Lạng Sơn đồng bộ hạ tầng, hướng tới Cửa khẩu thông minh

Hàng hóa vận chuyển qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. Ảnh: H.Nụ

Hoàn thiện trục kết nối chiến lược

Nhiều năm qua, Lạng Sơn luôn được xác định là cửa ngõ giao thương quan trọng trên hành lang kinh tế Việt Nam - Trung Quốc. Cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của lưu lượng hàng hóa qua biên giới, yêu cầu đặt ra là phải đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông và hạ tầng cửa khẩu nhằm bảo đảm lưu thông thông suốt, giảm chi phí vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Trong bức tranh đó, dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng được xem là mắt xích quan trọng để hoàn thiện tuyến vận tải từ Hà Nội đến cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. Với chiều dài khoảng 60 km và tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng, tuyến cao tốc không chỉ nối tiếp tuyến Bắc Giang - Lạng Sơn mà còn trực tiếp kết nối với khu vực cửa khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và phát triển dịch vụ logistics.

Đại diện Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn, việc hoàn thiện đoạn tuyến kết nối đến nút giao IC03 có ý nghĩa chiến lược trong việc hoàn thiện trục giao thông huyết mạch từ Hà Nội đến các cửa khẩu của tỉnh. Khi các đoạn tuyến được đưa vào khai thác, thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách sẽ được rút ngắn đáng kể, đồng thời giảm áp lực cho Quốc lộ 1A, tuyến đường lâu nay đảm nhận phần lớn lưu lượng phương tiện xuất nhập khẩu.

Việc hoàn thiện tuyến cao tốc không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí vận chuyển mà còn tạo điều kiện hình thành chuỗi kết nối hiệu quả giữa các khu công nghiệp, trung tâm logistics với khu vực cửa khẩu. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa, giảm áp lực lên hạ tầng giao thông hiện hữu và tăng sức hấp dẫn của Lạng Sơn trong thu hút đầu tư vào lĩnh vực logistics và thương mại biên giới.

Ở góc độ phát triển vùng, theo Ban Quản lý Dự án Hữu Nghị - Chi Lăng, tuyến cao tốc còn góp phần hiện thực hóa hành lang kinh tế Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa giữa Trung Quốc với các nước ASEAN. Đây cũng là cơ sở để Lạng Sơn phát huy tốt hơn lợi thế kinh tế cửa khẩu, thu hút đầu tư và phát triển các dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, hạ tầng giao thông chỉ là một mắt xích trong toàn bộ chuỗi logistics. Để phát huy hiệu quả của tuyến cao tốc, khu vực cửa khẩu cũng phải được đầu tư tương xứng nhằm bảo đảm năng lực tiếp nhận phương tiện và hàng hóa ngày càng tăng. Chính vì vậy, cùng với việc từng bước hoàn thiện tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn đang đồng thời triển khai nhiều dự án mở rộng hạ tầng cửa khẩu và hiện đại hóa hoạt động thông quan, hướng tới xây dựng mô hình Cửa khẩu thông minh.

Hiện đại hóa cửa khẩu, tăng tốc thông quan

Việc từng bước hoàn thiện tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng sẽ tạo điều kiện để dòng hàng hóa lưu thông nhanh hơn đến khu vực cửa khẩu. Tuy nhiên, để lợi thế về kết nối được chuyển hóa thành hiệu quả thương mại, hạ tầng cửa khẩu cũng phải được đầu tư tương xứng.

Công chức Hải quan khu vực VI kiểm tra máy móc nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ

Chính vì vậy, tỉnh Lạng Sơn đang đồng thời triển khai nhiều dự án mở rộng hạ tầng cửa khẩu và Đề án thí điểm xây dựng Cửa khẩu thông minh, hướng tới hình thành chuỗi kết nối đồng bộ từ giao thông đến thông quan hàng hóa.

Một trong những hạng mục trọng tâm là dự án mở rộng tuyến đường nội bộ cửa khẩu Hữu Nghị. Đây là tuyến giao thông giữ vai trò điều tiết, phân luồng phương tiện xuất nhập khẩu và xuất nhập cảnh giữa Việt Nam với Trung Quốc, đồng thời kết nối trực tiếp với khu vực kiểm tra hàng hóa, kho bãi và các tuyến giao thông đối ngoại.

Việc nâng cấp tuyến đường không chỉ góp phần giảm ùn tắc cục bộ mà còn nâng cao khả năng khai thác đồng bộ giữa khu vực cửa khẩu với tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng. Song song với đó, tỉnh Lạng Sơn đang mở rộng tuyến đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa tại khu vực mốc 1119-1120.

Ban Quản lý KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn cho biết, giai đoạn đầu của dự án đã hoàn thành, nâng quy mô từ 4 lên 6 làn xe; giai đoạn tiếp theo sẽ tiếp tục mở rộng lên 14 làn để đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu ngày càng tăng và phục vụ triển khai mô hình cửa khẩu thông minh. Việc đồng thời hoàn thiện hạ tầng giao thông và hạ tầng cửa khẩu sẽ tránh tình trạng phương tiện lưu thông thuận lợi trên tuyến cao tốc nhưng ùn ứ khi vào khu vực cửa khẩu, qua đó nâng cao năng lực thông quan trên hành lang giao thương Việt Nam - Trung Quốc.

Cùng với đầu tư hạ tầng giao thông, Lạng Sơn cũng đang điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045 theo hướng phát triển đồng bộ hệ thống kho bãi, trung tâm trung chuyển và dịch vụ logistics.

Theo mục tiêu của đề án, năng lực thông quan tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị dự kiến tăng từ khoảng 800 xe hiện nay lên 2.000-2.500 xe mỗi ngày vào năm 2027 và đạt khoảng 3.000-3.500 xe/ngày vào năm 2030. Đây là cơ sở quan trọng để đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hóa ngày càng lớn khi tuyến cao tốc được khai thác đồng bộ.

Điểm nhấn trong quá trình hiện đại hóa cửa khẩu là việc triển khai Đề án thí điểm xây dựng Cửa khẩu thông minh tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị với tổng mức đầu tư hơn 7.900 tỷ đồng. Đến nay, các dự án thành phần trọng điểm như mở rộng đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa, xây dựng nhà làm việc liên ngành và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật đang được triển khai theo kế hoạch, tạo nền tảng cho việc đổi mới phương thức quản lý và thông quan hàng hóa.

Theo ông Nguyễn Quốc Toàn, Trưởng ban Quản lý KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, khi hạ tầng hoàn thiện và đi vào vận hành, mô hình Cửa khẩu thông minh sẽ chuyển đổi phương thức thông quan từ xử lý hồ sơ giấy sang ứng dụng công nghệ số và kết nối dữ liệu thời gian thực giữa cơ quan chức năng hai nước. Quy trình này không chỉ rút ngắn thời gian xử lý thủ tục mà còn hướng tới mục tiêu thông quan liên tục 24 giờ trong ngày, 7 ngày trong tuần, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực cạnh tranh của cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.

Việc đầu tư đồng bộ tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, hạ tầng cửa khẩu và mô hình Cửa khẩu thông minh cho thấy, khi các dự án hoàn thành và vận hành hiệu quả, không chỉ năng lực thông quan được nâng lên mà chi phí vận chuyển cũng từng bước được giảm bớt, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu.