Ngăn hàng giả từ cửa khẩu đến sàn thương mại điện tử

Trong tháng 2/2026 lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra và xử lý 526 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng lậu và gian lận thương mại.

Hàng giả, hàng nhái gia tăng trên các nền tảng trực tuyến

Cùng với sự phát triển nhanh của TMĐT, tình trạng hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại trên môi trường số đang trở thành thách thức lớn đối với công tác quản lý thị trường. Đáng chú ý, nhiều vụ việc vi phạm được ghi nhận trên các nền tảng TMĐT và mạng xã hội, cho thấy xu hướng dịch chuyển từ thị trường truyền thống sang không gian số.

Các mặt hàng vi phạm rất đa dạng, từ mỹ phẩm, quần áo, giày dép đến thiết bị điện tử, thực phẩm chức năng và thuốc, những sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Riêng trên các sàn TMĐT, cơ quan chức năng đã yêu cầu gỡ bỏ hơn 50.000 sản phẩm vi phạm và hơn 13.700 gian hàng có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng nhái hoặc hàng không rõ nguồn gốc trong năm 2025.

Ngoài ra, hơn 47.000 thông tin vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng đã bị yêu cầu gỡ bỏ khỏi các nền tảng trực tuyến.

Số liệu công bố đầu năm 2026 cho thấy, tình trạng vi phạm vẫn tiếp diễn tại nhiều địa phương. Theo Chi cục Quản lý thị trường TP. Hà Nội, riêng trong tháng 2/2026 lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra và xử lý 526 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng lậu và gian lận thương mại. Trong số này, có 231 vụ phối hợp với cơ quan công an và 12 vụ được chuyển cơ quan điều tra do có dấu hiệu vi phạm hình sự.

Các cơ quan chức năng nhận định, bên cạnh các điểm kinh doanh truyền thống, hoạt động buôn bán trên mạng xã hội và sàn TMĐT đang trở thành kênh tiêu thụ hàng giả phổ biến do tính ẩn danh và khó kiểm soát.

Trước thực trạng trên, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và lực lượng chức năng tăng cường kiểm soát các lĩnh vực có rủi ro cao, đặc biệt là các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, sữa, thuốc, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm.

Tăng kiểm soát hàng giả trên không gian số

Theo chỉ đạo của Chính phủ, trong 6 tháng đầu năm 2026 các bộ, ngành phải rà soát và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến thực phẩm, dược phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe; đồng thời tăng cường quản lý truy xuất nguồn gốc hàng hóa và nâng cao năng lực kiểm nghiệm.

Việc kiểm tra, kiểm soát sẽ tập trung tại các tuyến biên giới, cửa khẩu, cảng biển và đường hàng không. Bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh trên nền tảng số và TMĐT cũng được đưa vào nhóm lĩnh vực cần giám sát chặt.

Cơ quan quản lý cũng cho rằng, hệ thống pháp luật hiện vẫn còn một số khoảng trống. Một trong những vấn đề được đặt ra là việc chưa có khái niệm “hàng giả” trong văn bản luật, gây khó khăn cho công tác xử lý vi phạm trong một số trường hợp.

Từ thực tế tiếp nhận khiếu nại của người tiêu dùng tại nhiều địa phương, các chuyên gia cho rằng, môi trường giao dịch trực tuyến đang phát sinh nhiều dạng tranh chấp mới.

Ông Vũ Dũng, chuyên gia của Hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu TP. Hà Nội cho biết, các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã tiếp nhận nhiều phản ánh liên quan đến chất lượng hàng hóa, thông tin quảng cáo và việc thực hiện cam kết của người bán.

“Qua các thông tin từ hoạt động tiếp nhận khiếu nại tại các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở một số địa phương, có thể thấy người tiêu dùng đang gặp nhiều khó khăn trong việc nhận diện hàng thật và hàng giả”, ông Vũ Dũng cho biết.

Theo ông, nhiều trường hợp người mua nhận được sản phẩm không giống nội dung quảng cáo trên mạng hoặc khác với thông tin được giới thiệu trong các buổi livestream bán hàng.

Một số sản phẩm được quảng cáo là hàng nhập khẩu nhưng không có nhãn phụ bằng tiếng Việt hoặc thiếu hướng dẫn sử dụng rõ ràng. Điều này làm gia tăng nguy cơ người tiêu dùng mua phải hàng giả, hàng nhập lậu hoặc hàng kém chất lượng.

Từ kinh nghiệm theo dõi các vụ việc thực tế, các chuyên gia cho rằng, người tiêu dùng cần chủ động kiểm tra thông tin sản phẩm trước khi quyết định mua, đặc biệt đối với các giao dịch trực tuyến.

Theo khuyến nghị, người mua nên kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, nhãn mác, hạn sử dụng và các thông tin liên quan đến nhà bán hàng. Việc lựa chọn các gian hàng có địa chỉ rõ ràng và thông tin minh bạch sẽ giúp hạn chế rủi ro khi giao dịch. “Khi nhận hàng, người mua nên đối chiếu sản phẩm thực tế với nội dung quảng cáo hoặc thông tin được giới thiệu trước đó”, ông Vũ Dũng khuyến nghị.

Ngoài ra, việc lưu giữ hóa đơn và chứng từ mua bán được xem là căn cứ quan trọng trong trường hợp người tiêu dùng cần khiếu nại hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp.

Trong bối cảnh TMĐT tiếp tục phát triển nhanh, các cơ quan quản lý cho rằng, việc kết hợp kiểm soát theo nguy cơ, tăng truy xuất nguồn gốc và giám sát hoạt động bán hàng online sẽ là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế hàng giả, hàng nhái trên thị trường, đặc biệt với các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân.