Lúa chất lượng cao, phát thải thấp lan rộng nhờ dòng vốn Agribank

Đại diện Agribank cùng chính quyền địa phương thăm cánh đồng của Hợp tác xã Nông Tín (xã Vĩnh Mỹ, Cà Mau).

Sau hơn hai năm triển khai, đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” đã ghi nhận những con số vượt kỳ vọng. Nếu như mục tiêu giai đoạn 2024-2025 là xây dựng khoảng 180.000 ha vùng sản xuất, thì đến nay diện tích thực hiện đã đạt 354.839 ha, tương đương 197% kế hoạch.

Kết quả này phản ánh sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đặc biệt là sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy sản xuất của người nông dân. Cùng với đó, dòng vốn tín dụng từ Agribank đóng vai trò quan trọng, tạo điều kiện để các chủ thể trong chuỗi giá trị đầu tư theo hướng xanh và bền vững.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, tư duy sản xuất của nông dân trong vùng đang chuyển dịch rõ rệt theo hướng giảm phát thải, nâng cao giá trị và thân thiện với môi trường. Các quy trình canh tác bền vững như quản lý nước tưới, sử dụng phân bón hợp lý, xử lý rơm rạ sau thu hoạch ngày càng được áp dụng rộng rãi.

Một trong những điểm nhấn của đề án là hiệu quả kinh tế mang lại cho người trồng lúa. Trên toàn bộ diện tích tham gia, nông dân đã áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật. Giống lúa chất lượng cao được sử dụng trên 100% diện tích; lượng giống gieo sạ giảm từ 30-50%; lượng phân đạm giảm khoảng 30%; số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 2-3 lần so với trước đây. Đồng thời, việc quản lý nước giúp tiết kiệm khoảng 20% lượng nước tưới.

Đáng chú ý, toàn bộ diện tích đều áp dụng ít nhất một tiêu chí canh tác bền vững như quy trình “1 phải-5 giảm” hoặc rút nước ruộng trong vụ sản xuất. Những thay đổi này mang lại hiệu quả rõ rệt: thu nhập của người trồng lúa tăng trung bình từ 13,4% trở lên so với phương thức truyền thống.

Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác, đề án còn thúc đẩy tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Hiện đã có 1.129 hợp tác xã và tổ hợp tác tham gia, cùng hơn 210 doanh nghiệp và tổ chức liên quan, trong đó có 102 doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ. Khoảng 600 hợp tác xã và tổ hợp tác đã ký kết hợp đồng sản xuất-tiêu thụ, đảm nhiệm 60-70% diện tích của đề án. Đáng chú ý, 100% nông dân tham gia đều thông qua hợp tác xã hoặc tổ hợp tác.

Mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Tổ hợp tác sản xuất số 1, ấp Trường Thắng, xã Trường Long Tây (TP Cần Thơ).

Ông Nguyễn Minh Lâm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh nhận định, việc triển khai đề án đã cho thấy tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp khoa học - công nghệ trong sản xuất lúa gạo. Những kết quả từ các mô hình thí điểm là cơ sở để các địa phương tiếp tục mở rộng vùng sản xuất lúa chất lượng cao, thân thiện môi trường trong thời gian tới.

Theo ông Lâm, các diễn đàn, hội nghị chuyên đề cũng tạo điều kiện để các bên liên quan trao đổi kinh nghiệm, hoàn thiện quy trình sản xuất và thúc đẩy liên kết chuỗi. Qua đó, giá trị hạt gạo Việt Nam được nâng lên, đồng thời góp phần tăng thu nhập cho người nông dân và phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.

Trong quá trình chuyển đổi này, nhu cầu vốn đầu tư trở thành yếu tố then chốt. Với vai trò là ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực trong lĩnh vực “tam nông”, Agribank đã và đang cung ứng nguồn tín dụng lớn cho khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Hiện dư nợ cho vay lĩnh vực này chiếm trên 82% tổng dư nợ tại khu vực.

Agribank là một trong những đơn vị tiên phong triển khai chương trình tín dụng phục vụ đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đến nay, ngân hàng đã cho vay gần 41.555 tỷ đồng, với hơn 37.969 khách hàng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Lãi suất cho vay thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với thông thường, góp phần giảm chi phí đầu tư cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Tại nhiều địa phương, các chi nhánh Agribank đang tích cực triển khai các chương trình tín dụng, hỗ trợ mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn của đề án. Nguồn vốn không chỉ giúp đầu tư máy móc, thiết bị mà còn thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững.

Song song với đó, Agribank triển khai nhiều chương trình tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi, giảm tới 1,5% cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng và công nghệ số. Tổng quy mô các chương trình tín dụng ưu đãi của ngân hàng hiện đạt khoảng 685.000 tỷ đồng, với lãi suất thấp hơn 1-2% so với mức thông thường. Ngoài ra, khoảng 28.000 tỷ đồng được dành riêng cho tín dụng xanh trong các lĩnh vực như nông nghiệp sạch, lâm nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo và xử lý môi trường.

Bà Phùng Thị Bình, Phó Tổng giám đốc Agribank nhấn mạnh: Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại đồng bằng sông Cửu Long là nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu các Chi nhánh chủ động bố trí nguồn vốn, “đi cùng nông dân”, đẩy mạnh tín dụng theo chuỗi giá trị lúa gạo, ưu tiên các mô hình canh tác sạch, bền vững.

Bà Bình cũng yêu cầu, các đơn vị bám sát quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng và cập nhật dữ liệu vùng trồng, tăng cường phối hợp với địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp để triển khai hiệu quả đề án, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và gia tăng giá trị ngành hàng.

Thực tế tại các địa phương như An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ cho thấy, khi dòng vốn tín dụng được khơi thông đúng hướng, nhiều mô hình sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và thân thiện môi trường đã phát triển. Nông dân từng bước chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị.