Doanh nghiệp làm gì để xuất khẩu bền vững vào thị trường Malaysia?

Bà Zaimah Osman, Lãnh sự Thương mại của MATRADE tại TP. Hồ Chí Minh chia sẻ thông tin xuất khẩu vào Malaysia. Ảnh: T.L

Cơ hội lớn nhưng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe

Ngày 23/4/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh và Cục Xúc tiến Thương mại Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh (MATRADE) tổ chức hội thảo “Đẩy mạnh sản xuất xanh và xuất khẩu bền vững cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập vào thị trường Malaysia”. Sự kiện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật xu hướng tiêu dùng, tiêu chuẩn Halal mới năm 2026 và các chính sách ưu đãi đối với sản phẩm đạt tiêu chí ESG tại Malaysia cũng như các quốc gia Hồi giáo.

Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Malaysia năm 2025 đã vượt 15 tỷ USD, tăng 5% so với năm trước, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 4,8 tỷ USD. Hai nước đang hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch lên 25 tỷ USD vào năm 2030, cho thấy dư địa tăng trưởng còn rất lớn.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những yêu cầu ngày càng khắt khe. Trước làn sóng chuyển đổi xanh toàn cầu và chính sách ưu đãi mạnh cho sản phẩm đạt chuẩn ESG tại Malaysia, doanh nghiệp Việt buộc phải nâng chuẩn sản xuất để cạnh tranh.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC cho rằng Việt Nam - Malaysia có nhiều lợi thế về sự tương đồng trong văn hóa tiêu dùng và mức độ rào cản thị trường tương đối thấp. Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh việc kết hợp tiêu chuẩn Halal với tiêu chuẩn xanh vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, do hạn chế về vốn đầu tư, quy trình sản xuất sạch và hệ thống dữ liệu minh bạch phục vụ tái chứng nhận định kỳ.

Chia sẻ từ phía Malaysia, ông Firdauz Othman, Tổng Lãnh sự Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh cho biết quy mô thị trường Halal toàn cầu hiện đạt hơn 2,3 nghìn tỷ USD và dự báo sẽ tăng lên khoảng 20 nghìn tỷ USD vào năm 2028. Ông đánh giá cao “Đề án Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030” của Chính phủ Việt Nam, đồng thời khẳng định Malaysia sẵn sàng đóng vai trò cửa ngõ để doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường Halal toàn cầu.

Kết hợp Halal - ESG để vào chuỗi cung ứng bền vững

Ở góc độ thương mại, bà Zaimah Osman, Lãnh sự Thương Mại của MATRADE tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, ngành công nghiệp Halal dự kiến đóng góp tới 8,1% GDP của Malaysia trong năm 2025, tương đương khoảng 35 tỷ USD.

Theo bà Zaimah Osman, chứng nhận Halal không chỉ là điều kiện thị trường mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và hệ thống quản lý quốc tế như ISO 9001, ISO 22000, nhờ các nguyên tắc về truy xuất nguồn gốc, sản xuất an toàn và trách nhiệm xã hội.

Cùng quan điểm này, ông Muhammad Naim bin Aziz, Trợ lý Cấp cao Phòng quản lý chứng nhận Halal của JAKIM (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia - Cục Phát triển Hồi giáo Malaysia) nhận định, xu hướng tiêu dùng đang chuyển dịch rõ rệt, từ việc chỉ quan tâm đến yếu tố Halal sang kết hợp với các tiêu chí đạo đức và bền vững. Người tiêu dùng Malaysia, đặc biệt là thế hệ Gen Z, ngày càng ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường, sử dụng bao bì xanh và đảm bảo phúc lợi động vật.

Hải quan làm thủ tục xuất khẩu cho mặt hàng nông sản qua cảng Cát Lái. Ảnh: T.H

Ông Muhammad Naim bin Aziz đưa ra lưu ý cho doanh nghiệp, các quy định pháp lý đối với hàng hóa Halal nhập khẩu rất nghiêm ngặt. Tất cả sản phẩm phải được chứng nhận bởi tổ chức được JAKIM công nhận và ghi rõ thông tin chứng nhận trên bao bì, đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị và truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Từ góc nhìn thực tiễn, ông Ngô Quang Hưng, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Malaysia cho biết, thị trường này vẫn còn nhiều dư địa cho hàng Việt, đặc biệt trong lĩnh vực nông, thủy sản. Theo ông Hưng, các mặt hàng như gạo, ớt tươi, rau lá xanh, dừa và cá tra chế biến của Việt Nam có nhiều cơ hội thâm nhập thị trường. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn ESG mà Malaysia đã áp dụng từ năm 2023, đồng thời chú ý đến quy định Trách nhiệm Nhà sản xuất Mở rộng (EPR) sẽ được triển khai toàn diện từ năm 2026.

Đổi lại, các sản phẩm đạt chứng nhận ESG và Halal sẽ được hưởng nhiều ưu đãi từ chính phủ Malaysia, bao gồm giảm 5-10% thuế quan và cắt giảm tới 20% phí kiểm duyệt nhập khẩu.

Có thể thấy, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, việc “xanh hóa” sản xuất và chuẩn hóa theo tiêu chuẩn Halal không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng tầm, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và phát triển bền vững tại thị trường Malaysia cũng như các quốc gia Hồi giáo.