Hải quan Việt Nam: Chủ động “mở đường” cho hàng hóa vượt vùng căng thẳng Trung Đông

Cam kết đồng hành

Nhận định về tình hình hiện tại, Cục Hải quan thấu hiểu những áp lực mà doanh nghiệp đang phải đối mặt khi hàng hóa bị kẹt hoặc phải thay đổi lộ trình do xung đột. Quan điểm của Cục Hải quan là không để thủ tục hành chính trở thành rào cản thứ hai sau rào cản chiến sự. Theo đó, Cục Hải quan chỉ đạo các chi cục hải quan khu vực, các đơn vị hải quan cửa khẩu phải đặt mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp lên hàng đầu, xử lý linh hoạt trên tinh thần thượng tôn pháp luật nhưng phải tối giản hóa thời gian chờ đợi.

Ảnh minh họa.

Để cụ thể hóa các giải pháp đồng hành, ngày 6/3/2026, Cục Hải quan ban hành Công văn hỏa tốc số 13399/CHQ-GSQL chỉ đạo các chi cục hải quan khu vực triển khai thực hiện. Đây là nỗ lực kịp thời nhằm tháo gỡ khó khăn, đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam không bị đứt gãy trước các biến động địa chính trị.

Sự tích cực của cơ quan Hải quan trong giai đoạn này thể hiện một quyết tâm chính trị mạnh mẽ nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng quốc gia trước các biến số địa chính trị. Chỉ đạo trực tiếp từ lãnh đạo Cục Hải quan đã tạo ra một cơ chế phản ứng nhanh chưa từng có, buộc hệ thống các chi cục hải quan khu vực, các đơn vị hải quan cửa khẩu phải thay đổi hoàn toàn phương thức tiếp cận rủi ro.

Thay vì áp dụng các quy trình tuần tự, tại Công văn số 13399/CHQ-GSQL, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn đã đưa ra thông điệp mang tính cam kết: Các chi cục hải quan khu vực phải trao đổi ngay với các cơ quan ban ngành liên quan để giải quyết thủ tục tại chỗ; trường hợp vướng mắc vượt thẩm quyền phải báo cáo hỏa tốc về Cục Hải quan để có hướng dẫn xử lý tức thì. Tuyệt đối không để hàng hóa của doanh nghiệp bị ách tắc bởi rào cản hành chính trong thời điểm khủng hoảng.

Bằng cách yêu cầu phối hợp liên ngành tức thì, Cục Hải quan đã chủ động chia sẻ rủi ro, biến cơ quan quản lý thành một trạm điều phối logistics hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các kịch bản bất khả kháng. Việc đặt hiệu quả tháo gỡ khó khăn lên trên các quy trình giấy tờ thông lệ chính là minh chứng cho một nền hành chính hiện đại, lấy sự sinh tồn của doanh nghiệp làm thước đo hoàn thành nhiệm vụ.

Linh hoạt xử lý các tình huống phát sinh

Nội dung Công văn số 13399/CHQ-GSQL hướng dẫn rất chi tiết các kịch bản xử lý linh hoạt nhằm giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Theo đó, đối với hàng xuất khẩu đã đăng ký tờ khai nhưng thực tế không thể xuất đi, cơ quan Hải quan hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện hủy tờ khai theo các quy định mới nhất tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC để đưa hàng trở lại nội địa hoặc gửi kho ngoại quan lưu giữ.

Với các lô hàng buộc phải tái nhập về Việt Nam do ảnh hưởng chiến sự, thủ tục sẽ được thực hiện theo Nghị định số 167/2025/NĐ-CP, trong đó cơ quan Hải quan cam kết tạo điều kiện thuận lợi và dành sự ưu tiên đặc biệt cho nhóm hàng dễ hư hỏng hoặc có thời gian sử dụng ngắn hạn.

Đặc biệt, nếu đối tác nước ngoài từ chối nhận hàng, doanh nghiệp có thể chủ động khai sửa đổi thông tin tờ khai về tuyến đường hoặc người nhận để tìm kiếm thị trường thay thế, giúp cứu vãn lô hàng kịp thời.

Sự chủ động này không chỉ khẳng định vai trò đồng hành thực chất của ngành Hải quan, mà còn là lời cam kết đanh thép giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư giữ vững tâm thế trước những biến động khốc liệt từ thị trường quốc tế. Đó chính là biểu hiện cao nhất của tinh thần trách nhiệm, biến cơ quan Hải quan trở thành điểm tựa pháp lý vững chắc cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầy biến động này.