Thứ hai 16/11/2026 21:44
Thời tiết: Hà Nội 27°C
Đà Nẵng 28°C
Cà Mau 26°C
Hải Phòng 26°C
TP Hồ Chí Minh 30°C
e-ISSN 3093-3501
Chống buôn lậu, hàng giả
aa

Giữ tài sản trí tuệ giữa “bão” hàng giả trên sàn số

Ngô Kiến (Thực hiện)
Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) trên thương mại điện tử (TMĐT) đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, khi tài sản trí tuệ ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế số. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Nguyễn Đăng Sinh, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam chia sẻ về những thách thức và giải pháp nhằm giữ tài sản trí tuệ giữa “bão” hàng giả trên sàn số.
Giữ tài sản trí tuệ giữa “bão” hàng giả trên sàn số
Việc phòng ngừa từ sớm, nâng cao tính minh bạch và tăng trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường sẽ góp phần hạn chế các hành vi gian lận thương mại, xâm phạm quyền SHTT. Ảnh minh họa.

Phóng viên: Thưa ông, hàng giả, hàng nhái và các hành vi xâm phạm quyền SHTT đang lợi dụng môi trường TMĐT để gia tăng hoạt động. Theo ông, đâu là những biểu hiện đáng lo ngại nhất hiện nay?

Giữ tài sản trí tuệ giữa “bão” hàng giả trên sàn số

Thực tế cho thấy, nếu chỉ tập trung xử lý khi vi phạm đã xảy ra thì rất khó theo kịp những biến đổi liên tục của môi trường kinh doanh số. Vì vậy, cần chuyển dần từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động nhận diện và kiểm soát các hành vi có dấu hiệu thao túng ngay từ đầu.

Ông Nguyễn Đăng Sinh

Ông Nguyễn Đăng Sinh: Xâm phạm quyền SHTT trên TMĐT đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, khi tài sản trí tuệ ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế số.

Chỉ trong chưa đầy một tháng triển khai đợt cao điểm kiểm tra theo chỉ đạo của Chính phủ, hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, xâm phạm quyền SHTT đã bị ngăn chặn trên các nền tảng TMĐT; hơn 9.100 sản phẩm vi phạm cũng bị gỡ bỏ khỏi các sàn giao dịch trực tuyến.

Thực tế này cho thấy, việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm không hề đơn giản, bởi cần có căn cứ pháp lý rõ ràng để xác định phạm vi quyền được bảo hộ cũng như mức độ xâm phạm.

Hiểu một cách đơn giản, xâm phạm quyền SHTT trên sàn TMĐT là việc tổ chức hoặc cá nhân sử dụng các đối tượng đang được pháp luật bảo hộ mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu hoặc không thuộc các trường hợp được pháp luật cho phép.

Các hành vi vi phạm diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, từ sử dụng trái phép hình ảnh sản phẩm, sao chép nội dung website, phần mềm, đến phát tán các sản phẩm số chưa được cấp phép.

Đối với quyền sở hữu công nghiệp, nhãn hiệu là đối tượng bị xâm phạm phổ biến nhất thông qua hoạt động kinh doanh hàng giả, hàng nhái hoặc sử dụng các dấu hiệu tương tự nhằm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, tình trạng sao chép kiểu dáng công nghiệp, sử dụng trái phép tên thương mại hoặc đăng ký tên miền gần giống với thương hiệu nổi tiếng để trục lợi cũng ngày càng xuất hiện nhiều hơn.

Điều đáng lo ngại là các hành vi vi phạm trên môi trường trực tuyến có khả năng lan truyền rất nhanh và tiếp cận số lượng lớn người tiêu dùng trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, nhiều thủ đoạn như đánh giá ảo, tạo khan hiếm giả hoặc quảng cáo gây hiểu lầm vẫn đang tồn tại dưới dạng những “vùng xám” khó nhận diện và xử lý. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ quyền SHTT và xây dựng môi trường TMĐT minh bạch, lành mạnh.

Phóng viên: Theo ông, doanh nghiệp cần làm gì để tự bảo vệ mình trước nguy cơ gian lận thương mại và xâm phạm quyền SHTT trên TMĐT?

Ông Nguyễn Đăng Sinh: Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất là doanh nghiệp phải chủ động bảo vệ mình ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi quyền lợi bị ảnh hưởng mới bắt đầu tìm giải pháp xử lý. Trong môi trường TMĐT, tốc độ lan truyền thông tin và giao dịch rất nhanh, vì vậy sự chủ động luôn đóng vai trò quyết định.

Trước hết, doanh nghiệp cần xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho các tài sản trí tuệ của mình thông qua việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế, quyền tác giả và các đối tượng SHTT khác có giá trị. Đồng thời, việc đăng ký tên miền gắn với thương hiệu cũng là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế nguy cơ bị chiếm dụng hoặc sử dụng trái phép, gây nhầm lẫn cho khách hàng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi hoạt động trên các sàn TMĐT để kịp thời phát hiện các dấu hiệu vi phạm liên quan đến nhãn hiệu, hình ảnh sản phẩm, nội dung quảng cáo hoặc các yếu tố nhận diện thương hiệu. Việc giám sát liên tục sẽ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các hành vi xâm phạm, từ đó giảm thiểu thiệt hại về uy tín và doanh thu.

Song song với các biện pháp quản lý, doanh nghiệp nên ứng dụng các giải pháp công nghệ như gắn mã định danh, watermark trên hình ảnh sản phẩm, sử dụng công nghệ quản lý bản quyền hoặc các công cụ kiểm soát nội dung số để hạn chế nguy cơ sao chép, sử dụng trái phép tài sản trí tuệ.

Đặc biệt, khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, doanh nghiệp cần nhanh chóng thu thập và lưu giữ chứng cứ như hình ảnh, video, đường dẫn sản phẩm, dữ liệu giao dịch hoặc thực hiện các biện pháp ghi nhận chứng cứ theo quy định để phục vụ công tác xử lý sau này.

Ngoài ra, khi tham gia hoạt động TMĐT, các tổ chức, cá nhân cần tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật TMĐT có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Cùng với đó, cần thực hiện nghiêm các quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Trong đó, việc ứng dụng mã số, mã vạch trong quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa được xem là công cụ quan trọng giúp tăng tính minh bạch, hỗ trợ nhận diện hàng chính hãng, đồng thời góp phần ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái trên các nền tảng TMĐT.

Phóng viên: Nhiều ý kiến cho rằng, cần thay đổi cách tiếp cận trong quản lý TMĐT, ông nghĩ sao về điều này?

Ông Nguyễn Đăng Sinh: Tôi cho rằng, đây là hướng tiếp cận rất đáng quan tâm trong bối cảnh TMĐT đang phát triển với tốc độ nhanh như hiện nay.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ tập trung xử lý khi vi phạm đã xảy ra thì rất khó theo kịp những biến đổi liên tục của môi trường kinh doanh số. Vì vậy, cần chuyển dần từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động nhận diện và kiểm soát các hành vi có dấu hiệu thao túng ngay từ đầu.

Để làm được điều đó, trước hết cần tăng cường tính minh bạch trên các sàn TMĐT. Chẳng hạn, lịch sử giá sản phẩm trước các chương trình khuyến mại nên được công khai trong một khoảng thời gian nhất định để người tiêu dùng có cơ sở đối chiếu. Các đánh giá sản phẩm cũng cần được xác thực từ những tài khoản đã thực sự mua và sử dụng hàng hóa.

Bên cạnh đó, những hình thức tạo cảm giác khan hiếm giả hoặc gây áp lực mua hàng bằng các thông tin thiếu chính xác cũng cần được xem xét và có cơ chế quản lý phù hợp.

Ở góc độ nền tảng, các sàn TMĐT có thể ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để sớm phát hiện những gian hàng có dấu hiệu gian dối, cung cấp thông tin gây nhầm lẫn hoặc tái diễn vi phạm nhiều lần. Song song với đó, chế tài xử lý cũng cần đủ sức răn đe để hạn chế tình trạng một số đơn vị coi vi phạm như một phần chi phí trong hoạt động kinh doanh.

Theo tôi, việc phòng ngừa từ sớm, nâng cao tính minh bạch và tăng trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường sẽ góp phần hạn chế các hành vi gian lận thương mại, xâm phạm quyền SHTT cũng như bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tiêu dùng.

Quan trọng hơn, xây dựng một môi trường TMĐT lành mạnh không phải là trách nhiệm của riêng cơ quan quản lý hay các sàn giao dịch. Đây là quá trình đòi hỏi sự tham gia của doanh nghiệp, nền tảng và chính người tiêu dùng. Khi mỗi bên đều chủ động nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, thị trường sẽ có thêm nền tảng để phát triển bền vững và minh bạch hơn.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Công an khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán trái phép khoảng 100 tấn khí N2O

Công an khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán trái phép khoảng 100 tấn khí N2O

Phòng Cảnh sát hình sự (Công an TP Hà Nội) vừa khởi tố 22 bị can trong đường dây sản xuất, mua bán hàng khí N2O (còn gọi là “khí cười”) hoạt động trên địa TP Hà Nội và TP Bắc Ninh; để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Lực lượng Hải quan đóng vai trò đặc biệt trong đợt cao điểm chống buôn lậu dịp tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027

Lực lượng Hải quan đóng vai trò đặc biệt trong đợt cao điểm chống buôn lậu dịp tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027

Ngày 12/11/2026, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) đã ký ban hành Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dịp trước, trong và sau tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã trả lời Tạp chí Kinh tế - Tài chính về vấn đề này.
Hải quan khu vực VIII tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại dịp tết Nguyên đán

Hải quan khu vực VIII tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại dịp tết Nguyên đán

Kết quả đấu tranh của lực lượng Hải quan khu vực VIII (quản lý địa bàn TP. Quảng Ninh) cho thấy, tính chất phức tạp của hoạt động vi phạm không chỉ dừng lại ở buôn bán hàng hóa thông thường mà còn liên quan đến vận chuyển trái phép tiền tệ, động vật nguy cấp, quý, hiếm và tàng trữ, mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy.
Mở đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả

Mở đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả

Lực lượng Hải quan xây dựng và triển khai các phương án tăng cường lực lượng, phương tiện, biện pháp nghiệp vụ đấu tranh, ngăn chặn kịp thời hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Hải quan xử lý 18.825 vụ vi phạm trong 10 tháng

Hải quan xử lý 18.825 vụ vi phạm trong 10 tháng

Trong 10 tháng (kỳ từ ngày 15/12/2025 đến 14/10/2026), toàn ngành Hải quan phát hiện, bắt giữ và xử lý 18.825 vụ, tổng trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 20.463,6 tỷ đồng.
Hải quan khu vực XIV: Chủ động kiểm soát địa bàn, phòng ngừa tội phạm ma túy từ sớm

Hải quan khu vực XIV: Chủ động kiểm soát địa bàn, phòng ngừa tội phạm ma túy từ sớm

Quản lý địa bàn rộng trên hai tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk, với các tuyến biên giới đường bộ, cảng biển và hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng đa dạng, Chi cục Hải quan khu vực XIV xác định phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên. Trong đó, chủ động nắm tình hình, kiểm soát chặt địa bàn, nhận diện nguy cơ từ sớm và tăng cường phối hợp liên ngành được xem là những giải pháp then chốt nhằm ngăn chặn tội phạm ma túy ngay từ tuyến đầu.
Kiến tạo các giải pháp tăng cường quản lý kinh doanh thuốc lá trên môi trường số

Kiến tạo các giải pháp tăng cường quản lý kinh doanh thuốc lá trên môi trường số

Bên cạnh giải pháp hoàn thiện thể chế pháp luật về quản lý kinh doanh thuốc lá theo hướng chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, thì cần tăng cường quản lý kinh doanh thuốc lá trên môi trường số, kiểm soát chặt nguồn cung, ngăn chặn thuốc lá giả, thuốc lá nhập lậu và siết trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội đối với hoạt động kinh doanh thuốc lá trái phép. Những giải pháp này được kỳ vọng góp phần ngăn chặn kịp thời các hành vi nhập lậu thuốc lá vào Việt Nam.
Chủ động nhận diện, đấu tranh với buôn lậu dịp cuối năm

Chủ động nhận diện, đấu tranh với buôn lậu dịp cuối năm

Những tháng cuối năm, các bộ, ngành, địa phương, lực lượng chức năng, căn cứ nhiệm vụ được giao chủ động đánh giá tình hình, nhận diện những vấn đề nổi cộm, phức tạp, xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch, kiểm tra, hậu kiểm, điều tra phát hiện xử lý nghiêm mọi hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Hải quan khu vực VIII phối hợp phát hiện trên 115 kg ma túy các loại

Hải quan khu vực VIII phối hợp phát hiện trên 115 kg ma túy các loại

Trong 10 tháng năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã phối hợp phát hiện 14 vụ, với 17 đối tượng mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy, thu giữ trên 115 kg ma túy các loại (gồm 10,2 kg heroin và 105 kg ma túy tổng hợp).
Sáng tạo truyền thông bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên nền tảng số

Sáng tạo truyền thông bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên nền tảng số

Một lời giới thiệu trong phiên livestream có thể khiến người mua quyết định đặt hàng, khi hàng nhận được khác mô tả, điều người tiêu dùng cần là thông tin để đối chiếu, hóa đơn để lưu và một đầu mối tiếp nhận khiếu nại. Bảo vệ người tiêu dùng trên nền tảng số vì thế gắn với cả kỹ năng của người mua và cách sàn tổ chức giao dịch.
Thu giữ hơn 4.000 bao thuốc lá nung nóng và 25,4kg cần sa tại Nội Bài

Thu giữ hơn 4.000 bao thuốc lá nung nóng và 25,4kg cần sa tại Nội Bài

Ngày 6/11/2026, Cục Hải quan thông tin, lực lượng Hải quan vừa phát hiện, thu giữ hơn 4.000 bao thuốc lá nung nóng và 25,4kg thảo mộc khô là bộ phận của cây cần sa vận chuyển trái phép qua Cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài.
Tăng cường phối hợp chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả

Tăng cường phối hợp chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả

Quan điểm của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia là công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà cần có sự tham gia tích cực, chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và người tiêu dùng.
Phối hợp liên ngành ngăn chặn buôn bán động vật hoang dã trái phép

Phối hợp liên ngành ngăn chặn buôn bán động vật hoang dã trái phép

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã phối hợp với các lực lượng: Công an, Bộ đội Biên phòng, Hải quan trong kiểm soát lâm sản và đấu tranh chống buôn bán động vật hoang dã trái pháp luật.
Lào Cai mở đợt truy quét hàng giả, hàng nhái dịp cuối năm

Lào Cai mở đợt truy quét hàng giả, hàng nhái dịp cuối năm

UBND tỉnh Lào Cai đề nghị các sở, ngành và địa phương tăng cường bảo vệ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong những tháng cuối năm 2026. Trọng tâm là kiểm tra, phát hiện và xử lý hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kho hàng, đầu mối phân phối và trên nền tảng thương mại điện tử.
Hải quan cửa khẩu quốc tế Tây Trang phối hợp bắt giữ 42.000 viên nén nghi ma túy

Hải quan cửa khẩu quốc tế Tây Trang phối hợp bắt giữ 42.000 viên nén nghi ma túy

Theo thông tin từ Hải quan cửa khẩu quốc tế Tây Trang (Chi cục Hải quan khu vực VII), khoảng 42.000 viên nén màu hồng, trọng lượng 3,78 kg, nghi là ma túy tổng hợp vừa bị lực lượng chức năng phát hiện, thu giữ tại khu vực biên giới Việt Nam - Lào. Hiện đơn vị đang tích cực phối hợp với các lực lượng liên quan điều tra, làm rõ, xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật.