Hà Nội) cho biết, cùng với sự phát triển của hoạt động bán hàng online, yêu cầu tuân thủ nghĩa vụ thuế ngày càng rõ ràng hơn. Việc cơ quan Thuế tăng cường đối soát dữ liệu từ sàn TMĐT, đơn vị vận chuyển và trung gian thanh toán đã khiến hoạt động kinh doanh trên nền tảng số trở nên minh bạch, bài bản hơn.

“Doanh thu, đơn hàng đều được ghi nhận qua hệ thống, nên người bán cũng ý thức rõ hơn về trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế”, chị Thủy chia sẻ.

Câu chuyện của chị Thủy đã cho thấy, quản lý thuế TMĐT đang dần đi vào thực chất, khi dữ liệu giao dịch trở thành căn cứ quan trọng để cơ quan Thuế xác định nghĩa vụ thuế, thay vì chỉ dựa vào khai báo của người nộp thuế.

Tại TP Huế, thời gian qua, cơ quan Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tăng cường quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT, trọng tâm là rà soát, kiểm tra việc cung cấp thông tin của các sàn TMĐT; đẩy mạnh thu thập, đối soát dữ liệu từ đơn vị vận chuyển, trung gian thanh toán, ngân hàng và các tổ chức liên quan.

Song song với công tác quản lý, cơ quan Thuế chú trọng tuyên truyền, hỗ trợ, vận động cá nhân, hộ kinh doanh nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật thuế, giúp người nộp thuế hiểu đúng, thực hiện đúng nghĩa vụ của mình.

Để nâng cao hiệu quả, Thuế TP Huế tăng cường phối hợp với các ban, ngành, cơ quan chức năng trong kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý thuế; đồng thời chủ động thu thập, bổ sung cơ sở dữ liệu quản lý từ nhiều nguồn khác nhau.

Nhờ đó, lũy kế đến tháng 12/2025, cơ quan Thuế đã đưa 474 cá nhân vào diện rà soát, mời làm việc, với số thuế phát sinh 6,7 tỷ đồng. Tính chung giai đoạn 2021–2025, đã mời và hướng dẫn kê khai bổ sung cho 579 trường hợp, số thuế phát sinh đạt 10,7 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy hiệu quả của công tác quản lý thuế TMĐT khi được triển khai quyết liệt nhất là khi dựa trên dữ liệu cụ thể.

Thực tiễn cho thấy, công tác quản lý thuế đối với TMĐT trên cả nước đang có những bước chuyển mạnh mẽ. Ngành Thuế đã tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 117/2025/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của các sàn TMĐT có chức năng thanh toán trong việc kê khai, khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân kinh doanh; cùng với đó, triển khai Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 18/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế và tổ chức các chuyên đề chống thất thu trong lĩnh vực TMĐT.

Theo thống kê của Chi cục Thuế TMĐT (Cục Thuế), tổng số thu từ TMĐT năm 2025 ước đạt 208.800 tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm 2024. Tính chung giai đoạn 2022–2025, số thu từ lĩnh vực này đạt gần 500.000 tỷ đồng. Kết quả này một lần nữa khẳng định hiệu quả của các giải pháp quản lý thuế đã triển khai.

Ngành Thuế tiếp tục hoàn thiện cơ chế đối soát dữ liệu với sàn TMĐT, đơn vị thanh toán, trung gian vận chuyển.

Đáng chú ý, đến nay đã có 202 nhà cung cấp nước ngoài đăng ký, kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài, với số thu khoảng 13,9 nghìn tỷ đồng. Cùng với đó, gần 178 nghìn hộ, cá nhân kinh doanh đã thực hiện nghĩa vụ thuế qua Cổng TMĐT dành cho hộ, cá nhân kinh doanh, với số thuế ước đạt 2,45 nghìn tỷ đồng; 68 sàn TMĐT trong nước đã triển khai cơ chế kê khai, nộp thuế thay, mang lại số thu khoảng 2,7 nghìn tỷ đồng.

Quản lý thuế bằng công nghệ và chính sách mới

Cùng với hoàn thiện thể chế, ngành Thuế đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sử dụng AI và Big Data để chấm điểm tuân thủ đối với tài khoản bán hàng, phiên livestream; phân tích biến động doanh thu, dòng tiền, vận đơn nhằm cảnh báo sớm hành vi kê khai thiếu hoặc trốn thuế.

Công tác kiểm tra, chống thất thu tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao như livestream bán hàng, logistics, nhà cung cấp nước ngoài, ưu tiên kiểm tra dựa trên dữ liệu, hạn chế kiểm tra trực tiếp.

Kết quả triển khai các chuyên đề chống thất thu cho thấy, cơ quan Thuế đã truy thu, xử phạt gần 1,17 nghìn tỷ đồng, trong đó truy thu đối với doanh nghiệp gần 1,1 nghìn tỷ đồng, đối với cá nhân, hộ kinh doanh khoảng 65,6 tỷ đồng.

Thời gian tới, ngành Thuế tiếp tục triển khai đồng bộ Nghị định số 117/2025/NĐ-CP, cũng như hoàn thiện cơ chế đối soát dữ liệu với sàn TMĐT, đơn vị thanh toán, trung gian vận chuyển; vận hành ứng dụng quản lý rủi ro hóa đơn điện tử theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP.

Đồng thời, tăng cường kết nối dữ liệu liên ngành để quản lý đầy đủ doanh thu thương mại điện tử, xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trốn thuế.

Tại dự thảo Nghị định quy định về khai, tính thuế, khấu trừ thuế, nộp thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (lần 2), cơ quan soạn thảo tiếp tục đề xuất quy định rõ trách nhiệm của chủ quản sàn giao dịch TMĐT có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán trong việc khấu trừ, nộp thuế thay cho cá nhân kinh doanh.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 vừa được Quốc hội ban hành cũng quy định rõ tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT và các dịch vụ khác thì trực tiếp hoặc ủy quyền thực hiện khai, nộp thuế, khoản thu khác tại Việt Nam.

Tổ chức, cá nhân thuộc trường hợp khấu trừ, nộp thay số thuế đã khấu trừ theo quy định của pháp luật về thuế phải thực hiện khấu trừ thuế của người nộp thuế và khai, nộp số thuế đã khấu trừ. Tổ chức, cá nhân thuộc trường hợp khai thay, nộp thay thuế phải thực hiện khai thay, nộp thay thuế, khoản thu khác cho người nộp thuế. Người nộp thuế không phải nộp số tiền thuế, khoản thu khác đã được khấu trừ, khai thay, nộp thay.