Lực lượng nòng cốt trên tuyến đầu
Nhìn lại giai đoạn 2024-2025, công tác kiểm soát của Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn ghi dấu ấn bằng những chuyên án mang tính lịch sử. Với quân số khiêm tốn chỉ 35 cán bộ công chức, đơn vị đã phải đối mặt với áp lực khổng lồ từ việc giám sát hàng nghìn lượt xe quặng mỗi tháng và quản lý các lối mở cánh gà hiểm trở. Tuy nhiên, bằng sự tinh thông nghiệp vụ, Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn đã chủ trì và phối hợp bắt giữ, xử lý 22 vụ việc vi phạm pháp luật hải quan, bóc gỡ nhiều đường dây tội phạm “cộm cán”.
 |
| Đối tượng Bounhak SonLi Nhong (ngồi) cùng tang vật 30 kg ma túy bị lực lượng Công an- Biên phòng- Hải quan Nậm Cắn bắt giữ trong vụ án ngày 14/2/2025. |
Điển hình nhất là chuyên án ngày 4/11/2024, khi đơn vị chủ trì phối hợp bắt giữ 5 đối tượng vận chuyển 70 kg ketamine từ Lào về Việt Nam, với trị giá tang vật lên tới 70 tỷ đồng. Đây là vụ án ma túy lớn nhất từ trước đến nay tại địa bàn này.
Sau vụ việc trên, ngày 14/2/2025 với 30 kg ma túy đá bị thu giữ là minh chứng cho sự nhạy bén của đơn vị trước các thủ đoạn mới. Dù các đối tượng đã tinh vi cất giấu tang vật tại cột mốc biên giới xã Tà Cạ nhằm tránh luồng kiểm soát trực tiếp, nhưng phương thức dùng xe cá nhân để vận chuyển hàng vào nội địa vẫn bị lực lượng chức năng triệt phá hoàn toàn.
Đến tháng 7/2025, thêm một chuyên án phối hợp đã thu giữ 6,5 kg heroin và 1,1 kg ma túy tổng hợp, khẳng định cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn vẫn là cung đường “nóng” của tội phạm ma túy.
Không chỉ đấu tranh với tội phạm ma túy, trên mặt trận chống buôn lậu, Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn đã thể hiện năng lực nghiệp vụ khi nhận diện và triệt phá thành công những phương thức cất giấu tinh vi qua vỏ bọc gia cố vách ngăn, tạo hầm hàng giả bên trong những xe tải chở quặng khổng lồ.
Minh chứng rõ nét là vụ bắt giữ và khởi tố vụ án vận chuyển 28 con bò nhập lậu tại bản Tiền Tiêu vào tháng 12/2025, cùng hàng loạt vụ thu giữ bò sữa, pháo nổ trái phép. Những chiến công này không chỉ góp phần giữ vững an ninh trật tự biên giới mà còn là đòn bẩy bảo vệ nguồn thu ngân sách, tạo lập môi trường thương mại vùng biên công bằng, minh bạch.
Đánh giá về tinh thần quyết liệt của lực lượng tại tuyến đầu, ông Dương Công Lý, Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn nhấn mạnh: “Trong bối cảnh đồng tiền Kíp Lào mất giá và tình hình kinh tế nước bạn gặp khó khăn, áp lực từ tội phạm buôn lậu là rất lớn. Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn không chỉ làm tốt công tác thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp, đơn vị đã chủ động phân công lực lượng tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các lối mở, đường tắt. Quan điểm phải ngăn chặn hiệu quả các hành vi vi phạm ngay từ đường biên, quyết không để hàng cấm có cơ hội lọt sâu vào nội địa gây hệ lụy cho xã hội”.
Ứng dụng công nghệ trong giám sát, tăng cường phối hợp xuyên biên giới
Dự báo năm 2026, tình hình buôn lậu và gian lận thương mại sẽ bước vào một giai đoạn mới với những phương thức khó lường hơn. Trong đó, theo đánh giá, năm 2026 là sự dịch chuyển mạnh mẽ từ buôn lậu truyền thống sang gian lận chính ngạch và lợi dụng công nghệ.
Các đối tượng sẽ triệt để lợi dụng cơ chế ưu tiên trong thủ tục hải quan điện tử và luồng Xanh để trà trộn hàng cấm. Đáng chú ý, việc thành lập các doanh nghiệp “ma” nhằm thực hiện hành vi khai sai chủng loại, số lượng và trị giá hàng hóa sẽ trở nên tinh vi hơn, đòi hỏi năng lực phân tích dữ liệu rủi ro phải được đặt lên hàng đầu.
Bên cạnh đó, lưu lượng xe chở quặng dự kiến tiếp tục tăng cao do nhu cầu nguyên liệu của các nhà máy nội địa. Điều này vô tình tạo ra “màn chắn” tự nhiên cho tội phạm cất giấu hàng cấm trong các hầm hàng siêu trọng. Nếu không có sự thay đổi về phương thức giám sát, việc kiểm tra thủ công sẽ vừa gây ách tắc giao thông, vừa dễ bỏ lọt tội phạm. Để đối phó, Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn xác định chiến lược kiểm soát thông minh - đa tầng cho năm 2026 với những giải pháp mang tính đột phá.
Giải pháp then chốt đầu tiên là hiện đại hóa công tác giám sát bằng công nghệ. Theo đó, đơn vị đã triển khai lắp đặt hệ thống camera AI thông minh, phục vụ nhận diện biển số tự động và phân tích hành vi rủi ro của phương tiện ngay từ khi vào khu vực cửa khẩu. Cùng với đó, việc trang bị các thiết bị phát hiện ma túy cầm tay thế hệ mới giúp chuyển từ phương thức kiểm tra “xác suất” sang kiểm tra “trọng điểm”, qua đó nâng cao hiệu quả kiểm soát, đồng thời bảo đảm độ chính xác cao.
Ngoài ra, năm 2026, Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn sẽ tập trung vào cơ chế phối hợp “từ sớm, từ xa”. Thay vì đợi đối tượng đến cửa khẩu mới xử lý, đơn vị sẽ chủ động trao đổi kết quả trinh sát ngoại biên với Hải quan cửa khẩu Namkan (Lào) qua đường dây nóng 24/7.
Các hội nghị thường niên giữa hai bên sẽ tập trung vào việc chia sẻ danh sách các doanh nghiệp rủi ro và các lô hàng nghi vấn ngay khi các đối tượng chưa rời kho bên nước bạn. Ở trong nước, sự gắn kết giữa Hải quan, Biên phòng và Công an sẽ được cụ thể hóa bằng các chuyên án chung, chia sẻ dữ liệu dùng chung để tạo thành gọng kìm khép chặt mọi ngả đường của tội phạm.
Mặc dù vậy, yếu tố con người và hạ tầng vẫn là nền tảng bền vững. Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn đang kiến nghị UBND tỉnh Nghệ An và ban, ngành sớm hoàn thiện nhà liên hợp, mở rộng bãi tập kết hàng hóa để tương xứng với quy mô của một cửa khẩu quốc tế.
Theo ông Dương Công Lý, Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn xác định công nghệ là công cụ hỗ trợ, nhưng bản lĩnh con người mới là yếu tố quyết định. Với một lộ trình chiến lược rõ ràng, kết hợp giữa sức mạnh công nghệ và bản lĩnh con người, Hải quan cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn tự tin sẽ tiếp tục giữ vững vai trò “lực lượng bảo vệ vững chắc” nơi cửa ngõ biên cương phía Tây Nghệ An, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự và phục vụ hiệu quả tiến trình hội nhập, phát triển của đất nước trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
