Tính cấp thiết từ thực tiễn
Nghị định số 167/2025/ NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/8/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan.
Điểm mới của nghị định là chủ phương tiện phải kê khai đầy đủ các thông tin liên quan đến loại xe, số khung, số máy, chủ sở hữu, giấy phép vận tải hoặc giấy phép liên vận kèm bảng kê hàng hóa xuất nhập khẩu.
Để kịp thời có giải pháp tạo thuận lợi thương mại, Chi cục Hải quan khu vực VI đã chủ động triển khai nghiên cứu, xây dựng phần mềm riêng hỗ trợ doanh nghiệp.
Theo đó, chủ phương tiện thực hiện khai báo trên hệ thống điện tử, đồng thời giúp cơ quan Hải quan tích hợp thông tin về phương tiện vận tải trên hệ thống khai báo điện tử. Đây là bước đi chủ động nhằm giảm phụ thuộc vào khai báo giấy, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí.
 |
| Công chức Hải quan khu vực VI bàn bạc các phương án triển khai phần mềm. |
Kể từ tháng 10/2025, Chi cục Hải quan khu vực VI đã đưa phần mềm vào áp dụng nội bộ. Qua thời gian triển khai, Phần mềm quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh do đơn vị tự phát triển đã tạo chuyển biến rõ nét trong thực hiện Nghị định số 167/2025/NĐ-CP.
Thay vì khai báo thủ công, doanh nghiệp có thể khai báo trực tuyến mọi lúc, mọi nơi; dữ liệu được lưu trữ, dùng chung, giảm thao tác lặp lại. Kết quả, số lượng công chức bố trí tại 4 cửa khẩu đường bộ giảm 45%, trong khi từ tháng 10/2025 đến nay, Hải quan khu vực VI đã xử lý trên hàng trăm ngàn tờ khai phương tiện.
Phần mềm quản lý phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh sử dụng hoàn toàn năng lực chuyên môn của đội ngũ công chức tại chỗ để tạo ra công cụ quản lý chuyên biệt với kinh phí thực hiện bằng 0, hoàn toàn không sử dụng ngân sách nhà nước nhưng vẫn đảm bảo sự tương thích tuyệt đối với đặc thù nghiệp vụ tại địa bàn.
Trước kết quả đó, Chi cục Hải quan khu vực VI đã đề xuất Cục Hải quan phát triển phần mềm dùng chung trên hệ thống một cửa quốc gia, tích hợp các tính năng cho phép người khai hải quan vừa thực hiện khai báo về hàng hóa, vừa khai hải quan về phương tiện vận tải hàng hóa xuất nhập cảnh. Đặc biệt, nhanh chóng sửa đổi mẫu tờ khai phương tiện vận tải tạm nhập - tái xuất, tạm xuất - tái nhập theo hướng rút gọn các tiêu chí khai báo.
Theo đại diện Chi cục Hải quan khu vực VI, sự ra đời của Phần mềm quản lý phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh là kết quả của một chiến lược bám sát hệ thống hành lang pháp lý liên hoàn.
Công nghệ tự chủ và mô hình quản trị thông minh
Xác định an toàn dữ liệu là yếu tố sống còn trong kỷ nguyên số, tại Quyết định số 381/QĐ-CHQ, Phó Cục trưởng Trần Đức Hùng đưa ra những yêu cầu khắt khe về hàng rào bảo mật kỹ thuật.
Theo đó, hệ thống phải được thiết kế với cơ chế quản trị phiên đăng nhập nghiêm ngặt, bao gồm giới hạn số lần truy cập sai tên liên tiếp và tự động đóng phiên kết nối sau một khoảng thời gian chờ nhất định để ngăn chặn rủi ro từ các thiết bị bỏ trống.
Đặc biệt, để đối phó với các nguy cơ tấn công mạng và hình thức đăng nhập tự động trái phép, phần mềm áp dụng song hành cơ chế mã ngẫu nhiên CAPTCHA cùng xác thực hai yếu tố 2FA. Toàn bộ thông tin xác thực trên hệ thống đều được thực hiện mã hóa bảo mật, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thông tin cá nhân của các đơn vị vận tải cũng như dữ liệu nghiệp vụ của ngành.
Tầm nhìn của dự án còn thể hiện qua vai trò là cầu nối trong hệ sinh thái dữ liệu số tập trung. Phần mềm không vận hành độc lập mà tăng cường tích hợp, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống nội bộ với Cổng một cửa quốc gia và phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn để đồng bộ vào Nền tảng cửa khẩu số. Sự liên kết này giúp người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục hải quan một cách chính xác tại bất cứ đâu, đồng thời giúp cơ quan quản lý có cái nhìn tổng thể về dòng lưu chuyển phương tiện qua biên giới.
Lộ trình triển khai tập trung trong năm 2026 sẽ là giai đoạn then chốt để Chi cục Hải quan khu vực VI báo cáo, đánh giá toàn diện các ưu, nhược điểm từ thực tế vận hành tại các cửa khẩu biên giới. Những kết quả sẽ trở thành cơ sở quan trọng để Cục Hải quan xem xét, hoàn thiện và tiến tới xây dựng một hệ thống quản lý phương tiện vận tải thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Đáng chú ý, sự thành công của dự án không chỉ tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính mà còn là tiền đề vững chắc cho lộ trình xây dựng mô hình Hải quan số chuyên nghiệp, hiện đại và minh bạch, trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.
