 |
| Giảm thuế nhập khẩu sẽ hạn chế tác động tăng giá xăng dầu đột ngột, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì đà phục hồi sản xuất kinh doanh và bảo đảm an ninh năng lượng. |
Đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu giảm giá xăng dầu và ngân sách
Bộ Tài chính đã có văn bản lấy ý kiến các cơ quan liên quan về dự thảo Nghị quyết kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường (BVMT), thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay.
Theo cơ quan soạn thảo, việc xây dựng chính sách được đặt trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Mặc dù giá dầu thế giới đã giảm so với giai đoạn đỉnh điểm của xung đột tại Trung Đông, song vẫn cao hơn khoảng 20% so với thời điểm trước khi xảy ra chiến sự. Trong khi đó, giá bán lẻ xăng dầu trong nước tuy đã hạ nhiệt nhưng vẫn duy trì ở mức cao hơn đáng kể so với trước thời điểm xảy ra xung đột.
Trên cơ sở đánh giá diễn biến thị trường xăng dầu, tình hình lạm phát và yêu cầu điều hành kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính đã xây dựng 4 phương án chính sách thuế.
Trong đó, phương án 1, tiếp tục duy trì toàn bộ chính sách giảm thuế hiện hành, gồm thuế nhập khẩu MFN 0%, thuế BVMT 0 đồng, không tính thuế GTGT và thuế TTĐB 0% đối với xăng.
Phương án 2 duy trì thuế nhập khẩu MFN ở mức 0%, thuế BVMT bằng 0 đồng, không tính thuế GTGT nhưng khôi phục thuế TTĐB đối với xăng theo quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 (xăng khoáng là 10%, xăng E5 là 8%, xăng E10 là 7%).
Phương án 3, kéo dài việc giảm thuế nhập khẩu MFN xuống 0%, giảm mức thu thuế BVMT xuống bằng mức sàn khung thuế suất, tương đương mức giảm khoảng 50%, không tính thuế GTGT nhưng khôi phục áp dụng thuế TTĐB.
Phương án 4, kéo dài việc giảm thuế nhập khẩu MFN xuống 0%, không tính thuế GTGT, áp dụng thuế TTĐB ở mức 5% và khôi phục mức thu thuế BVMT.
Cả 4 phương án đều được đề xuất áp dụng đến hết ngày 30/9/2026. Tuy nhiên, sau khi phân tích tác động của từng kịch bản, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ lựa chọn phương án 2.
Theo Bộ Tài chính, đây là phương án có tính trung hòa giữa mục tiêu giảm giá xăng dầu và bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước so với các phương án còn lại. Đồng thời, phương án này vẫn đạt mục tiêu hỗ trợ sản xuất kinh doanh do thuế TTĐB không áp dụng đối với dầu diesel - loại nhiên liệu đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất, vận tải và logistics.
Bên cạnh đó, việc tiếp tục duy trì thuế nhập khẩu MFN ở mức 0% nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung từ nhiều thị trường ngoài ASEAN, giảm rủi ro phụ thuộc vào một số nguồn nhập khẩu truyền thống, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.
Đối với thuế TTĐB, việc thực hiện theo quy định của Luật thuế TTĐB sau ngày 30/6/2026 được đánh giá là phù hợp bởi sắc thuế này chỉ áp dụng đối với xăng, không áp dụng đối với dầu diesel và các nguyên liệu sản xuất xăng dầu khác. Vì vậy, tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, kinh doanh của các ngành sử dụng chủ yếu dầu diesel được hạn chế đáng kể.
Trong khi đó, việc tiếp tục kéo dài chính sách không tính thuế GTGT và áp dụng thuế BVMT ở mức 0 đồng đến hết ngày 30/9/2026 góp phần giảm chi phí vận tải, logistics, chi phí sản xuất kinh doanh, hỗ trợ tâm lý người tiêu dùng và duy trì dư địa điều hành trong trường hợp giá dầu thế giới biến động tăng trở lại.
Để bảo đảm chính sách được thực hiện liên tục ngay sau khi các chính sách hiện hành hết hiệu lực vào ngày 30/6/2026, dự thảo Nghị quyết quy định thời gian áp dụng từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/9/2026.
Trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương sẽ có đề xuất gửi Bộ Tài chính để trình Chính phủ xem xét, quyết định việc điều chỉnh thời gian thực hiện phù hợp với tình hình thực tế.
Dự kiến giảm thu ngân sách khoảng 15.400 tỷ đồng
Theo Bộ Tài chính, phương án được lựa chọn không kéo dài toàn bộ chính sách miễn, giảm thuế đến hết năm 2026 như đề xuất của Bộ Công Thương mà chỉ kéo dài đến hết ngày 30/9/2026 đối với thuế nhập khẩu MFN, thuế BVMT và thuế GTGT; đồng thời khôi phục thuế TTĐB đối với xăng theo quy định hiện hành.
Đây là giải pháp giúp từng bước khôi phục nguồn thu ngân sách nhưng vẫn hạn chế tác động đến mặt bằng giá cả và hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nếu thực hiện theo phương án đề xuất, giá xăng RON95/E10 dự kiến tăng khoảng 7%, xăng E5 tăng khoảng 8%, trong khi giá dầu diesel không thay đổi. Tính chung, mặt bằng giá xăng dầu bình quân tăng khoảng 5%, làm CPI tăng khoảng 0,11 điểm phần trăm.
Mức tác động này thấp hơn đáng kể so với trường hợp khôi phục ngay toàn bộ các sắc thuế về mức trước khi thực hiện chính sách hỗ trợ.
Dự kiến thực hiện theo phương án đề xuất sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 15.400 tỷ đồng. Đây là mức giảm cần thiết nhằm hạn chế tác động tăng giá xăng dầu đột ngột, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì đà phục hồi sản xuất kinh doanh và bảo đảm an ninh năng lượng.
Thực tế, trong thời gian áp dụng các chính sách hỗ trợ hiện hành, ngân sách nhà nước đã giảm thu đáng kể từ các sắc thuế liên quan đến xăng dầu. Tính đến hết ngày 30/6/2026, số giảm thu từ thuế nhập khẩu đối với xăng dầu ước khoảng 2.021 tỷ đồng, tương đương khoảng 500 tỷ đồng mỗi tháng.
Đối với thuế BVMT, thuế GTGT và thuế TTĐB, số giảm thu ngân sách ước khoảng 22.000 tỷ đồng trong hơn 3 tháng thực hiện, tương đương khoảng 7.300 tỷ đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, việc từng bước khôi phục một số sắc thuế cũng góp phần tạo dư địa tăng thu ngân sách nhà nước trong những tháng cuối năm.
Đối với người dân, việc tiếp tục không tính thuế GTGT và áp dụng thuế BVMT 0 đồng đến hết ngày 30/9/2026 góp phần hạn chế tăng giá bán lẻ xăng dầu, giảm áp lực chi phí đi lại, tiêu dùng và tâm lý kỳ vọng lạm phát.
Đối với doanh nghiệp, việc duy trì thuế nhập khẩu ưu đãi ở mức 0% giúp doanh nghiệp đầu mối có thêm lựa chọn thị trường nhập khẩu, chủ động nguồn hàng và giảm rủi ro phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống.
Đáng chú ý, việc thuế TTĐB chỉ áp dụng đối với xăng, không áp dụng đối với dầu diesel, góp phần hạn chế tác động trực tiếp tới các ngành sản xuất, vận tải, logistics và khai thác thủy sản sử dụng chủ yếu nhiên liệu diesel.
Cùng với việc thực hiện chính sách thuế, Bộ Tài chính cũng đề xuất Chính phủ giao Bộ Công Thương nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền phương án trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu phù hợp nhằm hạn chế tác động đến lạm phát và hỗ trợ công tác điều hành giá trong thời gian tới.
