Quản lý địa bàn rộng, nhiều cửa khẩu và đường mòn biên giới, Hải quan khu vực XVIII chịu áp lực lớn trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại. Tuy nhiên, với các giải pháp triển khai đồng bộ từ biên giới đến hậu kiểm, đơn vị đã hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu năm 2025, khẳng định vai trò “lá chắn” nơi cửa ngõ biên giới.
 |
| Công chức Hải quan khu vực XVIII giám sát hàng hóa qua máy soi container. Ảnh: T.D |
Chủ động kiểm soát trên địa bàn trọng điểm
Hải quan khu vực XVIII quản lý địa bàn có diện tích 12.737,18 km², với 258,939 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia qua các tỉnh Mundunkiri, Kratie và Tbong Khmum. Trên tuyến biên giới này bố trí 1 cửa khẩu quốc tế (Hoa Lư), 2 cửa khẩu quốc gia (Hoàng Diệu, Lộc Thịnh), 1 cửa khẩu phụ (Tân Tiến), 1 lối mở (Lộc Tấn) cùng nhiều đường mòn, lối tắt qua lại biên giới.
Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển giao thương, đặc biệt trong bối cảnh địa bàn có 55 khu công nghiệp tập trung cùng nhiều doanh nghiệp hoạt động ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất. Tuy nhiên, chính sự sôi động này cũng kéo theo nguy cơ gia tăng buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Trước đặc thù đó, Hải quan khu vực XVIII xác định rõ yêu cầu phải kiểm soát từ sớm, từ xa. Đơn vị đã chủ động nghiên cứu, xây dựng chương trình, kế hoạch công tác theo từng chuyên đề; đồng thời tham mưu ban hành, triển khai các văn bản hướng dẫn về kiểm soát chống buôn lậu, chống gian lận thương mại và phòng, chống ma túy phù hợp với thực tiễn địa bàn.
Công tác thu thập, phân tích thông tin, nắm tình hình được duy trì thường xuyên, có trọng tâm. Các báo cáo định kỳ về phòng, chống ma túy và quản lý tiền chất được tổng hợp, gửi về cấp trên, đồng thời chia sẻ với lực lượng công an địa phương, tạo nền tảng phối hợp hiệu quả.
Một điểm nhấn đáng chú ý khác là việc sử dụng chó nghiệp vụ trong kiểm soát. Với 2 chó nghiệp vụ và 2 huấn luyện viên, lực lượng này được đào tạo bài bản, duy trì thể lực và kỹ năng theo kế hoạch cụ thể.
Chó nghiệp vụ được triển khai trực tiếp tại cửa khẩu, tập trung kiểm tra phương tiện, hành lý có dấu hiệu nghi vấn cao. Điều đáng ghi nhận là việc sử dụng lực lượng này luôn đảm bảo đúng quy định, không làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu, nhưng vẫn đạt hiệu quả kiểm soát cao.
Nhờ đó, tình hình vi phạm trên địa bàn được kiểm soát chặt. Trong năm 2025, toàn khu vực chỉ phát sinh 2 vụ vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới (liên quan đến thuốc lá điếu), không phát sinh vụ việc ma túy.
Điển hình, Đội Kiểm soát Hải quan – Hải quan khu vực XVIII đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Đội Đặc nhiệm phòng, chống ma túy (Bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Nai), Đồn Biên phòng cửa khẩu Lộc Thịnh và Công an tỉnh Đồng Nai phát hiện, bắt giữ một vụ vận chuyển trái phép số lượng lớn tôm giống. Tang vật gồm 6 thùng xốp chứa 81.000 con tôm giống, được các đối tượng Nguyễn Trung Kiên, Đặng Hoàng Thanh, Huỳnh Thế Bình và Nguyễn Anh Tuấn vận chuyển bằng ô tô 7 chỗ qua khu vực ấp Đồng Tâm, xã Lộc Thành.
Tại thời điểm kiểm tra, toàn bộ số hàng không có giấy kiểm dịch thú y, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ. Vụ việc sau đó đã được bàn giao cho Phòng Cảnh sát Kinh tế – Công an tỉnh Đồng Nai tiếp tục thụ lý, xử lý theo quy định.
 |
| Công chức Hải quan khu vực XVIII sử dụng chó nghiệp vụ kiểm tra thực tế hàng hóa tại cửa khẩu quốc tế Hoa Lư. |
Tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm soát chặt tại cửa khẩu
Ngoài ra, trong năm 2025, Hải quan khu vực XVIII đã thực hiện 160 lượt tuần tra, cao hơn đáng kể so với chỉ tiêu 90 lượt. Công tác điều tra, nắm tình hình ghi nhận 4 vụ, gấp đôi kế hoạch đề ra; công tác sưu tra hoàn thành đúng chỉ tiêu với 1 vụ. Đáng chú ý, số vụ bắt giữ và xử lý hành chính đạt 12 vụ, vượt xa mức 5 vụ theo kế hoạch. Bên cạnh đó, đơn vị đã triển khai 2 chuyên án, cao hơn chỉ tiêu được giao.
Song song với kiểm soát thủ công, Hải quan khu vực XVIII đẩy mạnh ứng dụng trang thiết bị hiện đại trong kiểm tra, giám sát.
Tại cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, trong năm 2025, đơn vị đã thực hiện 65.543 lượt soi chiếu hành lý của hành khách xuất nhập cảnh, trong đó có 22.155 lượt hành lý xuất cảnh và 43.388 lượt hành lý nhập cảnh. So với năm 2024, số lượt soi chiếu hành lý nhập cảnh tăng 54%, trong khi lượt xuất cảnh giảm 9,5%.
Bên cạnh đó, lực lượng đã sử dụng 3.909 lượt thiết bị kiểm tra ma túy (bao gồm thiết bị để bàn và cầm tay) đối với hành khách và phương tiện qua cửa khẩu.
Trong kiểm tra hàng hóa, tổng số container được soi chiếu đạt 3.344 lượt (3.196 container qua máy soi cố định và 148 container qua máy soi di động). Qua đó, phát hiện 29 vụ vi phạm liên quan 48 container, xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 23,16 triệu đồng.
Việc tăng cường soi chiếu, đặc biệt đối với luồng hành lý nhập cảnh, cho thấy sự điều chỉnh kịp thời của lực lượng trước diễn biến thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm ngay từ khâu đầu vào.
Cùng với kiểm soát tại cửa khẩu, Hải quan khu vực XVIII xác định công tác kiểm tra sau thông quan là khâu quan trọng nhằm kiểm soát rủi ro và chống gian lận thương mại từ bên trong.
Trong năm 2025, đơn vị đã thực hiện kiểm tra 32 doanh nghiệp theo kế hoạch, đạt 100% chỉ tiêu đề ra. Các cuộc kiểm tra được triển khai đa dạng, bao gồm kiểm tra tuân thủ, kiểm tra theo rủi ro, kiểm tra chuyên đề và theo kết luận kiểm toán.
Kết quả, tổng số thu từ hoạt động kiểm tra sau thông quan đạt 45.589.821.129 đồng, trong đó: 30.467.694.046 đồng tiền ấn định thuế; 7.874.642.978 đồng tiền chậm nộp; và 7.247.484.105 đồng tiền xử phạt vi phạm hành chính.
Kết quả này cho thấy hiệu quả rõ rệt của công tác hậu kiểm, không chỉ góp phần tăng thu ngân sách mà còn nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, hạn chế tình trạng khai sai, khai thiếu trong hoạt động xuất nhập khẩu.
