 |
| Công chức Hải quan khu vực XI trao đổi để doanh nghiệp đóng góp ý kiến hoàn thiện chính sách pháp luật trong lĩnh vực hải quan. Ảnh: Phan Trâm |
Với địa bàn quản lý tại Nghệ An và Hà Tĩnh, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra qua cửa khẩu đường bộ, đường biển và địa bàn ngoài cửa khẩu, Chi cục Hải quan khu vực XI có điều kiện tiếp cận nhiều loại hình, lĩnh vực và nhóm doanh nghiệp khác nhau. Đây cũng là thực tế giúp đơn vị có thêm cơ sở khi nghiên cứu, tham gia góp ý đối với các chính sách đang được xây dựng, sửa đổi.
Quy mô công việc tại địa bàn cho thấy phạm vi tác động của các quy định hải quan là khá rộng. Tính đến ngày 14/9/2026, Chi cục đã giải quyết 170.928 tờ khai, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 13,28 tỷ USD. Riêng trong quý III/2026, đơn vị tiếp nhận 125.236 hồ sơ thủ tục hành chính và đã giải quyết 125.233 hồ sơ.
Trong bối cảnh đó, tính rõ ràng, thống nhất và khả thi của quy định pháp luật có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tổ chức thực hiện tại cơ sở. Những quy định liên quan đến thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan hay các loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu, doanh nghiệp chế xuất đều được cán bộ trực tiếp thực hiện theo dõi, nghiên cứu và phản ánh từ góc độ thực tiễn quản lý.
Chi cục Hải quan khu vực XI đã tham gia góp ý đối với 1 dự thảo Nghị định và 2 dự thảo Thông tư, trong đó có dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan; dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hải quan và Nghị định liên quan; cùng dự thảo Thông tư ban hành Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập.
Đáng chú ý, đối với những nội dung liên quan đến quản lý hàng hóa gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất, Chi cục tiếp tục tham gia trao đổi, đóng góp ý kiến trên cơ sở hoạt động quản lý thực tế tại địa bàn.
Để công chức ở các địa bàn, loại hình nghiệp vụ khác nhau có thể trực tiếp tham gia, Chi cục tổ chức nhiều đầu cầu, bên cạnh đầu cầu tại trụ sở còn có sự tham gia trực tuyến của các đơn vị hải quan cửa khẩu, ngoài cửa khẩu trực thuộc.
Theo ông Hồ Sỹ Trị, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XI, việc tổ chức nhiều đầu cầu giúp cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại các địa bàn, loại hình nghiệp vụ khác nhau có điều kiện theo dõi, trao đổi và đóng góp ý kiến đối với các nội dung dự thảo.
Cách tổ chức này giúp quá trình tham gia góp ý không chỉ tập trung ở cấp đơn vị mà còn có sự tham gia của những cán bộ trực tiếp xử lý công việc hằng ngày. Từ đó, các nội dung trong dự thảo được xem xét trên cơ sở đối chiếu với quá trình thực hiện nhiệm vụ tại từng địa bàn, loại hình nghiệp vụ.
Cùng với việc thực hiện thủ tục, Chi cục Hải quan khu vực XI đang đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và hiện đại hóa phương thức quản lý. Hệ thống công nghệ thông tin được duy trì ổn định 24/7; đơn vị thí điểm phần mềm quản lý phương tiện vận tải đường bộ, triển khai Dashboard phục vụ quản lý, phần mềm đánh giá KPI và nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích hình ảnh hành lý qua máy soi.
Những thay đổi trong phương thức quản lý và tổ chức thực hiện cũng tạo thêm cơ sở thực tiễn để cán bộ hải quan đánh giá tính phù hợp của các quy định khi tham gia góp ý văn bản.
Điểm đáng chú ý trong quá trình tham gia góp ý của Chi cục Hải quan khu vực XI là các nội dung được đặt trong mối quan hệ với thực tế quản lý tại địa bàn. Với hoạt động xuất nhập khẩu qua nhiều phương thức và sự hiện diện của các loại hình doanh nghiệp khác nhau, việc nghiên cứu dự thảo không chỉ dừng ở việc rà soát quy định mà còn gắn với quá trình tổ chức thực hiện.
Đối với các quy định về gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất, đây là những lĩnh vực có yêu cầu quản lý đặc thù và được Chi cục trực tiếp thực hiện trên địa bàn. Việc công chức làm nghiệp vụ tham gia từ cơ sở giúp các nội dung dự thảo được tiếp cận từ cả góc độ quy định và thực tế áp dụng.
Tương tự, với dự thảo Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập, việc rà soát quy định có liên quan trực tiếp đến tổ chức thủ tục và quản lý hàng hóa tại các cửa khẩu. Những cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại địa bàn có điều kiện nhận diện rõ hơn những nội dung cần trao đổi, qua đó đóng góp ý kiến sát với thực tế.
Theo Chi cục Hải quan khu vực XI, sự tham gia của doanh nghiệp cũng là một kênh thông tin quan trọng trong quá trình này. Doanh nghiệp là đối tượng trực tiếp thực hiện thủ tục, chịu tác động từ những thay đổi của chính sách nên các vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động có thể cung cấp thêm thông tin cho cơ quan Hải quan khi nghiên cứu, hoàn thiện quy định.
Từ góc độ quản lý, việc tiếp nhận ý kiến từ cơ sở và doanh nghiệp giúp quá trình xây dựng văn bản có thêm thông tin về điều kiện thực hiện, những vấn đề phát sinh và yêu cầu quản lý tại địa bàn. Đây cũng là cơ sở để các đơn vị hải quan địa phương chủ động nghiên cứu, phản ánh những nội dung liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ được giao.
Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hải quan, việc đưa tiếng nói từ cơ sở vào quá trình góp ý có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tổ chức thực hiện thống nhất. Với Chi cục Hải quan khu vực XI, việc tham gia góp ý các dự thảo văn bản vừa là trách nhiệm trong quá trình xây dựng chính sách, vừa là cơ hội để thực tiễn quản lý tại Nghệ An và Hà Tĩnh được phản ánh đầy đủ hơn trong quá trình hoàn thiện các quy định pháp luật hải quan.
