Cục Hải quan vừa tổ chức Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về kiểm tra, giám sát hải quan tại khu vực Cửa khẩu thông minh. Đây là nỗ lực cụ thể hóa mục tiêu chuyển đổi số toàn diện của cơ quan Hải quan, nhằm thiết lập một hệ sinh thái thông quan phi tiếp xúc, hiện đại hóa dòng chảy thương mại xuyên biên giới.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn nhấn mạnh, việc xây dựng khung pháp lý không đơn thuần là nội luật hóa các quy trình kỹ thuật mà là tạo lập một “trục xương sống” pháp lý để thay đổi căn bản phương thức quản lý nhà nước tại biên giới.
Theo ông Âu Anh Tuấn, mục tiêu cốt lõi là giải quyết triệt để các điểm nghẽn về thủ tục tại các cặp cửa khẩu thí điểm như Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan hay Móng Cái - Đông Hưng, từ đó xây dựng bộ quy chuẩn sẵn sàng nhân rộng trên toàn tuyến biên giới phía Bắc.
 |
| Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn phát biểu tại hội nghị. |
Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn cũng khẳng định, mô hình Cửa khẩu thông minh đòi hỏi một tư duy quản trị mới, nơi cơ quan Hải quan chuyển dịch mạnh mẽ từ kiểm soát trực tiếp dựa trên sự hiện diện của con người sang giám sát thông minh dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và phân tích rủi ro tự động.
Nội dung thảo luận tại hội nghị đi sâu vào cấu trúc vận hành của hệ thống giám sát tự động, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) để nhận diện phương tiện, hàng hóa theo thời gian thực.
Tại đây, các đại biểu là lãnh đạo UBND các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Cao Bằng cùng lực lượng Biên phòng đã tập trung phản biện về tính tương thích giữa hạ tầng kỹ thuật hiện có với các quy định pháp lý mới, đặc biệt là cơ chế bảo mật và chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới. Việc tối ưu hóa thông quan không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thời gian, chi phí logistics mà còn hướng tới mục tiêu thiết lập luồng Xanh kỹ thuật số 24/7, giúp nâng cao năng lực thông quan gấp nhiều lần so với mô hình truyền thống mà vẫn đảm bảo tính thượng tôn pháp luật.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, hội nghị dành sự quan tâm đặc biệt đến bài toán an ninh chủ quyền trong bối cảnh vận hành số hóa.
Ông Âu Anh Tuấn cho biết, dự thảo Thông tư quy định rõ trách nhiệm phối hợp liên ngành, đảm bảo sự quản lý chặt chẽ của nhà nước ngay cả trong môi trường vận hành không tiếp xúc.
Tiếp thu các kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp về vận hành thực tế, Phó Cục trưởng khẳng định Cục Hải quan sẽ rà soát, tinh chỉnh các quy định để đảm bảo thông tư đạt tính khả thi cao nhất trước khi trình Bộ Tài chính ban hành. Việc sớm hoàn thiện hành lang pháp lý này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá định hình lại năng lực cạnh tranh của kinh tế biên mậu Việt Nam, khẳng định vị thế quốc gia trong chuỗi cung ứng thông minh khu vực.
