Hải quan khu vực VI: Nhận diện các thủ đoạn gian lận thương mại tinh vi

Công chức Hải quan cửa khẩu Tân Thanh kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ

Quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ trọng điểm

Trong bối cảnh tình hình buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn tiếp tục tiềm ẩn nhiều diễn biến khó lường, Chi cục Hải quan khu vực VI đã xác định nhiệm vụ trọng tâm, không để hình thành các điểm nóng hoặc đường dây buôn lậu có tổ chức.

Thực tế ghi nhận, vi phạm hiện nay không còn mang tính chất nhỏ lẻ mà đã chuyển sang các hình thức “ẩn mình” dưới hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh. Các đối tượng thường xuyên lợi dụng việc khai sai tên hàng, chủng loại, số lượng hoặc mã số hàng hóa để hưởng thuế suất thấp hoặc né tránh sự kiểm tra chuyên ngành khắt khe của cơ quan quản lý nhà nước.

Đặc biệt, việc lợi dụng loại hình quá cảnh và vận chuyển độc lập để trà trộn hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vào luồng hàng hợp pháp đã trở thành một thách thức không nhỏ đối với các lực lượng chức năng.

Theo báo cáo của Chi cục Hải quan khu vực VI, từ đầu năm đến nay, đơn vị đã xử lý 520 trong tổng số 522 vụ việc phát hiện, tổng trị giá tang vật đạt 26,1 tỷ đồng và số tiền xử phạt nộp ngân sách lên tới 3,7 tỷ đồng. Chỉ tính riêng trong tháng 4, đơn vị đã ra quyết định xử phạt 174 vụ việc với trị giá hàng hóa lên tới gần 8 tỷ đồng, thu nộp ngân sách nhà nước từ tiền phạt đạt 850,3 triệu đồng.

Những số liệu này không chỉ cho thấy tần suất vi phạm ngày càng dày mà còn khẳng định sự quyết liệt trong công tác kiểm soát của Chi cục Hải quan khu vực VI.

Đại diện lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VI nhận định, tình hình trong quý II sẽ còn phức tạp hơn khi lưu lượng hàng hóa chính ngạch tăng cao tại khu vực cửa khẩu. Trong đó, các đối tượng có xu hướng tập trung vào các mặt hàng thực phẩm đông lạnh, gia cầm giống và hàng tiêu dùng thiết yếu để đưa sâu vào nội địa tiêu thụ.

Để đối phó với những kịch bản gian lận ngày càng tinh vi, Chi cục Hải quan khu vực VI đã tăng cường kiểm soát; phối hợp với các lực lượng trực ban trực tuyến, phân tích rủi ro và tuần tra kiểm soát thực địa, đảm bảo mọi vụ việc phát sinh đều được phát hiện và xử lý kịp thời, đúng quy định.

Lật tẩy các thủ đoạn

Trước những thủ đoạn tinh vi, năng lực nghiệp vụ của Hải quan khu vực VI được thể hiện rõ nét qua việc bóc tách các hồ sơ nhập khẩu có dấu hiệu gian lận thuế và vi phạm rào cản kỹ thuật.

Công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị kiểm tra máy móc nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ

Điển hình nhất là vụ việc liên quan đến Công ty CP SHACMAN Việt Nam có địa chỉ tại Hà Nội. Ngày 9/12/2025, công ty này đăng ký tờ khai nhập khẩu 8 chiếc sơ mi rơ moóc tải tự đổ nhãn hiệu CHITIAN, sản xuất năm 2025.

Tuy nhiên, sau khi được cho phép đưa về bảo quản, kết quả kiểm tra từ Cục Đăng kiểm Việt Nam vào ngày 18/3/2026 đã xác định toàn bộ lô hàng không trang bị hệ thống phanh đỗ, vi phạm mục 2.11.1 của QCVN 11:2024/BGTVT.

Với trị giá tang vật xác định lên tới trên 3,2 tỷ, Chi cục Hải quan khu vực VI đã ra quyết định xử phạt 40 triệu đồng và buộc tái xuất toàn bộ lô hàng, ngăn chặn kịp thời các thiết bị không đảm bảo an toàn kỹ thuật xâm nhập vào thị trường.

Một thủ đoạn phổ biến khác là gian lận thuế thông qua áp sai mã số hàng hóa (HS code) để trục lợi từ các hiệp định ưu đãi thuế. Vụ việc của Công ty CP xi măng Hoàng Long Hòa Bình là một minh chứng điển hình.

Doanh nghiệp này đã khai báo nhập khẩu tôn bảo ôn mạ kẽm với mã số 72103011 để hưởng thuế suất 0%, đồng thời tránh được thuế chống bán phá giá 37,13%. Tuy nhiên, qua công tác lấy mẫu phân tích chuyên sâu, cơ quan Hải quan đã xác định hàng hóa thực tế thuộc mã 72104917, phải chịu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt 15%.

Sự chênh lệch mã số này đã khiến số thuế phải nộp tăng từ hơn 48 triệu đồng lên mức hơn 326 triệu đồng. Kết quả, doanh nghiệp không chỉ phải nộp bổ sung 278 triệu đồng thuế thiếu mà còn bị xử phạt hành chính hơn 55 triệu đồng theo quy định.

Đặc biệt, trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tình hình giả mạo xuất xứ Việt Nam đang trở thành vấn đề nhức nhối. Công ty CP vận tải quốc tế Việt LOGI đã bị phát hiện vi phạm liên tiếp trong các ngày 3/4 và 7/4/2026.

Tại tờ khai quá cảnh do doanh nghiệp này đăng ký, lực lượng hải quan đã phát hiện 4 mục hàng giả mạo nhãn hiệu HYUNDAI MOBIS, CROCS và đáng chú ý là 1 mục hàng giả mạo xuất xứ Việt Nam.

Với tổng số tiền phạt cho các hành vi vi phạm lên tới 80,8 triệu đồng và buộc tiêu hủy hàng hóa, đây là biện pháp răn đe mạnh mẽ đối với những đối tượng muốn lợi dụng uy tín hàng hóa Việt Nam để lừa dối người tiêu dùng.

Cùng thời điểm, Công ty TNHH thương mại dịch vụ xuất nhập khẩu Lạng Sơn cũng bị xử phạt 50,3 triệu đồng do quá cảnh hàng giả nhãn hiệu NIKE và giả mạo xuất xứ Việt Nam.

Đại diện lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực VI đánh giá, việc gắn nhãn Made in Vietnam vào hàng hóa giả mạo nhãn hiệu nước ngoài là hành vi nguy hiểm, trực tiếp làm ảnh hưởng hình ảnh hàng hóa nội địa trên trường quốc tế.

Để ngăn chặn, Hải quan khu vực VI đã số hóa toàn bộ quy trình quản lý bằng việc cập nhật 38 công văn về bảo hộ nhãn hiệu và 12 đơn đề nghị giám sát mới vào hệ thống Cloud Office. Sự kết hợp giữa dữ liệu chuyên ngành và kinh nghiệm thực địa tại các cửa khẩu chính là nền tảng để Hải quan khu vực VI thực thi hiệu quả các chỉ tiêu nghiệp vụ kiểm soát hải quan trong năm 2026.