 |
| Giao dịch đáng ngờ sẽ là một tiêu chí đánh giá rủi ro thuế. |
Người nộp thuế không tuân thủ sẽ thuộc diện giám sát trọng điểm
Theo dự thảo Thông tư, người nộp thuế thuộc diện giám sát trọng điểm khi có một trong các dấu hiệu như thực hiện giao dịch qua ngân hàng có dấu hiệu đáng ngờ theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền có liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế. Người nộp thuế hoặc người đại diện hợp pháp bị khởi tố về các hành vi vi phạm về thuế, hóa đơn, chứng từ; có dấu hiệu rủi ro cao về thuế thuộc các chuyên đề trọng điểm hoặc thuộc trường hợp cơ quan Thuế cần tăng cường giám sát thông qua hoạt động thu thập thông tin quản lý.
Người nộp thuế thuộc mức không tuân thủ pháp luật thuế và không thực hiện giải trình, bổ sung thông tin theo yêu cầu của cơ quan Thuế hoặc có giải trình nhưng không đầy đủ cũng sẽ thuộc diện giám sát trọng điểm.
Dự thảo cũng xây dựng cơ chế đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế thành bốn mức: tuân thủ tốt, tuân thủ trung bình, tuân thủ thấp và không tuân thủ.
Kết quả đánh giá này sẽ là cơ sở để cơ quan Thuế lựa chọn các biện pháp quản lý phù hợp. Trong đó, nhóm người nộp thuế không tuân thủ sẽ được áp dụng các biện pháp kiểm soát, giám sát theo quy định tại Điều 9 của dự thảo Thông tư.
Đối với người nộp thuế thuộc nhóm tuân thủ tốt, dự thảo đề xuất được đưa vào danh sách xem xét tuyên dương, khen thưởng theo quy định đối với người nộp thuế chấp hành tốt pháp luật thuế. Đồng thời, các doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện còn có thể được áp dụng chế độ ưu tiên trong quản lý thuế theo quy định của pháp luật.
Đối với các trường hợp cần nâng cao tuân thủ, cơ quan Thuế sẽ phối hợp với các cơ quan nhà nước, tổ chức liên quan và đại lý thuế để triển khai các biện pháp hỗ trợ, hướng dẫn người nộp thuế thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Tổ chức các chương trình đối thoại, hội thảo, tiếp xúc với người nộp thuế; đồng thời nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, người nộp thuế sẽ tiếp tục được phân loại theo mức độ rủi ro gồm rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp để áp dụng các biện pháp quản lý thuế tương ứng trong từng nghiệp vụ quản lý.
Quản lý dựa trên dữ liệu nhưng cần bảo đảm an toàn thông tin
Theo ông Lê Văn Sơn, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán Kim Thủy, việc sử dụng dữ liệu trong công tác quản lý thuế là xu hướng tất yếu khi cơ quan quản lý chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro.
“Các giao dịch đáng ngờ hiện nay đã được đề cập trong hệ thống cảnh báo của ngân hàng, quy định về phòng, chống rửa tiền. Việc đưa tiêu chí “giao dịch ngân hàng đáng ngờ” vào diện giám sát trọng điểm của cơ quan Thuế có thể được xem là một biện pháp tăng cường quản lý rủi ro thuế trên cơ sở khai thác các nguồn dữ liệu sẵn có”, ông Sơn phân tích.
Tuy nhiên, “giao dịch đáng ngờ” không đồng nghĩa với “vi phạm”. Để kết luận một giao dịch có liên quan đến hành vi trốn thuế hoặc gian lận thuế hay không cần có quá trình đối chiếu, phân tích dữ liệu giao dịch với dữ liệu hóa đơn điện tử, tờ khai thuế và các quy định liên quan đến phòng, chống rửa tiền.
Mặt khác, để bảo đảm tính khách quan và hạn chế ảnh hưởng đến các giao dịch hợp pháp của người nộp thuế, ông Sơn cho rằng, cần làm rõ tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ, cơ chế chia sẻ thông tin, quy trình kiểm tra, xác minh. Việc đánh giá rủi ro cần được thực hiện trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác và có đối chiếu với bản chất kinh tế của giao dịch, tránh trường hợp chỉ dựa vào biến động dòng tiền để đưa ra kết luận”, ông Sơn nhận định.
Hiện, cơ quan Thuế được pháp luật cho phép khai thác một số thông tin phục vụ công tác quản lý thuế. Do đó, vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là việc tiếp cận dữ liệu mà còn là cơ chế quản lý, sử dụng và bảo vệ dữ liệu sau khi tiếp nhận. Do vậy, cùng với việc mở rộng khai thác dữ liệu, yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo mật thông tin cũng cần được đặt ra nghiêm ngặt hơn.
Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý là xu hướng tất yếu nhằm làm sạch dữ liệu giao dịch và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, quá trình trao đổi và xử lý dữ liệu cần đi kèm các biện pháp kiểm soát phù hợp để bảo đảm an toàn thông tin.
“Bản thân việc giám sát các giao dịch đáng ngờ là cần thiết. Tuy nhiên, khi tiếp nhận thông tin để phục vụ công tác quản lý thuế thì việc xử lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu phải được thực hiện đúng thẩm quyền, bảo mật thông tin, tránh sử dụng sai mục đích”, ông Sơn nhấn mạnh.
