 |
| Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan Thuế. Ảnh: Minh Hà. |
Tình huống được Cục Thuế đưa ra trong Tài liệu tuyên truyền về thuế và hóa đơn điện tử trong thương mại điện tử và bán hàng đa kênh cho thấy, chủ hộ kinh doanh bán sách, có doanh thu năm 2025 khoảng 2,7 tỷ đồng. Căn cứ mức doanh thu này, đầu năm 2026, chủ hộ kinh doanh xác định thuộc nhóm áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu.
Sang năm 2026, do mở rộng kinh doanh mạnh hơn, hộ hoạt động kinh doanh một cửa hàng tại Hà Nội và trên các nền tảng gồm: website riêng, TikTok Shop, Shopee và Facebook Livestream. Mỗi ngày, hộ kinh doanh phát sinh khoảng 500 đơn hàng, gần 80% là đơn trực tuyến, doanh thu thực tế đã vượt 3 tỷ đồng sau 6 tháng và dự kiến cuối năm có thể đạt gần 6 tỷ đồng.
Quy mô tăng nhanh kéo theo những vướng mắc về thuế và hóa đơn. Trên Shopee và TikTok Shop, sàn đã khấu trừ, nộp thuế thay một số nghĩa vụ thuế, khiến hộ kinh doanh băn khoăn có phải tiếp tục lập hóa đơn cho các đơn hàng này. Khoảng 15% đơn hàng bị đổi hoặc trả sau khi giao thành công cũng đặt ra yêu cầu xử lý hóa đơn đã lập.
Giải đáp vấn đề vừa nêu, Cục Thuế dẫn quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 Điều 1 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP, theo đó hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan Thuế và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan Thuế.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu thì đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định. Với mức doanh thu trong tình huống, hộ kinh doanh trên thuộc trường hợp phải áp dụng hóa đơn điện tử.
Theo Cục Thuế, khoản 5 Điều 4 Nghị định số 254/2026/NĐ-CP cho phép hộ, cá nhân kinh doanh ủy nhiệm cho bên thứ ba lập hóa đơn điện tử khi đáp ứng điều kiện. Trường hợp sàn thương mại điện tử đồng thời có trách nhiệm khấu trừ, khai thay, nộp thuế thay thì thực hiện những nghĩa vụ này theo pháp luật quản lý thuế.
Như vậy, việc sàn đã khấu trừ và nộp thuế thay cần được phân biệt với việc lập hóa đơn. Người bán phải xác định rõ mình đã ủy nhiệm cho sàn lập hóa đơn hay chưa để thực hiện đúng trách nhiệm.
Cục Thuế hướng dẫn, nếu không ủy nhiệm cho tổ chức quản lý sàn lập hóa đơn, hộ kinh doanh yêu cầu chủ quản nền tảng cung cấp thông tin người mua, thông tin giao dịch, thời điểm giao hàng và xác nhận trạng thái hoàn tất đơn hàng trên hệ thống. Đây là những thông tin phục vụ lập hóa đơn theo điểm c khoản 1 Điều 17 Nghị định số 254/2026/NĐ-CP.
Đối với hàng đổi trả, Cục Thuế dẫn hướng dẫn áp dụng từ ngày 1/7/2026 tại điểm c khoản 5 Điều 10 Thông tư số 91/2026/TT-BTC. Khi khách đổi, trả toàn bộ hoặc một phần hàng hóa, bao gồm đổi hàng làm thay đổi giá trị hàng đã mua, hộ kinh doanh lập hóa đơn điều chỉnh đối với hàng đổi, trả.
Cục Thuế nhấn mạnh, việc điều chỉnh phải thể hiện rõ thông tin của hóa đơn gốc, nội dung điều chỉnh và được lưu trữ đầy đủ để phục vụ kê khai, hạch toán và đối chiếu với cơ quan thuế.
Trường hợp có thỏa thuận người mua lập hóa đơn khi trả hàng, người mua lập hóa đơn điện tử giao cho hộ kinh doanh; hai bên thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Với hộ bán sách có lượng đơn đổi trả đáng kể như tình huống này, việc lưu thông tin hóa đơn gốc và nội dung điều chỉnh giúp bảo đảm dữ liệu phản ánh chính xác giao dịch.
 |
| Việc quản lý sổ sách và thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ cần được điều chỉnh trong khi hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra liên tục. Ảnh: Minh Hà |
Trước băn khoăn của hộ kinh doanh khi doanh thu thực tế đã vượt ngưỡng 3 tỷ đồng chỉ sau sáu tháng, nếu phải chuyển phương pháp tính thuế ngay trong năm, việc quản lý sổ sách và thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ cần được điều chỉnh trong khi hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra liên tục.
Về vấn đề này, Cục Thuế cho biết, phương pháp tính thuế TNCN của hộ, cá nhân kinh doanh được xác định trên cơ sở doanh thu thực tế và được thực hiện ổn định trong năm. Việc chuyển sang phương pháp tính thuế mới chỉ thực hiện từ năm tiếp theo khi đủ điều kiện theo quy định.
Áp dụng vào tình huống, Cục Thuế xác định hộ kinh doanh tiếp tục tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu đến hết năm 2026, sang năm 2027 mới cần chuyển sang phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo thu nhập tính thuế theo quy định.
Điểm cần lưu ý là phần giải đáp của cơ quan Thuế có đề cập phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân. Việc doanh thu vượt ngưỡng trong năm không đồng nghĩa hộ phải chuyển ngay phương pháp tính thuế này tại thời điểm vượt ngưỡng.
Theo Cục Thuế, cách thực hiện ổn định trong năm nhằm đơn giản hóa việc hạch toán, quản lý sổ sách và bảo đảm tính ổn định khi thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn cần chuẩn bị từ sớm cho việc chuyển phương pháp vào năm tiếp theo.
Cục Thuế khuyến nghị hộ dự kiến có doanh thu trong năm vượt 3 tỷ đồng chủ động chuẩn hóa sổ sách, hóa đơn, chứng từ và hồ sơ chi phí ngay trong năm để quá trình chuyển đổi được thực hiện thuận lợi, chủ động hơn.
Với hàng trăm đơn hàng mỗi ngày từ cửa hàng, website và các nền tảng, yêu cầu đặt ra còn là tổ chức dữ liệu để theo dõi doanh thu, chi phí và đối soát giao dịch. Thông tin từ các nhà cung cấp giải pháp được nêu trong tài liệu cho thấy một số công nghệ hiện nay có thể hỗ trợ đồng bộ đơn hàng từ nhiều kênh và lập hóa đơn điện tử.
Những công cụ này giúp người bán thuận tiện hơn trong quản lý, đối chiếu thông tin và hạn chế sai sót. Tuy nhiên, người nộp thuế cần lựa chọn giải pháp phù hợp với mô hình, quy mô kinh doanh, đồng thời chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của hồ sơ khai thuế, hóa đơn và dữ liệu sử dụng.
Từ tình huống trên, mở rộng bán hàng đa kênh cần đi cùng việc tổ chức quản lý hóa đơn và doanh thu. Phân định rõ phần việc sàn thực hiện, xử lý đầy đủ giao dịch đổi trả và chuẩn bị hồ sơ chi phí ngay trong năm sẽ giúp hộ kinh doanh chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế khi quy mô tăng lên.
