Đồng hành cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực thực thi pháp luật hải quan

Thưa ông, việc ban hành kế hoạch trong bối cảnh hiện nay có ý nghĩa như thế nào đối với công tác quản lý của Cục Hải quan?

Việc ban hành kế hoạch theo Quyết định số 126/QĐ-CHQ không chỉ là nhiệm vụ thường niên mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật hải quan đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ.

Mục đích của chúng tôi là cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin pháp luật, đặc biệt là các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành đến công chức hải quan; người khai hải quan, các tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa, xuất nhập cảnh, quá cảnh phương tiện vận tải để nắm bắt và thực thi có hiệu quả.

Ông Kim Long Biên, Trưởng Ban Pháp chế (Cục Hải quan).

Bên cạnh đó, kế hoạch này còn hướng tới việc đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đi vào chiều sâu, trở thành cầu nối giữa cơ quan Hải quan và doanh nghiệp.

Chúng tôi xác định phải gắn phổ biến pháp luật với xây dựng, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật về hải quan và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong phổ biến, giáo dục pháp luật gắn với từng bước thực hiện chuyển đổi số tại Cục Hải quan. Điều này giúp giảm thiểu sai sót vô ý từ phía doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong kế hoạch lần này, so với những năm trước Cục Hải quan bổ sung thêm mục hỗ trợ pháp lý cho đối tượng DNNVV, tại sao lại có sự ưu tiên này, thưa ông?

Đây là một điểm trọng tâm trong chiến lược hỗ trợ của Ngành. Qua thực tế quản lý, chúng tôi nhận thấy các doanh nghiệp lớn thường có bộ phận pháp chế chuyên nghiệp, nhưng các DNNVV thì khác.

Các doanh nghiệp này đang tham gia ngày càng nhiều hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế nhưng chưa có đủ nguồn lực, điều kiện xây dựng bộ phận pháp chế hoặc bộ phận nhân sự riêng chuyên trách về hải quan, giúp doanh nghiệp thực hiện đúng pháp luật về hải quan. Việc tăng cường hỗ trợ pháp lý cho đối tượng này sẽ giúp họ tiếp cận đầy đủ các quy định về ưu đãi thuế, thủ tục hải quan điện tử và các quy định về kiểm tra chuyên ngành, từ đó nâng cao tính tự tuân thủ của doanh nghiệp.

Để đảm bảo tính khả thi, chúng tôi đặt ra các yêu cầu rất khắt khe.

Thứ nhất, việc tổ chức thực hiện phải thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm và hiệu quả.

Thứ hai, các hình thức phổ biến phải phù hợp với nhu cầu, trình độ của đối tượng được tuyên truyền và truyền thống, phong tục tập quán của Việt Nam. Chúng tôi không thực hiện tuyên truyền một cách hình thức mà phải dựa trên nhu cầu thực tế của người khai hải quan.

Đặc biệt, kế hoạch yêu cầu phải phát huy vai trò chủ động của đơn vị chủ trì soạn thảo trong việc tổ chức tiếp nhận, xử lý thông tin góp ý, phản hồi, phản biện xã hội để sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Đây là quy trình hai chiều: cơ quan Hải quan không chỉ truyền đạt chính sách mà còn lắng nghe hơi thở từ thực tiễn doanh nghiệp để kiến nghị điều chỉnh chính sách cho phù hợp.

Thưa ông, với vai trò là đơn vị chủ trì, Ban Pháp chế sẽ triển khai những nội dung tuyên truyền trọng tâm nào về mặt văn bản quy phạm pháp luật trong năm 2026?

Năm 2026 là năm có nhiều thay đổi quan trọng về mặt thể chế. Theo kế hoạch, chúng tôi sẽ tập trung vào các nhóm nội dung sau:

Trước hết là tiếp tục đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến sâu rộng đến các đối tượng về tình hình, kết quả xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật hải quan trong năm 2025 - 2026 và định hướng đến năm 2027.

Thứ hai, chúng tôi chủ trì tuyên truyền, phổ biến các luật, pháp lệnh đã được Quốc hội khóa XV thông qua, đặc biệt các văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo trình Chính phủ. Cụ thể bao gồm: Luật thuế Thu nhập cá nhân (thay thế), Luật Quản lý thuế (thay thế) và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây là những đạo luật có tác động trực tiếp và sâu rộng đến nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Ngoài ra, Ban Pháp chế cũng sẽ chủ trì trình Lãnh đạo Cục ban hành Kế hoạch tổ chức thực hiện Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (9/11) năm 2026 nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật và giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho cán bộ, công chức và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo đó, chúng tôi đa dạng hóa tối đa các kênh tiếp cận. Bên cạnh các phương thức truyền thống, Cục Hải quan sẽ nghiên cứu tích hợp trợ lý ảo AI và Chatbot thông minh nhằm số hóa và hệ thống hóa kho văn bản pháp luật, phản hồi nhanh chóng mọi vướng mắc về chính sách một cách chính xác và tiện lợi nhất.

Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền qua hội nghị, hội thảo; Cổng thông tin điện tử hải quan; Báo Tài chính - Đầu tư, Tạp chí Kinh tế - Tài chính. Các đơn vị thuộc Cục khi chủ trì soạn thảo văn bản phải lưu ý thực hiện đầy đủ trách nhiệm cung cấp thông tin, xây dựng và ban hành thông tin về văn bản quy phạm pháp luật do Cục Hải quan tham mưu cho Bộ Tài chính ban hành. Mục tiêu là để doanh nghiệp có thể tra cứu thông tin mọi lúc, mọi nơi.

Một vấn đề doanh nghiệp luôn quan tâm là việc giải đáp các vướng mắc, kế hoạch năm 2026 đề cập đến nội dung này như thế nào, thưa ông?

Tiếp nhận kiến nghị, phản ánh và giải đáp vướng mắc của doanh nghiệp là một nhiệm vụ trọng tâm được quy định tại mục 8 của kế hoạch. Cơ quan Hải quan thực hiện điều này qua kênh tổ chức hội nghị đối thoại để tháo gỡ khó khăn, giải đáp vướng mắc trong thực tiễn và tiếp nhận các vướng mắc, kiến nghị, giải đáp pháp luật thông qua các hình thức giải đáp bằng văn bản, giải đáp trực tiếp hoặc qua điện thoại, giải đáp trực tiếp trên cổng thông tin điện tử hoặc các hình thức khác theo quy định của pháp luật.

Cơ quan Hải quan cam kết các vướng mắc của các doanh nghiệp, người khai hải quan sẽ được phản hồi nhanh chóng, chính xác, giúp doanh nghiệp yên tâm hoạt động sản xuất kinh doanh.

Ông kỳ vọng gì vào kết quả sau một năm thực hiện kế hoạch này?

Chúng tôi kỳ vọng sẽ tạo ra một bước chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tuân thủ pháp luật. Khi doanh nghiệp nắm vững luật, họ sẽ chủ động hơn trong việc thực hiện thủ tục, giảm thời gian thông quan và chi phí phát sinh. Ngược lại, thông qua phản hồi từ doanh nghiệp, Cục Hải quan sẽ có cơ sở thực tiễn vững chắc để tham mưu hoàn thiện chính sách, thực hiện đúng đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 - 2027” của Thủ tướng Chính phủ.

Sự đồng lòng và phối hợp chặt chẽ giữa Ban Pháp chế, các đơn vị nghiệp vụ và cộng đồng doanh nghiệp chính là chìa khóa để hiện thực hóa các mục tiêu cải cách và hiện đại hóa ngành Hải quan trong năm 2026.

Xin cảm ơn ông!