Trốn thuế khi kinh doanh thương mại điện tử: Nhiều cá nhân đối mặt với trách nhiệm hình sự

Thượng tá Hồ Thọ Hải, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP. Hồ Chí Minh cảnh báo nhiều trường hợp trốn thuế khi kinh doanh thương mại điện tử. Ảnh: Thu Hòa

Thành quả kinh doanh có thể bị đánh đổi vì trốn thuế

Ngày 24/7, tại Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử với chủ đề “Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch” do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức, đại diện Công an TP. Hồ Chí Minh đã lưu ý nhiều hành vi vi phạm trên thương mại điện tử (TMĐT), đặc biệt là hành vi trốn thuế.

Thượng tá Hồ Thọ Hải, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật cũng dịch chuyển lên không gian mạng, lợi dụng các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và công nghệ số để thực hiện hành vi phạm tội, làm gia tăng nguy cơ mất an ninh, an toàn trong hoạt động thương mại điện tử.

Theo Thượng tá Hồ Thọ Hải, qua công tác quản lý nhà nước, đấu tranh và xử lý các vụ việc liên quan đến thương mại điện tử, lực lượng Công an nhận thấy nhiều tổ chức, doanh nghiệp, nhà bán hàng, KOC, người sáng tạo nội dung và cá nhân kinh doanh trên môi trường số vẫn chưa nhận thức đầy đủ các rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động. Trong đó, vi phạm quy định về thuế đối với các cá nhân hoạt động thương mại điện tử không đăng ký chủ thể kinh doanh là một trong những vấn đề cần đặc biệt lưu ý.

Theo Công an TP. Hồ Chí Minh, thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy cơ quan Công an đã khởi tố, điều tra nhiều cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử. Đáng chú ý, nhiều trường hợp không phải là các đối tượng kinh doanh bất hợp pháp mà là những cá nhân có hoạt động kinh doanh ổn định, doanh thu lớn nhưng chưa thực hiện hoặc cố tình không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý về kê khai và nộp thuế theo quy định.

Cơ quan Công an khám “Shop Trần Thu Vũng Tàu” của bà Trần Thị Lệ Thu. Ảnh: Công an Bà Rịa- Vũng Tàu (cũ)

Điển hình, cơ quan Công an phát hiện khởi tố, bắt tạm giam bà Trần Thị Lệ Thu (sinh năm 1985, trú phường Thắng Nhì, TP Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tội trốn thuế. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy bà Thu sử dụng mạng xã hội facebook có tên “Trần Thu” và “Shop Trần Thu Vũng Tàu”, thường xuyên livestream vào buổi trưa và tối hằng ngày để bán mỹ phẩm, quần áo, đồ gia dụng. Từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2025, doanh số kinh doanh lên đến hơn 72 tỷ đồng, nhưng bà Thu không đăng ký và kê khai thuế.

Từ thực tế trên, Công an TP. Hồ Chí Minh cho rằng, điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp này đều có hoạt động kinh doanh hiệu quả, tạo được nguồn thu nhập ổn định và xây dựng được uy tín trên thị trường. Tuy nhiên, chỉ vì không thực hiện đúng các nghĩa vụ pháp luật, thành quả kinh doanh nhiều năm đã phải đánh đổi bằng trách nhiệm hình sự, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến bản thân, gia đình và hoạt động kinh doanh.

Chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế

Để hạn chế rủi ro pháp lý, Thượng tá Hồ Thọ Hải khuyến nghị, các cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử cần chủ động rà soát hoạt động kinh doanh của mình để thực hiện đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh khi thuộc trường hợp pháp luật quy định; đồng thời thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế đối với các khoản thu nhập phát sinh.

Trường hợp còn vướng mắc về trình tự, thủ tục hoặc nghĩa vụ thuế, các cá nhân cần chủ động liên hệ cơ quan Thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được hướng dẫn, bảo đảm hoạt động kinh doanh tuân thủ đúng quy định của pháp luật và hạn chế các rủi ro pháp lý.

Bên cạnh vấn đề về thuế, Công an TP. Hồ Chí Minh cũng lưu ý các chủ thể tham gia thương mại điện tử cần quan tâm đến việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng; tuân thủ các quy định về thu thập, lưu trữ, sử dụng và chia sẻ dữ liệu; đồng thời chủ động phòng ngừa các hành vi giả mạo trên không gian mạng nhằm lừa đảo khách hàng.

Theo Công an TP. Hồ Chí Minh, phần lớn những rủi ro và vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử hiện nay không xuất phát từ việc cố ý vi phạm pháp luật mà do chưa nhận thức đầy đủ các quy định hoặc chưa kịp thời điều chỉnh phương thức quản lý, kinh doanh phù hợp với sự phát triển nhanh của môi trường số.

Vì vậy, việc chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của pháp luật ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp, nhà bán hàng, KOL/KOC và các chủ thể tham gia thương mại điện tử hạn chế rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín, thương hiệu và tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định, bền vững.