 |
| Hà Nội đẩy mạnh quản lý thuế dựa trên dữ liệu. Ảnh minh họa có sự hỗ trợ của AI |
Bước chuyển từ tư duy “đối chiếu sổ sách” sang “quản trị rủi ro”
Sự phát triển của nền kinh tế số đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác quản lý thuế. Các mô hình kinh doanh đa dạng, biến hóa liên tục khiến phương pháp kiểm tra dàn trải, đối chiếu sổ sách thủ công dần trở nên lỗi thời, gây lãng phí nguồn lực và dễ bị “bỏ lại phía sau” bởi các hành vi gian lận tinh vi.
Nhận thức rõ điều này, Thuế TP. Hà Nội đã xác định đổi mới phải bắt đầu từ tư duy: Chuyển dịch từ kiểm tra đơn lẻ sang quản lý rủi ro trên nền tảng Dữ liệu lớn (Big Data) và kiểm soát theo chuỗi hệ sinh thái. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt công cụ, mà là một chiến lược toàn diện nhằm tối ưu hóa nguồn lực, tập trung vào những đối tượng có độ rủi ro cao nhất.
Kết quả của sự đổi mới này đã được minh chứng bằng những con số ấn tượng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, Thuế TP. Hà Nội đã hoàn thành 6.297 cuộc kiểm tra, với tổng số xử lý và truy thu đạt con số kỷ lục 6.026 tỷ đồng.
Để hiện thực hóa chiến lược quản lý rủi ro, Thuế TP. Hà Nội đã biến dữ liệu thành “vũ khí” sắc bén nhất. Cơ quan Thuế không còn chỉ dựa vào dữ liệu kê khai truyền thống mà đã chủ động thiết lập mạng lưới khai thác thông tin đa chiều.
Cụ thể, cơ quan Thuế đã tăng cường phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan để phân tích dữ liệu các doanh nghiệp nhập khẩu lớn; kết nối với Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại để nhận diện các giao dịch đáng ngờ. Đặc biệt, nguồn dữ liệu còn được mở rộng tới các đơn vị cung cấp phần mềm kế toán, bán hàng, trung gian thanh toán và các đơn vị vận chuyển.
Chính sự tích hợp dữ liệu từ nhiều “mắt xích” trong nền kinh tế đã tạo ra một bức tranh toàn cảnh, giúp cơ quan Thuế nhận diện rủi ro một cách chính xác và kịp thời.
Dựa trên nền tảng dữ liệu khổng lồ, Thuế TP. Hà Nội đã triển khai các chuyên đề kiểm tra chuyên sâu, tập trung vào ba lĩnh vực “nóng” nhất hiện nay:
Thứ nhất: xác định thương mại điện tử (TMĐT) và kinh tế số là lĩnh vực được xác định còn nhiều dư địa nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thất thu lớn. Thuế TP. Hà Nội đã chủ động thu thập dữ liệu trên 84,6 triệu dòng dữ liệu từ các sàn TMĐT, đơn vị trung gian thanh toán, vận chuyển để xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên biệt; thực hiện phân tích, đối chiếu chéo với cơ sở dữ liệu của ngành Thuế nhằm nhận diện rủi ro, phân công các đơn vị tổ chức rà soát, kiểm tra.
Kết quả, cơ quan Thuế đã đưa vào quản lý 206.272 người nộp thuế, tăng thu ngân sách hơn 1.956 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu NSNN từ TMĐT trên địa bàn đạt 18.421 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ.
Bên cạnh đó, Thuế TP. Hà Nội đã triển khai khai thác dữ liệu từ các doanh nghiệp cung cấp phần mềm bán hàng và phần mềm kế toán. Qua phân tích, đối chiếu dữ liệu, Thuế TP đã phát hiện nhiều trường hợp có chênh lệch lớn giữa doanh thu thực tế phát sinh và doanh thu kê khai; nhận diện các trường hợp người nộp thuế sử dụng nhiều phần mềm để che giấu doanh thu. Cá biệt đã phát hiện những trường hợp doanh nghiệp, cá nhân có mức chênh lệch doanh thu rất lớn, từ 500 tỷ lên đến 1 nghìn tỷ đồng. Đối với những trường hợp như thế này cơ quan Thuế đã phối hợp, chuyển tin báo sang cơ quan công an để xử lý hình sự.
Thứ hai: truy vết hệ sinh thái doanh nghiệp “ma" qua hóa đơn điện tử. Không dừng lại ở việc kiểm tra tại bàn, Thuế TP. Hà Nội đã ứng dụng chuỗi hóa đơn điện tử để đi sâu phân tích truy vết giao dịch theo toàn bộ chuỗi cung ứng. Điển hình các doanh nghiệp cung cấp vật liệu xây dựng cho các công trình trọng điểm trên địa bàn Hà Nội.
Thông qua việc phân tích chuỗi hóa đơn điện tử và truy vết giao dịch theo toàn bộ chuỗi cung ứng, Hà Nội không chỉ dừng lại ở việc bóc tách chi phí của đơn vị trực tiếp thi công, mà đã xây dựng toàn bộ sơ đồ của một hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh được lập ra chỉ để xuất khống hóa đơn, hợp thức hàng hóa.
Đáng chú ý hệ sinh thái các doanh nghiệp “ma” không nằm tại Hà Nội mà hoạt động tại các địa bàn lân cận như Hưng Yên, Thái Bình cũ. Trong tháng 6/2026, Thuế TP. Hà Nội đã trực tiếp củng cố hồ sơ, gửi văn bản đề nghị cơ quan điều tra tỉnh Hưng Yên vào cuộc điều tra đối với 03 DN chuyên cung cấp mặt hàng cát, đá, sỏi với doanh số hóa đơn điện tử trên 18.000 tỉ đồng.
Ngay khi có kết quả, Thuế TP. Hà Nội đã kịp thời phong tỏa, ngăn chặn hành vi mua bán hóa đơn, hợp thức hàng hóa đầu vào cho các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội, tạo sức răn đe, cảnh tỉnh mạnh mẽ từ sớm, từ xa đối với các mạng lưới mua bán hóa đơn chuyên nghiệp.
Thứ 3: Chuẩn hóa quy trình từ thực tiễn. Theo đó, từ việc kiểm tra rủi ro ngành sắt thép tại Thạch Thất hay thí điểm quản lý cơ sở lưu trú tại phường Hoàn Kiếm, cơ quan Thuế đã chuẩn hóa thành quy trình thống nhất để nhân rộng ra toàn Thành phố.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong điều hành thu ngân sách
Nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026 được dự báo sẽ còn nhiều thách thức khi các hành vi gian lận ngày càng tinh vi, đa dạng. Chính vì vậy, Thuế TP. Hà Nội đã xây dựng những giải pháp quyết liệt để quản lý các doanh nghiệp hoạt động theo chuỗi, các doanh nghiệp lớn để đảm bảo tăng trưởng thu ngân sách.
Theo đó, Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng chuyên đề phân tích dữ liệu chéo của các DN phần mềm bán hàng, kế toán, tăng cường đối chiếu dữ liệu từ các trung gian thanh toán, vận chuyển và nền tảng thương mại điện tử để kịp thời phát hiện các trường hợp kê khai doanh thu không đầy đủ; xử lý nghiêm theo quy định và chuyển cơ quan điều tra đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.
Hà Nội cũng chính thức phát động chiến dịch tổng rà soát, xây dựng “Danh bạ quản lý theo chuỗi thương hiệu” trên toàn địa bàn Thủ đô, tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao để phân loại như: dịch vụ ăn uống F&B; chuỗi bán lẻ; dịch vụ chăm sóc sức khỏe; thời trang, mỹ phẩm, phụ kiện; điện máy và thiết bị công nghệ.
Khi cơ sở dữ liệu này được hoàn thiện, sẽ tạo nền tảng để phân tích, nhận diện rủi ro theo từng ngành và xây dựng “Biên độ lợi nhuận chuẩn” của từng lĩnh vực, kịp thời phát hiện các trường hợp có dấu hiệu kê khai doanh thu không tương xứng giữa công ty mẹ và các đơn vị trong cùng chuỗi để đưa vào diện kiểm tra, xử lý theo quy định.
Cơ quan Thuế cũng khẩn trương hoàn thiện và đưa Giai đoạn 1 của Dự án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo điều hành thu NSNN và đánh giá sức khỏe doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội” vào vận hành trong những tháng cuối năm 2026.
Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, hệ thống sẽ giúp cán bộ nâng cao năng lực và hiệu quả công tác quản lý thuế, hỗ trợ xử lý nghiệp vụ, phân tích dữ liệu lớn, nhận diện rủi ro từ đó đánh giá sát hơn, toàn diện giúp nâng cao vượt bậc năng lực chọn đúng đối tượng rủi ro.
