Lạng Sơn đẩy mạnh cách mạng số tại biên giới và bài toán tối ưu hóa năng suất thông quan

Tích cực triển khai Cửa khẩu thông minh và tự động hóa quy trình 24/7

Với mục tiêu tăng trưởng GRDP dự kiến đạt từ 10% đến 11%, tỉnh Lạng Sơn đang dồn toàn bộ nguồn lực để giải quyết những nút thắt về hạ tầng và công nghệ, biến hành lang kinh tế biên giới thành động lực phát triển bền vững cho toàn vùng.

Trao đổi với phóng viên, ông Đoàn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết, nhiệm vụ trọng tâm và mang tính đột phá nhất của tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2026 là việc đưa các dự án thuộc Đề án thí điểm xây dựng Cửa khẩu thông minh vào vận hành thực tế tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và cửa khẩu Tân Thanh.

Sau giai đoạn khởi công vào cuối năm 2025, tỉnh Lạng Sơn cũng đang tập trung lắp đặt các hệ thống kiểm soát tự động, cảm biến thông minh và đưa vào thử nghiệm các phương tiện vận chuyển không người lái (IGV).

Lãnh đạo Hải quan cửa khẩu Tân Thanh (Chi cục Hải quan khu vực VI) tổ chức hội đàm với đại diện phía Trung Quốc để tạo thuận lợi cho hoạt động XNK. Ảnh: H.Nụ

Đây là lời giải cho bài toán quá tải tại các cửa khẩu trọng điểm, nơi lưu lượng hàng hóa thường xuyên đạt mức 1.700 đến 2.000 xe/ ngày. Khi mô hình Cửa khẩu thông minh đi vào hoạt động, dòng chảy hàng hóa sẽ không còn bị giới hạn bởi thời gian làm việc hành chính hay sự can thiệp thủ công của con người, cho phép thông quan xuyên suốt 24/7, giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa chi phí logistics và giảm thiểu thời gian chờ đợi nông sản.

Song song với hạ tầng cứng, Nền tảng ửa khẩu số và trợ lý ảo hỗ trợ thủ tục hành chính sẽ được nâng cấp lên mức độ tự động hóa cao hơn. Tỉnh Lạng Sơn đặt mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn các rào cản về dữ liệu bằng cách liên thông thông tin giữa lực lượng hải quan, biên phòng và kiểm dịch với các cơ quan quản lý phía Trung Quốc thông qua các nền tảng dữ liệu dùng chung.

Việc triển khai phương thức vận chuyển hàng hóa hai chiều tại cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan từ tháng 12/2025 sẽ tiếp tục được mở rộng quy mô, tạo ra quy trình khép kín từ khâu đăng ký đến khâu thực xuất. Sự minh bạch về dữ liệu không chỉ giúp ngăn ngừa các tiêu cực mà còn tạo niềm tin cho các tập đoàn lớn khi lựa chọn Lạng Sơn làm cửa ngõ xuất nhập khẩu chính, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh trong khu vực ASEAN.

Hơn thế nữa, Lạng Sơn đang chủ động đẩy mạnh việc hội đàm, đàm phán với phía Quảng Tây (Trung Quốc) để sớm khôi phục hoạt động thông quan tại các cửa khẩu phụ và lối mở đã tạm dừng từ lâu như Na Hình, Bình Nghi, Pò Nhùng. Việc đa dạng hóa các cửa khẩu thông quan không chỉ giúp giảm áp lực cho các cửa khẩu quốc tế mà còn tạo điều kiện cho các mặt hàng nông sản, trái cây của Việt Nam đi sâu vào thị trường nội địa Trung Quốc qua nhiều tuyến đường khác nhau, ông Đoàn Thanh Sơn nhấn mạnh.

Tỉnh cũng đang khẩn trương hoàn thiện các trình tự, thủ tục nâng cấp cặp cửa khẩu Chi Ma – Ái Điểm thành cửa khẩu quốc tế, một bước đi chiến lược nhằm mở rộng khả năng tiếp nhận các container hàng công nghiệp và linh kiện điện tử từ cả hai phía, đáp ứng xu thế chuyển dịch sản xuất toàn cầu.

Đòn bẩy từ hạ tầng và chiến lược thu ngân sách

Động lực thực chất nhất để hiện đại hóa hành lang kinh tế chính là tiến độ của các dự án giao thông mang tính xương sống. Năm 2026 là thời điểm then chốt để đẩy nhanh các cung đường kết nối của cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng và Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Những tuyến đường này không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn kết nối trực tiếp các khu công nghiệp, cụm công nghiệp mới như VSIP Lạng Sơn, Hòa Sơn 1 và Đình Lập vào hệ thống cửa khẩu quốc tế. Khi mạng lưới cao tốc được khớp nối, Lạng Sơn sẽ hình thành một hệ sinh thái logistics đồng bộ, nơi hàng hóa được sản xuất, đóng gói và kiểm định ngay tại chân hàng trước khi thực hiện các thủ tục xuất khẩu nhanh gọn tại biên giới. Điều này không chỉ tăng sức hút đầu tư mà còn làm thay đổi hoàn toàn diện mạo kinh tế của các huyện biên giới nghèo.

Về mặt tài chính, con số kỷ lục hơn 18.000 tỷ đồng thu ngân sách năm 2025, trong đó thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt tới 13.951,5 tỷ đồng (vượt 216,3% dự toán), đã cho thấy vai trò quyết định của ngành Hải quan.

Bước sang năm 2026, Lạng Sơn đặt mục tiêu thu ngân sách từ xuất nhập khẩu duy trì ổn định ở mức 18.000 tỷ đồng. Để thực hiện được mục tiêu này, Chi cục Hải quan khu vực VI sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng chuyển đổi số toàn diện, thực hiện “Hải quan không giấy tờ” và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra sau thông quan.

Việc triển khai mạnh mẽ các giải pháp tạo thuận lợi thương mại không chỉ giúp tăng nguồn thu mà còn thu hút thêm nhiều doanh nghiệp lớn về mở tờ khai trực tiếp tại địa bàn tỉnh, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu hàng địa phương tăng thêm từ 10% đến 11% mỗi năm.

Chiến lược phát triển dài hạn của Lạng Sơn còn gắn liền với việc hiện thực hóa Quy hoạch chung xây dựng KKT cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045. Tỉnh đang tập trung lập đồ án quy hoạch các phân khu chức năng, ưu tiên quỹ đất cho các trung tâm logistics hạng A, các khu bảo thuế và trung tâm kiểm định nông sản tiêu chuẩn quốc tế.

Việc đầu tư vào các “hậu cứ” logistics này sẽ giúp hàng hóa không chỉ đi qua Lạng Sơn mà còn được gia tăng giá trị thông qua các dịch vụ sơ chế, đóng gói và bảo quản lạnh. Ngoài ra, sự xuất hiện của các dự án năng lượng trọng điểm như Nhà máy Nhiệt điện Na Dương 2 hay các dự án điện gió tại các huyện biên giới sẽ đảm bảo an ninh năng lượng cho các hoạt động công nghiệp và logistics tại chỗ, phục vụ cho quá trình sản xuất và xuất khẩu bền vững.