Hải quan khu vực X: Chuyển đổi số để khơi thông dòng chảy xuất nhập khẩu

Lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực X trực tiếp làm việc với Công ty TNHH Miza Nghi Sơn, Thanh Hóa để tuyên truyền, phổ biến pháp luật và giải đáp vướng mắc. Ảnh: Chi cục Hải quan khu vực X.

Đưa cải cách vào từng hồ sơ, từng cửa khẩu

Hoạt động hải quan trên địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực X có hai đặc điểm khác nhau: lượng tờ khai lớn tại Thanh Hóa, gắn với cảng biển, khu công nghiệp và các cơ sở sản xuất; trong khi tại Sơn La, thủ tục qua biên giới và phương tiện xuất nhập cảnh đòi hỏi cách tổ chức phù hợp với từng cửa khẩu.

Sự khác biệt ấy khiến cải cách hành chính không thể dừng ở việc đưa hồ sơ lên môi trường điện tử, mà đòi hỏi phải đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, thông tin phải được xử lý kịp thời và vướng mắc của doanh nghiệp phải được giải quyết ngay tại nơi phát sinh.

Từ đầu năm đến ngày 14/9, đơn vị đã làm thủ tục cho 686 doanh nghiệp. Tổng số tờ khai xuất nhập khẩu trên hai địa bàn đạt 194.630 tờ khai, tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái; riêng Thanh Hóa là 193.317 tờ khai, Sơn La có 1.313 tờ khai.

Về hoạt động xuất nhập khẩu, tổng kim ngạch từ đầu năm đến 14/9 đạt hơn 14,13 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ 2025.

Trong đó, địa bàn tỉnh Thanh Hoá là 14,113 tỷ USD (xuất khẩu là 5,205 tỷ USD; nhập khẩu là 8,908 tỷ USD); địa bàn Sơn La là 17,952 triệu USD (xuất khẩu là 662 nghìn USD; nhập khẩu là 17,29 triệu USD).

Những con số này phản ánh áp lực xử lý thủ tục ngày càng lớn. Khi lượng tờ khai tăng, một khâu chậm trong tiếp nhận chứng từ, kết nối dữ liệu hoặc phản hồi hồ sơ có thể ảnh hưởng đến kế hoạch giao nhận hàng của nhiều doanh nghiệp.

Vì vậy, chất lượng phục vụ cần được đánh giá cùng với năng lực duy trì xử lý thủ tục hành chính cho doanh nghiệp một cách liên tục, kịp thời, đặc biệt ở các khâu có tần suất giao dịch cao.

Riêng trong quý III (15/6 đến 14/9), Chi cục đã giải quyết 90.877 hồ sơ được tiếp nhận và toàn bộ được thực hiện đúng hạn.

Đáng chú ý, có tới 82.232 hồ sơ được giải quyết qua dịch vụ công trực tuyến toàn trình, chiếm 90,3% tổng số dịch vụ công trực tuyến phát sinh tại đơn vị.

Tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến cao cho thấy phương thức giao dịch điện tử đã trở thành hoạt động thường xuyên tại Chi cục và mang lại nhiều lợi ích cho cả doanh nghiệp và cơ quan Hải quan.

Đối với doanh nghiệp, lợi ích thể hiện ở khả năng gửi hồ sơ, theo dõi việc xử lý một cách thuận tiện qua môi trường điện tử và hạn chế đi lại. Đối với cơ quan Hải quan, dữ liệu điện tử tạo điều kiện theo dõi tiến độ, kiểm tra trách nhiệm của công chức ở từng khâu và phát hiện sớm hồ sơ có nguy cơ chậm xử lý.

Cải cách, đồng hành cùng doanh nghiệp còn nằm ở việc giúp doanh nghiệp kịp thời nắm bắt và thực hiện các quy định mới.

Trong quý III, Chi cục Hải quan khu vực X đã triển khai các quyết định công bố thủ tục hành chính của Bộ Tài chính, trong đó có 21 thủ tục được sửa đổi, bổ sung và 8 thủ tục bị bãi bỏ; đồng thời niêm yết tại các địa điểm làm thủ tục và đăng tải trên trang thông tin điện tử.

Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan khu vực X. Ảnh: Thái Bình.

Việc cập nhật và công khai thủ tục hành chính nêu trên có ý nghĩa thiết thực khi doanh nghiệp kịp thời nắm bắt các thay đổi về chính sách, quy trình… qua đó giảm thiểu tối đa nguy cơ sai sót trong chuẩn bị hồ sơ.

Một giải pháp quan trọng khác về tạo thuận lợi của đơn vị là thực hiện hiệu quả kênh đối thoại tại các hội nghị doanh nghiệp. Trong quý III, Chi cục tổ chức hội nghị đối thoại Hải quan - Doanh nghiệp tại Sơn La với sự tham gia của hơn 50 doanh nghiệp; tham gia hội nghị đối thoại doanh nghiệp do UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức.

Đặc biệt, lãnh đạo Chi cục đã trực tiếp làm việc với một doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Một chỉ dấu khác về chất lượng phục vụ được công bố trong quý là kết quả Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp sở, ban, ngành và địa phương (DDCI) năm 2025 của tỉnh Thanh Hóa với việc Chi cục Hải quan khu vực X đứng thứ nhất trong nhóm sở, ban, ngành cấp tỉnh.

Dữ liệu tốt để thông quan thuận lợi, kiểm soát hiệu quả

Chuyển đổi số trong hải quan còn gắn với cách lựa chọn đối tượng kiểm tra. Khi thông tin về doanh nghiệp được thu thập, cập nhật và phân tích đầy đủ, cơ quan Hải quan có thêm căn cứ tập trung nguồn lực vào trường hợp rủi ro cao, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật thực hiện thủ tục thuận lợi hơn.

Trong quý III, Chi cục thiết lập 10 tiêu chí quản lý rủi ro; số tiêu chí phân tích được thiết lập trên hệ thống VCIS lũy kế đạt 14.

Đơn vị cũng phê duyệt 70 hồ sơ doanh nghiệp trên hệ thống quản lý rủi ro trong kỳ, đưa số lũy kế lên 161 hồ sơ. Bên cạnh việc rà soát nguy cơ gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Chi cục đang xây dựng ứng dụng hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chương trình tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan.

Ngoài ra, Chi cục đã phối hợp với các cơ quan của tỉnh Thanh Hóa để kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống giám sát, điều hành thông minh của tỉnh; thành lập tổ thường trực cập nhật dữ liệu chuyên ngành phục vụ kết nối.

Tại cửa khẩu quốc tế Na Mèo (tỉnh Thanh Hóa), chương trình quản lý phương tiện vận tải đã được cài đặt và đưa vào sử dụng.

Mặt khác, Chi cục cũng thành lập tổ nghiên cứu triển khai mô hình thông quan tập trung. Đây là những bước chuẩn bị về dữ liệu, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tổ chức công việc để sẵn sàng triển khai theo lộ trình của ngành Hải quan.

Đế tiếp tục tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn, thời gian tới Chi cục Hải quan khu vực X xác định tiếp tục tập trung duy trì sự vận hành thông suốt của các hệ thống công nghệ thông tin; hoàn thiện ứng dụng hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ; sẵn sàng thực hiện mô hình thông quan tập trung theo chỉ đạo của ngành Hải quan.