 |
| Doanh thu bán lẻ TMĐT toàn cầu đã đạt khoảng 6,86 nghìn tỷ USD, tăng trưởng 8,3%, cho thấy xu hướng giao thương đang chuyển dịch mạnh sang môi trường số. |
Lan tỏa làn sóng thương mại số
Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển TMĐT và Công nghệ số (Cục TMĐT và Kinh tế số, Bộ Công Thương), TMĐT không chỉ gia tăng về quy mô mà còn thay đổi căn bản cách thức kết nối thị trường.
Sự thay đổi này không chỉ mở rộng cánh cửa tiếp cận thị trường quốc tế mà còn đặt ra yêu cầu thích ứng nhanh đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh xuất khẩu ngày càng phụ thuộc vào nền tảng trực tuyến.
Ông Tuấn cho biết, doanh thu bán lẻ TMĐT toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 6,86 nghìn tỷ USD, tăng trưởng 8,3%, cho thấy xu hướng giao thương đang chuyển dịch mạnh sang môi trường số.
Sự phát triển của TMĐT đang thiết lập một “mặt bằng” giao thương mới, nơi các hoạt động mua bán không còn bị giới hạn bởi địa lý hay thời gian.
Châu Á tiếp tục là khu vực dẫn đầu xu hướng này, trong khi Đông Nam Á trở thành vùng tăng trưởng nhanh nhất, với Indonesia, Việt Nam và Thái Lan là những thị trường nổi bật.
Tại Việt Nam, chuyển đổi từ phương thức xúc tiến thương mại truyền thống sang nền tảng số diễn ra ngày càng rõ rệt. Thay vì phụ thuộc vào hội chợ, triển lãm với chi phí cao và thời gian ngắn, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang môi trường trực tuyến để duy trì kết nối với đối tác quanh năm.
Các nền tảng số cho phép doanh nghiệp mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng toàn cầu, đồng thời giảm đáng kể chi phí tổ chức hoạt động xúc tiến. Đây được xem là lợi thế lớn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và nhu cầu tìm kiếm thị trường mới gia tăng.
Hiện nay, các nền tảng xúc tiến thương mại số tập trung vào nhiều ngành xuất khẩu chủ lực như: nông sản, thực phẩm chế biến, gỗ - nội thất, dệt may, công nghiệp phụ trợ và công nghệ. Đây là những lĩnh vực có nhu cầu mở rộng thị trường quốc tế lớn và có khả năng tận dụng hiệu quả các công cụ TMĐT.
Với hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động và độ mở kinh tế đạt khoảng 150-160% GDP, nhu cầu mở rộng thị trường của Việt Nam được đánh giá là rất cao. Trong bối cảnh đó, thương mại số trở thành một kênh quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng quốc tế nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Đáng chú ý, TMĐT xuyên biên giới đang nổi lên như một phương thức xuất khẩu mới. Không chỉ giúp gia tăng số lượng đơn hàng, hình thức này còn rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường so với phương thức truyền thống.
Các nền tảng TMĐT lớn hiện cung cấp hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh, bao gồm marketing, bán hàng, thanh toán và logistics, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nhờ hệ sinh thái này, doanh nghiệp có thể tham gia thị trường quốc tế với chi phí thấp hơn, đồng thời kiểm soát tốt hơn hiệu quả hoạt động thông qua dữ liệu như lượt truy cập, tỷ lệ chuyển đổi hay số lượng đơn hàng. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với cách thức giao thương truyền thống vốn khó đo lường cụ thể.
Xuất khẩu chuyển dịch sang nền tảng trực tuyến
Việt Nam hiện cũng nhận được sự quan tâm từ nhiều nền tảng TMĐT xuyên biên giới, không chỉ ở thị trường trong nước mà còn trong việc hỗ trợ đưa hàng hóa ra quốc tế. Điều này góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch xuất khẩu sang nền tảng trực tuyến.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội mở rộng, xu hướng thương mại số cũng đặt ra không ít thách thức. Ông Nguyễn Hữu Tuấn thẳng thắn chỉ ra rằng, tỷ lệ TMĐT trong tổng bán lẻ của Việt Nam vẫn còn thấp, khoảng 10%. Bên cạnh đó, thanh toán tiền mặt vẫn phổ biến, trong khi tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn là vấn đề đáng lo ngại.
Áp lực cạnh tranh trên các nền tảng TMĐT cũng gia tăng nhanh chóng. Sự hiện diện của các sàn lớn như: Shopee, TikTok, Lazada khiến doanh nghiệp phải liên tục nâng cao năng lực để duy trì vị thế. Điều này đòi hỏi sự đầu tư bài bản về chiến lược, công nghệ và nhân lực.
Theo Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM), một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là thiếu nhân lực có chuyên môn về vận hành gian hàng quốc tế và hiểu biết về quy định nhập khẩu tại các thị trường nước ngoài. Đây là yếu tố then chốt nhưng chưa được đáp ứng đầy đủ, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ngoài ra, các chi phí liên quan đến sàn giao dịch, marketing và logistics vẫn là gánh nặng đáng kể. Điều này khiến việc tham gia xuất khẩu trực tuyến chưa thực sự dễ dàng như kỳ vọng, dù tiềm năng thị trường là rất lớn.
Để khai thác hiệu quả cơ hội từ TMĐT, VECOM cho rằng, doanh nghiệp cần đầu tư vào nguồn nhân lực có kỹ năng về quảng cáo trực tuyến, quản lý đơn hàng và vận hành chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Đây là những yếu tố nền tảng để thích nghi với môi trường thương mại số.
Ở góc độ chính sách, các chương trình hỗ trợ đang được triển khai nhằm thúc đẩy doanh nghiệp tham gia TMĐT xuyên biên giới. Theo bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ tới 50% chi phí mở và duy trì gian hàng trên các nền tảng số.
Bên cạnh đó, các chương trình đào tạo, kết nối thị trường và tư vấn tiêu chuẩn cũng đang được triển khai, giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận và thích nghi với yêu cầu của thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh công nghệ, dữ liệu và logistics tiếp tục phát triển, thương mại số và TMĐT xuyên biên giới đang dần trở thành nền tảng quan trọng trong hoạt động xuất khẩu. Xu hướng này không chỉ mở rộng không gian tăng trưởng mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao năng lực vận hành và khả năng thích ứng.
