Xây dựng hệ thống dữ liệu kiểm soát hàng hóa trên không gian mạng

Lực lượng Công an các địa phương tăng cường phối hợp xử lý nhiều vụ vi phạm liên quan đến xâm phạm sở hữu trí tuệ.

“Nóng” vi phạm về xâm phạm sở hữu trí tuệ

Theo Bộ Công an, nửa đầu năm 2026, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới, sản xuất, buôn bán hàng cấm đang diễn biến ngày càng phức tạp, với phương thức, thủ đoạn tinh vi.

Hoạt động của các loại tội phạm này có sự đan xen giữa không gian thực và không gian mạng, giữa hoạt động trong nước và xuyên biên giới, tạo ra những thách thức không nhỏ đối với công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ của các bộ, ngành.

Theo ông Đào Ngọc Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát kinh tế (C03, Bộ Công an), qua công tác đấu tranh, các đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an đã khởi tố 1.333 vụ/2.354 bị can về các tội buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đáng chú ý, tình trạng buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng, bạc, xăng dầu từ nước ngoài vào Việt Nam.

Cùng với đó, hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả diễn ra phổ biến, tập trung vào các loại hàng hóa thiết yếu, thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm; hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ diễn ra trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất là thời trang, thiết bị điện tử, trang sức, xuất bản sách và các nội dung số như truyền hình, âm nhạc, thể thao...

Ngay từ đầu năm 2026, lĩnh vực phòng, chống vi phạm, tội phạm về buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, hàng giả và vi phạm sở hữu trí tuệ đã được nhận diện và Bộ Công an xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo chuyển biến đột phá, từng bước góp phần xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch.

Để đấu tranh có hiệu quả công tác này, Bộ Công an đã nêu cao trách nhiệm và quyết tâm chính trị trong thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; tập trung triển khai đồng bộ các biện pháp với lộ trình cụ thể, gắn trách nhiệm từng cấp, từ việc rà soát, nắm tình hình; lập danh sách các tài khoản, cá nhân, tổ chức có dấu hiệu vi phạm trên từng lĩnh vực; tổ chức hội ý, hướng dẫn nghiệp vụ; xác định lĩnh vực, khâu đột phá, địa bàn trọng điểm để tập trung đấu tranh, triệt phá.

Đặc biệt, Bộ Công an đã quyết liệt triển khai đợt cao điểm đấu tranh, xử lý tội phạm xâm phạm sở hữu trí tuệ từ ngày 7/5/2026 đến ngày 6/8/2026.

Sau 8 tuần thực hiện cao điểm, đến nay Công an các đơn vị, địa phương đã khởi tố 141 vụ/254 bị can về các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ; thu giữ số hàng hóa vi phạm trị giá gần 143,4 tỷ đồng.

Đặc biệt, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã kịp thời triệt phá nhóm đối tượng xâm phạm quyền tác giả đối với các sản phẩm điện ảnh của một số doanh nghiệp Hoa Kỳ nhằm thu lợi bất chính từ hoạt động quảng cáo của các công ty quảng cáo quốc tế.

Điển hình là ngày 1/7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và Rửa tiền”, đồng thời khởi tố 7 bị can. Kết quả này góp phần thể hiện quyết tâm của Bộ Công an trong đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ, đồng thời thể hiện thiện chí hợp tác của Việt Nam với Hoa Kỳ trong công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Xây dựng dữ liệu kiểm soát dòng hàng trên không gian mạng

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Công an kiến nghị các bộ, ngành liên quan tiếp tục thúc đẩy hoàn thiện thể chế; nghiên cứu sửa đổi các quy định nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn”, tạo thuận lợi cho công tác thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trên cơ sở đó, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra; nâng cao hiệu quả xử lý các hành vi vi phạm; kịp thời chuyển các vụ việc có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.

Các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố cần nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, tránh hình thức, tập trung vào các nội dung như không sử dụng phần mềm không có bản quyền; không sử dụng sản phẩm sao chép hình ảnh, logo, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp; không truy cập, phát tán trái phép các nội dung truyền hình, thể thao trực tuyến vi phạm bản quyền; tố giác, cung cấp thông tin về các tổ chức, cá nhân vi phạm sở hữu trí tuệ; chủ động khiếu nại khi bị xâm phạm nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, quyền tác giả và quyền liên quan; hợp tác với cơ quan chức năng trong xác minh, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cần thay đổi tư duy quản lý từ “tiền kiểm, hậu kiểm truyền thống” sang “kiểm soát số”; tập trung nguồn lực phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương xây dựng hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) để kiểm soát dòng hàng hóa trên không gian mạng.

Chủ động rà quét, đưa vào diện giám sát các tài khoản, website, hội nhóm có dấu hiệu giao dịch hàng lậu, hàng giả với quy mô lớn để ngăn chặn từ sớm, từ xa.