 |
| Lực lượng Hải quan và Bộ đội Biên phòng phối hợp tuần tra tại khu vực biên giới Móng Cái, TP. Quảng Ninh. Ảnh: Đội KSHQ |
Khu vực cửa khẩu quốc tế Móng Cái, TP. Quảng Ninh là cửa ngõ giao thương quan trọng không chỉ của TP. Quảng Ninh mà còn trên Vành đai kinh tế Vịnh Bắc bộ khi có cả biên giới đất liền và biển tiếp giáp với Trung Quốc.
Đặc điểm này tạo thuận lợi cho giao lưu kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao đối với công tác kiểm soát buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và xuất nhập cảnh trái phép.
Theo đánh giá của lực lượng chức năng, trên địa bàn, các đối tượng thường chia nhỏ hàng hóa, sử dụng phương tiện cá nhân, lợi dụng đêm tối hoặc giờ cao điểm để né tránh kiểm tra.
Khi đường bộ bị kiểm soát chặt, hoạt động vận chuyển có thể chuyển sang đường thủy, các đối tượng sử dụng bè, mảng ngụy trang thành phương tiện đánh cá, đưa hàng từ vùng biển giáp ranh vào các bến bãi tự phát dọc sông Bắc Luân rồi vận chuyển sâu vào nội địa.
Trước thực tế đó, Quy chế phối hợp số 4162/QC/HQQN-BĐBP ngày 17/11/2020 giữa Cục Hải quan Quảng Ninh và Bộ đội Biên phòng Quảng Ninh (nay là Chi cục Hải quan khu vực VIII và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP. Quảng Ninh) đã tạo cơ sở tổ chức hoạt động của hai Đội Kiểm soát liên hợp tại khu vực TP. Móng Cái trước đây (hiện được sắp xếp thành 6 xã, phường).
Theo Đội Kiểm soát Hải quan (Chi cục Hải quan khu vực VIII), từ năm 2021 đến ngày 28/9/2026, hai Đội Kiểm soát liên hợp đã thực hiện 6.329 lượt tuần tra, trực tiếp phát hiện, bắt giữ và xử lý 187 vụ với 184 đối tượng; tổng trị giá tang vật vi phạm hành chính đạt 4,758 tỷ đồng.
Đáng chú ý, cơ chế phối hợp giữa lực lượng Hải quan và Bộ đội Biên phòng còn được mở rộng với các lực lượng chức năng khác. Điển hình, tháng 6/2025, Đội Kiểm soát liên hợp số 1 phối hợp với Bộ đội Biên phòng và Đội Quản lý thị trường số 4 bắt giữ lô phụ tùng ô tô không có chứng từ hợp pháp, trị giá 48 triệu đồng. Tháng 7/2026, lực lượng liên hợp bắt giữ, bàn giao một đối tượng nhập cảnh trái phép tại khu vực mốc quốc giới 1369.
Mô hình phối hợp giữa lực lượng Hải quan và Bộ đội Biên phòng ở TP. Quảng Ninh còn thể hiện ở việc gắn kiểm soát hàng hóa với bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới.
Hai lực lượng đã phối hợp ngăn chặn hành vi vi phạm trên sông biên giới, theo dõi diễn biến địa bàn, điều chỉnh phương án kiểm soát, do đó, tình hình được giữ ổn định, không phát sinh điểm nóng hoặc vụ việc nổi cộm.
Cùng với tuần tra, công tác vận động cư dân chấp hành tốt pháp luật, không tham gia hoặc tiếp tay cho buôn lậu, duy trì mô hình “Tự quản đường biên, mốc giới” đã bổ sung nền tảng xã hội cho hoạt động kiểm soát. Khi người dân chủ động bảo vệ đường biên và cung cấp thông tin, khả năng phòng ngừa vi phạm được củng cố ngay tại cơ sở.
Những kết quả đạt được trong công tác phối hợp giữa lực lượng Hải quan và Bộ đội Biên phòng trên địa bàn TP. Quảng Ninh nói chung và 2 Đội Kiểm soát liên hợp nói riêng đã góp phần hoàn thành toàn diện mục tiêu kiểm tra, giám sát, kiểm soát người và phương tiện tại khu vực biên giới.
Tuy nhiên, kể từ ngày 5/7/2026, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung Nghị định số 01/2015/NĐ-CP và Nghị định số 12/2018/NĐ-CP quy định chi tiết phạm vi địa bàn hoạt động hải quan; trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới có hiệu lực thi hành. Theo đó, phạm vi địa bàn hoạt động hải quan đã được điều chỉnh thu hẹp, không còn phù hợp để duy trì mô hình Đội Kiểm soát liên hợp do chồng chéo địa bàn với Hải quan cửa khẩu và Bộ đội Biên phòng cửa khẩu.
Bên cạnh đó, tình hình an ninh biên giới và hoạt động buôn lậu tại địa bàn của 2 Đội Kiểm soát liên hợp đã được kiểm soát ổn định; cơ chế phối hợp giữa hai lực lượng đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để tiếp tục thực hiện trực tiếp mà không cần thông qua mô hình liên hợp.
Mới đây, tại hội nghị tổng kết công tác phối hợp giữa Chi cục Hải quan khu vực VIII và Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP. Quảng Ninh, lãnh đạo hai đơn vị kiến nghị và được cấp có thẩm quyền quyết định giải thể 2 Đội Kiểm soát liên hợp bảo đảm cho hai lực lượng Hải quan và Bộ đội Biên phòng thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền theo quy định của pháp luật hiện hành.
