 |
| Đại diện lực lượng chức năng báo cáo, trao đổi tại Hội nghị . Ảnh: Thu Hằng |
Khởi tố và đề nghị khởi tố gần 3.800 vụ
Ngày 6/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá và triển khai thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.
Theo đại diện Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trước tình hình hoạt động buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán trái phép thuốc lá nhập lậu diễn ra rất phức tạp tại nhiều địa bàn trọng điểm, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng, gây thất thu ngân sách và thiệt hại cho ngành sản xuất thuốc lá trong nước, ngày 30/9/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-TTg về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá.
Qua hơn 10 năm triển khai (từ ngày 30/9/2014 đến 30/9/2025), với sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, lực lượng chức năng, đơn vị và địa phương, công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá đã đạt nhiều kết quả tích cực.
Theo đó, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 79.459 vụ, 59.257 đối tượng vi phạm pháp luật về buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá nguyên liệu, sản xuất, buôn bán thuốc lá giả và thuốc lá thế hệ mới. Tang vật thu giữ gồm 110.181.161 bao thuốc lá điếu, 388.196 kg lá thuốc lá và 2.371.880 đơn vị thuốc lá thế hệ mới.
Cùng với đó, các lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 68.402 vụ, 52.954 đối tượng, thu nộp ngân sách nhà nước 480 tỷ đồng từ xử phạt vi phạm hành chính; đồng thời khởi tố và chuyển cơ quan điều tra đề nghị khởi tố 3.786 vụ, 4.563 đối tượng.
Theo Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, kết quả thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg đã góp phần nâng cao trách nhiệm của các lực lượng chức năng, tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của người dân trong công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá.
Thủ đoạn buôn lậu ngày càng tinh vi
Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo 389 các địa phương, hoạt động buôn lậu thuốc lá hiện diễn ra trên hầu hết các tuyến biên giới, đường biển, hàng không và cả không gian mạng.
Tại tuyến biên giới phía Bắc, các đối tượng lợi dụng đường mòn, lối mở, đường tiểu ngạch, thuê cư dân biên giới và cửu vạn vận chuyển thuốc lá qua biên giới; lợi dụng đêm tối và địa hình phức tạp để đưa thuốc lá nhập lậu vào nội địa hoặc xuất lậu sang Trung Quốc.
Trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia, các đối tượng vận chuyển thuốc lá bằng cả đường bộ và đường thủy, chia nhỏ hàng hóa, sử dụng xe máy, xuồng máy công suất lớn, cất giấu trên ô tô vận tải quốc tế hoặc vận chuyển qua sông, đường mòn nhằm tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
Trên tuyến đường biển, các đối tượng cất giấu thuốc lá trong ghe đánh cá, tàu chở hàng hoặc trà trộn với các loại hàng hóa khác để vận chuyển. Đối với tuyến hàng không, thuốc lá thường được cất giấu trong hành lý xách tay hoặc hành lý ký gửi của hành khách nhập cảnh.
Trong nội địa, các đối tượng tập kết hàng tại các kho ở khu vực ngoại thành, nhà riêng hoặc chung cư, chia nhỏ hàng hóa để vận chuyển bằng xe khách, xe tải, dịch vụ chuyển phát nhanh và ship COD nhằm gây khó khăn cho lực lượng chức năng.
 |
| Thuốc lá lậu do Chi cục Hải quan khu vực II bắt giữ. Ảnh: T.H |
Đáng chú ý, các đối tượng còn lợi dụng không gian mạng để quảng cáo, mua bán thuốc lá nhập lậu và thuốc lá điện tử; sử dụng tài khoản ảo, tài khoản ngân hàng không chính chủ, tiền ảo để giao dịch, đồng thời lập các hội, nhóm kín trên mạng xã hội và xóa tài khoản khi bị phát hiện nhằm đối phó với cơ quan chức năng.
Siết chặt công tác chống buôn lậu
Tại hội nghị, ông Trần Lê Minh, Phó Trưởng Ban Thị trường Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho rằng, thuốc lá lậu không chỉ gây nguy cơ rất cao đối với sức khỏe cộng đồng do không được kiểm soát về nguồn gốc, thành phần và chất lượng theo quy định mà còn gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.
Theo ông Trần Lê Minh, theo thống kê không đầy đủ, hiện nay thuốc lá nhập lậu chiếm trên 10% thị phần, làm thất thu ngân sách hơn 4.000 tỷ đồng tiền thuế mỗi năm. Tuy nhiên, từ ngày 1/1/2027, chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá sẽ được điều chỉnh tăng mạnh, ngoài thuế suất hiện hành còn áp dụng thêm thuế tuyệt đối 2.000 đồng mỗi bao và tăng dần đều mỗi năm để đến năm 2031 lên 10.000 đồng mỗi bao.
“Kinh nghiệm thực tiễn từ nhiều nước cho thấy, với mức tăng thuế sốc này, nguy cơ thuốc lá nhập lậu sẽ tăng vì giá thuốc lá trong nước bắt buộc phải tăng theo mức thuế mới. Khi đó, nguy cơ thất thu ngân sách không còn là hơn 4.000 tỷ đồng mỗi năm mà có thể sẽ tăng rất nhanh và đến năm 2031 sẽ ở mức gần 20.000 tỷ đồng. Nếu tính con số lũy kế thì có thể lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. Đây là vấn đề hết sức báo động”, ông Trần Lê Minh nhấn mạnh.
Theo Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong giai đoạn hiện nay, hoạt động buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến mới. Đặc biệt, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng mạnh; đã xuất hiện tình trạng mua bán, sử dụng trái phép các sản phẩm ma túy “núp bóng” thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được rao bán công khai trên không gian mạng, tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe cộng đồng và ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.
Trước tình hình đó, ngày 9/6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg thay thế Chỉ thị số 30/CT-TTg. Chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường đấu tranh với các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá; phát huy vai trò của lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan, Quản lý thị trường cùng chính quyền các cấp trong kiểm soát địa bàn biên giới, cửa khẩu, nội địa và trên không gian mạng nhằm nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu thuốc lá trong tình hình mới.
