Kỳ vọng làn sóng cổ phần hóa doanh nghiệp từ Nghị định 57

Nghị định 57 mở ra kỳ vọng hình thành một làn sóng cổ phần hóa mới. Ảnh: Internet

Theo đánh giá, Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp vừa được ban hành được xem là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình cải cách khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Không chỉ cụ thể hóa Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp 2025, Nghị định 57 còn cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tư duy chính sách: cổ phần hóa không còn là mục tiêu hành chính mang tính hình thức, mà trở thành công cụ trung tâm để tái cấu trúc vốn, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Điểm xuyên suốt và đáng chú ý nhất của Nghị định 57 là yêu cầu cổ phần hóa doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phải gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất – kinh doanh và năng lực cạnh tranh.

Cách tiếp cận này khắc phục hạn chế kéo dài nhiều năm qua, khi không ít trường hợp cổ phần hóa được triển khai nhằm đáp ứng chỉ tiêu kế hoạch, trong khi hiệu quả hoạt động và quản trị doanh nghiệp sau chuyển đổi không có nhiều cải thiện.

Nghị định không áp đặt một “khuôn mẫu” cứng về tỷ lệ nắm giữ vốn Nhà nước, mà cho phép áp dụng linh hoạt ba hình thức cổ phần hóa: giữ nguyên vốn Nhà nước và phát hành thêm cổ phiếu; bán một phần vốn Nhà nước; hoặc bán toàn bộ vốn Nhà nước, có thể kết hợp tăng vốn điều lệ. Điều này cho thấy Nhà nước không chủ trương rút lui đồng loạt, mà hướng tới vai trò nhà đầu tư chiến lược, dẫn dắt, tùy thuộc đặc thù từng doanh nghiệp và từng ngành.

Danh sách các “ông lớn” thuộc diện Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ cấu lại vốn Nhà nước tại Nghị định này là tín hiệu mạnh về quyết tâm cải cách DNNN.

Đây đều là những doanh nghiệp nắm giữ khối tài sản rất lớn, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế và có cấu trúc tài chính, quản trị phức tạp. Việc đưa nhóm doanh nghiệp này vào diện cơ cấu lại vốn không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là tuyên bố chính sách rõ ràng về quyết tâm thúc đẩy cải cách DNNN thực chất hơn.

Việc đưa các doanh nghiệp này vào diện cơ cấu lại vốn cho thấy phạm vi điều chỉnh của Nghị định không chỉ giới hạn ở nhóm doanh nghiệp nhỏ hoặc trung bình, mà hướng tới tái cấu trúc cả những doanh nghiệp có quy mô lớn, ảnh hưởng lan tỏa rộng. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo tác động tích cực tới hiệu quả chung của khu vực DNNN cũng như môi trường đầu tư, kinh doanh.

Ở góc độ thị trường, các chuyên gia nhận định, Nghị định 57 mở ra kỳ vọng hình thành một làn sóng cổ phần hóa mới có chất lượng trong dài hạn, khi các doanh nghiệp lớn được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn trước khi đưa ra thị trường.

Nếu triển khai hiệu quả, quá trình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước, mà còn bổ sung nguồn hàng quy mô, chất lượng cho thị trường vốn, qua đó thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Nghị định 57 cho thấy sự chuyển dịch rõ ràng trong tư duy cải cách DNNN, từ cổ phần hóa mang tính hành chính sang cổ phần hóa gắn với tái cấu trúc thực chất. Kỳ vọng về một làn sóng cổ phần hóa mới là có cơ sở, song thành công hay không sẽ phụ thuộc lớn vào khâu thực thi, đặc biệt là năng lực định giá, minh bạch tài chính và quyết tâm cải cách của các cơ quan liên quan.

Nếu những điều kiện đó được đáp ứng, Nghị định 57 có thể trở thành nền tảng quan trọng giúp khu vực DNNN chuyển sang vai trò dẫn dắt bằng hiệu quả và năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ dựa vào quy mô và vị thế độc quyền như trước đây.

Trước đó, chỉ đạo cuộc họp về dự thảo Nghị định cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp được tổ chức cuối năm 2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc nhấn mạnh sự cần thiết của công tác cổ phần hóa để thúc đẩy doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh hiệu quả.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, thời gian qua, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước chưa đạt yêu cầu, do còn vướng mắc về quy định, nhất là liên quan đến đất đai… Do vậy, sau khi được ban hành, nghị định vừa phải tháo gỡ được các vướng mắc, vừa không để xảy ra thất thoát tài sản của Nhà nước, vừa thúc đẩy doanh nghiệp phát triển hiệu quả, bền vững.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh, mục tiêu của chúng ta là sau cổ phần hóa, phải nâng cao năng lực của doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững, đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Đồng thời yêu cầu phải quản lý chặt chẽ, bịt các "lỗ hổng" pháp lý liên quan đến đất đai trong quá trình cổ phần hóa; nghiêm cấm việc lợi dụng cổ phần hóa để làm thất thoát tài sản, đất đai của Nhà nước; việc cổ phần hóa phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.