![]() |
| Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan khu vực XIII. Ảnh: Thu Hòa |
Ứng dụng công nghệ số trong kiểm soát rủi ro tại cửa khẩu
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Chi cục Hải quan khu vực XIII đã chú trọng triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số gắn với yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan trên địa bàn hai tỉnh Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Trong đó, ứng dụng công nghệ thông tin, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường phân tích thông tin được xác định là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại tại các cửa khẩu.
Một trong những kết quả đáng chú ý là Chi cục đã xây dựng Công cụ phân tích mặt hàng xuất nhập khẩu, chủ yếu vận hành trong mạng nội bộ. Công cụ có khả năng tự động tính kim ngạch, xác định mức tăng, giảm và doanh nghiệp có tác động đến biến động của từng mặt hàng. Nhờ đó, thời gian phân tích mỗi kỳ báo cáo giảm từ 2 giờ xuống còn 2 phút, số liệu được thống nhất và hạn chế sai sót.
Bên cạnh đó, đơn vị ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác trao đổi giữa các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Kết quả 100% văn bản, tài liệu trao đổi được thực hiện dưới dạng điện tử, phục vụ hiệu quả cho công tác phối hợp nghiệp vụ; triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro, đánh giá phân luồng tờ khai; triển khai Kế hoạch 100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số...
Đối với công tác quản lý rủi ro, việc khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ được chú trọng nhằm hỗ trợ công chức nhận diện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động xuất nhập khẩu. Tại Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Cam Ranh, công chức chú trọng rà soát tờ khai, kết hợp phân tích hình ảnh từ máy soi container hiện đại và hệ thống quản lý rủi ro số để giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu, hành lý hành khách, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hình vi vi phạm.Các mặt hàng trọng điểm được tập trung kiểm soát gồm thời trang, mỹ phẩm, thuốc lá, thực phẩm và linh kiện điện tử.
Bên cạnh đó, đơn vị duy trì cơ chế giám sát trực tuyến 24/7, tăng cường cảnh giác trước nguy cơ các đối tượng lợi dụng hoạt động thương mại để trà trộn hàng giả, gian lận thuế hoặc né tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, nhất là trong giai đoạn cao điểm trước, trong và sau tết Nguyên đán Đinh Mùi năm 2027.
Đây cũng là một trong những nội dung được Chi cục Hải quan khu vực XIII ban hành, triển khai Kế hoạch số 2747/HQKV13-KSHQ ngày 6/11/2026 về đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại các cửa khẩu.
Trong 10 tháng năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực XIII đã phối hợp thực hiện gần 800 lượt tuần tra, kiểm soát, đạt trên 100% chỉ tiêu Cục Hải quan giao; chủ trì phát hiện, bắt giữ, xử lý gần 70 vụ vi phạm pháp luật về hải quan, đạt gần 300% chỉ tiêu năm 2026.
Kết hợp dữ liệu số, nâng cao hiệu quả chống buôn lậu
Bên cạnh ứng dụng công nghệ tại các khâu nghiệp vụ, Chi cục Hải quan khu vực XIII còn chú trọng chuẩn hóa dữ liệu và triển khai các quy định về chứng từ điện tử, tạo nền tảng cho hoạt động quản lý, giám sát hải quan trên môi trường số.
Để nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp, Chi cục Hải quan khu vực XIII đã chủ động hướng dẫn doanh nghiệp làm sạch dữ liệu trên Hệ thống đăng ký và quản lý người sử dụng VNACCS. Theo đó, doanh nghiệp phải rà soát, cập nhật và làm sạch dữ liệu, hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Tại Hải quan cửa khẩu cảng Cam Ranh, công tác tuyên truyền được triển khai thông qua công văn hướng dẫn, tích hợp mã QR code để doanh nghiệp truy cập trực tiếp tài liệu hướng dẫn thao tác. Đơn vị cũng công khai đường dây nóng 19009299 (bấm nhánh 2) và địa chỉ email [email protected] để tiếp nhận, giải đáp vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Thông tư số 127/2026/TT-BTC ngày 27/8/2026, có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, quy định chi tiết chỉ tiêu thông tin và mẫu chứng từ khai báo khi làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh đối với phương tiện vận tải. Các quy định về chuẩn hóa dữ liệu điện tử đối với tàu bay, gồm thông tin chuyến bay, bản khai hàng hóa, vận đơn, danh sách tổ lái, hành khách, hành lý và thông tin đặt chỗ, tạo cơ sở để cơ quan Hải quan kiểm soát thông tin đồng bộ ngay từ khâu chuẩn bị trước khi tàu bay hạ cánh.
![]() |
| Công chức Hải quan khu vực XIII kiểm tra hành lý qua máy soi. Ảnh: T.H |
Việc tích hợp thông tin về hành lý, kiểm dịch y tế và hàng hóa nguy hiểm cũng hỗ trợ cơ quan Hải quan phối hợp với lực lượng kiểm dịch, an ninh hàng không nhận diện dấu hiệu bất thường, nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Tại Hải quan Vân Phong, việc ứng dụng quản lý rủi ro và phân tích thông tin được kết hợp với phối hợp tuần tra, giám sát giữa các lực lượng chức năng. Trong đó, phối hợp với Trạm Biên phòng cửa khẩu cảng Vân Phong và Cảng vụ Hàng hải Nha Trang tại Vân Phong tăng cường trao đổi thông tin, tuần tra, giám sát tàu thuyền và hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng.
Các lực lượng tập trung nắm tình hình địa bàn, lịch trình phương tiện, tuyến vận chuyển và khu vực trọng điểm; chủ động thu thập, trao đổi thông tin để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Trong đợt cao điểm cuối năm, các đơn vị tập trung kiểm soát những mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao, nhất là ma túy, thuốc và nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Các đối tượng có thể lợi dụng thương mại điện tử, hoạt động giao thương và các tuyến vận chuyển để hình thành đường dây buôn lậu xuyên quốc gia, ngụy trang ma túy như Ketamine, ma túy tổng hợp trong các loại hàng hóa thông thường hoặc sử dụng phao định vị GPS trên biển để vận chuyển, thu gom hàng trái phép.
Để chuyển đổi số thực sự đi vào chiều sâu, nâng cao hiệu quả trong các khâu nghiệp vụ, ông Vũ Lê quân, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XIII đề nghị các phòng, ban chủ động đặt bài toán nghiệp vụ, phối hợp xây dựng công cụ phục vụ công tác quản lý, báo cáo. Mỗi đơn vị phải đề xuất một ý tưởng chuyển đổi số để triển khai trong năm 2027.
Việc gắn chuyển đổi số với quản lý rủi ro, chuẩn hóa dữ liệu, giám sát trực tuyến và phối hợp giữa các lực lượng đang từng bước nâng cao năng lực kiểm soát tại cửa khẩu của Chi cục Hải quan khu vực XIII. Đây cũng là nền tảng quan trọng để lực lượng Hải quan chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn vi phạm, vừa bảo đảm an ninh kinh tế, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp, hướng tới xây dựng mô hình Hải quan hiện đại, thông minh.