 |
| Cơ quan Hải quan tích cực rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính tạo điều kiện cho doanh nghiệp. Ảnh: H.Nụ |
Thiết lập nền tảng pháp lý dựa trên dữ liệu số
Sự quyết tâm của ngành Hải quan trong việc cải cách thể chế được thể hiện rõ qua việc triển khai đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu số theo tinh thần Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP ngày 15/11/2025 của Chính phủ.
Cụ thể, ngày 14/4/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 912/QĐ-BTC công bố sửa đổi, bổ sung hàng loạt thủ tục trọng điểm, xác lập cơ chế giải quyết dựa trên các cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung.
Quyết định này đã bãi bỏ hoàn toàn các yêu cầu nộp văn bản giấy rườm rà thông qua việc khai thác trực tuyến dữ liệu định danh, tình trạng pháp lý và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp.
Tận dụng triệt để nguồn dữ liệu số dùng chung không chỉ giúp cơ quan Hải quan đánh giá chính xác độ tin cậy của đối tượng quản lý mà còn triệt tiêu tận gốc các thủ tục xác thực thủ công vốn là “điểm nghẽn” gây chậm trễ trong quy trình thông quan.
Trong nhóm các thủ tục được tái thiết kế, quy trình xác nhận danh mục hàng hóa nhập khẩu phục vụ sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin trọng điểm thuộc nhóm 98.34 theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31/5/2023 là một ví dụ điển hình.
Thay vì phải trải qua các bước thẩm định hồ sơ giấy phức tạp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và cơ quan Hải quan, các thông tin về linh kiện hiện được đối soát tự động trên hệ thống thông tin chuyên ngành.
Tương tự, các thủ tục áp dụng thuế suất ưu đãi 0% cho công nghiệp hỗ trợ ô tô quy định tại Nghị định số 26/2023/NĐ-CP cũng đã được số hóa toàn diện, đảm bảo tính nhất quán và minh bạch.
Việc tinh gọn các quy định về miễn thuế và thông báo danh mục miễn thuế dự kiến theo Nghị định số 134/2016/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định số 18/2021/NĐ-CP và Nghị định số 104/2022/NĐ-CP không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng hành chính mà còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc lập kế hoạch tài chính.
Đồng thời, cơ quan Hải quan cũng thể hiện thái độ kiên quyết khi bãi bỏ hàng loạt nội dung thủ tục lỗi thời tại Quyết định số 764/QĐ-BTC ngày 5/4/2021, Quyết định số 1001/QĐ-BTC ngày 17/5/2023 và Quyết định số 1338/QĐ-BTC ngày 23/6/2023, minh chứng cho nỗ lực giảm bớt sự chồng chéo trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.
Cắt giảm rào cản và hoàn thiện hành lang hành chính
Sự quyết liệt của ngành Hải quan tiếp tục được khẳng định thông qua văn bản số 15303/CHQ-NVTHQ ngày 15/4/2026 về việc thực hiện Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP của Chính phủ, tạo ra bước ngoặt trong quản lý thuế xuất nhập khẩu khi cho phép cắt giảm ngay 6 thủ tục hành chính có tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp.
Điển hình là việc đơn giản hóa thủ tục tạm dừng cưỡng chế dừng làm thủ tục hải quan, một chính sách mang tính hỗ trợ cao, giúp các doanh nghiệp đang gặp khó khăn tài chính tạm thời có cơ hội duy trì dòng chảy hàng hóa và phục hồi sản xuất.
Trong lĩnh vực công nghiệp ô tô, cơ quan Hải quan đã tối ưu hóa các bước xét hoàn thuế đối với xe chuyên dùng và đăng ký các chương trình ưu đãi thuế sản xuất, lắp ráp.
Trong đó, việc loại bỏ các yêu cầu về chứng từ trùng lặp đối với nhóm hàng thuộc diện ưu đãi thuế suất 0% của Nhóm 98.49 đã tháo gỡ những nút thắt pháp lý cuối cùng, giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa lợi thế từ các biểu thuế ưu đãi.
Song song đó, cơ quan Hải quan đang là đầu mối chủ trì rà soát toàn diện các văn bản quy phạm “xương sống” trình Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành nhằm loại bỏ tận gốc các điều kiện kinh doanh bất hợp lý.
Cụ thể là việc điều chỉnh Nghị định số 68/2016/NĐ-CP liên quan đến điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi theo hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Các quy trình về hàng hóa quá cảnh qua Hệ thống ACTS theo Nghị định số 46/2020/NĐ-CP cũng đang được sửa đổi để tối ưu hóa hiệu quả vận hành xuyên biên giới.
Nội dung quan trọng khác là việc tinh chỉnh Cơ chế một cửa quốc gia tại Nghị định số 85/2019/NĐ-CP ngày 14/11/2019 nhằm đảm bảo 100% thủ tục kiểm tra chuyên ngành được thực hiện thông qua hệ thống điện tử.
Đồng thời, việc cập nhật Quyết định số 33/2016/QĐ-TTg ngày 19/8/2016 của Thủ tướng Chính phủ về quy chế sử dụng tờ khai điện tử sẽ đảm bảo giá trị pháp lý tuyệt đối của dữ liệu số trong tất cả các giao dịch kinh tế.
Lộ trình thực hiện hiện nay đang được đẩy nhanh tiến độ với sự khẩn trương tối đa. Sau khi hoàn thành việc lấy ý kiến và xây dựng các dự thảo, cơ quan Hải quan sẽ tập trung nguồn lực để đảm bảo tất cả các văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi có hiệu lực thi hành đồng bộ trước ngày 28/2/2027.
Theo Cục Hải quan, cuộc cải cách này không chỉ là một chiến dịch ngắn hạn mà là lời cam kết mạnh mẽ của ngành Hải quan trong việc tháo gỡ mọi rào cản hành chính.
Cục Hải quan kỳ vọng những nỗ lực này chắc chắn sẽ tạo ra sức bật mới cho hoạt động xuất nhập khẩu, góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn và an toàn cho các dòng vốn đầu tư toàn cầu, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trên trường quốc tế trong giai đoạn mới.
