Cải cách số tạo đà bứt phá thu thuế xuất nhập khẩu

Bứt phá từ cửa khẩu

Là đơn vị chuyên xuất nhập khẩu ô tô qua cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), 3 tháng qua, kim ngạch nhập khẩu của doanh nghiệp này đã đạt 35,1 triệu USD và nộp thuế trên 200 tỷ đồng.

Bà Đoàn Diệu Linh, đại diện Công ty xuất nhập khẩu Đông Dương cho biết, ngoài việc thường xuyên đàm thoại với đối tác phía Trung Quốc kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, cơ quan Hải quan còn có nhiều giải pháp hỗ trợ để doanh nghiệp làm thủ tục hải quan thuận lợi.

Hoạt động nghiệp vụ tại Hải quan cửa khẩu Tân Thanh. Ảnh: H.Nụ

Đánh giá về sự hỗ trợ của ngành Hải quan nói chung và của Hải quan khu vực VI nói riêng, theo bà Đoàn Diệu Linh, cơ quan Hải quan đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ thiết thực giúp đẩy nhanh tiến độ thông quan, tạo điều kiện cho sản phẩm sớm tiếp cận thị trường và gia tăng sản lượng xe nhập khẩu. Bên cạnh việc thiết lập các kênh thông tin hỗ trợ trực tiếp, cơ quan này còn phân công cán bộ chuyên trách có năng lực chuyên môn cao để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp từ khâu kê khai tờ khai đến các nghiệp vụ sau thông quan.

Đề cập đến công tác cải cách thủ tục, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, Chi cục Hải quan khu vực VI cho biết, đơn vị đang đẩy mạnh lộ trình số hóa toàn diện thông qua hệ thống khai báo điện tử và phần mềm quản lý phương tiện chuyên dụng. Việc tích hợp thanh toán phí, lệ phí vận tải trực tuyến qua ngân hàng đã tạo bước đột phá trong việc rút ngắn thời gian thông quan, giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp.

Đồng thời, với tinh thần chủ động hỗ trợ, đơn vị đã kiện toàn Tổ hướng dẫn và giải đáp vướng mắc ngay từ đầu năm, đảm bảo mọi khó khăn của doanh nghiệp được xử lý kịp thời, đúng quy định.

Ghi nhận tại cửa khẩu Tân Thanh, bà Phan Thị Liên, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu (Chi cục Hải quan khu vực VI) cho biết, đơn vị đã triển khai quyết liệt hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa môi trường kinh doanh, thu hút doanh nghiệp thực hiện thủ tục thông quan. Minh chứng cho hiệu quả của các chính sách này là trong quý I/2026, đơn vị đã thu hút hơn 1.020 doanh nghiệp mở tờ khai, tăng trưởng 25% so với cùng kỳ năm 2025.

Đặc biệt, cơ cấu mặt hàng có sự chuyển dịch tích cực khi thu hút thành công các nhóm hàng có giá trị tính thuế cao như ô tô nguyên chiếc và linh kiện máy móc, tạo tiền đề vững chắc cho việc hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách.

Về lộ trình hiện đại hóa hạ tầng cửa khẩu, ông Nguyễn Hữu Vượng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI nhấn mạnh, kể từ ngày 1/4/2026, đơn vị đã chính thức triển khai thu lệ phí phương tiện vận tải xuất nhập cảnh qua mã QR, đánh dấu bước tiến quan trọng trong số hóa giao dịch tài chính. Hiện nay, Hải quan khu vực VI đang chủ động kiến nghị UBND tỉnh Lạng Sơn thực hiện cải cách triệt để quy trình trên Nền tảng cửa khẩu số, mục tiêu cắt giảm từ 7 bước xuống còn 2 bước nhằm loại bỏ hoàn toàn tình trạng khai báo trùng lắp.

Trong giai đoạn then chốt từ nay đến cuối năm, Hải quan khu vực VI cam kết thắt chặt cơ chế đối thoại, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành để khơi thông mọi điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý và kỹ thuật thuận lợi nhất cho hoạt động giao thương xuyên biên giới.

Cùng với những chuyển biến tích cực tại các cửa khẩu đường bộ, Chi cục Hải quan khu vực XI cũng ghi nhận một quý I đầy bứt phá khi duy trì hiệu quả luồng lưu thông hàng hóa thông suốt và tối ưu hóa nguồn thu ngân sách. Chỉ tính riêng trong tháng 3, đơn vị đã giải quyết thủ tục cho 17.144 tờ khai, tăng 48% so với tháng trước; đưa kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 1.228 triệu USD, tăng trưởng 33% so với tháng 2/2026.

Số liệu đến hết quý I/2026, đơn vị đã thực hiện thông quan cho tổng cộng 47.666 tờ khai, tăng mạnh 46% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt mức 3,56 tỷ USD, trong đó hoạt động xuất khẩu đóng góp 1,67 tỷ USD và nhập khẩu đạt 1,88 tỷ USD.

Sự gia tăng đột biến về lưu lượng hàng hóa và hiệu suất thông quan đã trực tiếp đẩy số thu ngân sách nhà nước của Chi cục Hải quan khu vực XI lên những cột mốc mới. Tính đến ngày 30/3, tổng thu lũy kế của đơn vị đạt 2.856,41 tỷ đồng, tương ứng với 30,9% dự toán năm và đạt mức tăng trưởng ấn tượng 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây được xem là “mắt xích” quan trọng trong tổng thể bức tranh tăng trưởng chung của toàn ngành, củng cố vững chắc mục tiêu vượt thu mà Chính phủ đã giao phó.

Kịch bản vượt thu

Sự bứt phá của các cửa khẩu trọng điểm đã cộng hưởng tạo nên bức tranh tài chính khả quan cho toàn ngành trong quý đầu năm. Theo thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế tăng 20,5%, trong đó mũi nhọn nhập khẩu tăng 21,4% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này đã thúc đẩy tổng thu thuế xuất nhập khẩu toàn ngành đạt trên 117.000 tỷ đồng, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025 và hoàn thành 26% dự toán năm.

Nhà máy sản xuất ô tô điện VinFast Hà Tĩnh.

Phân tích về động lực tăng trưởng, bà Trần Thị Kim Hà, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan (Cục Hải quan) cho biết, sự khởi sắc này đến từ nhóm mặt hàng nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, linh kiện máy móc thiết bị và đặc biệt là phân khúc ô tô vận tải. Đây là những nhóm hàng có giá trị cao, đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách quốc gia.

Tuy nhiên, ngành Hải quan vẫn đang đối mặt với những thách thức không nhỏ khi chính sách đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% làm hụt thu đáng kể (xăng dầu vốn chiếm 9% tổng thu). Trước áp lực đó, cơ quan Hải quan đã chủ động chuyển hướng sang các giải pháp quản lý chiều sâu.

Bên cạnh việc tiếp tục cải cách, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại, ngành đang quyết liệt triển khai các biện pháp quản lý rủi ro, đẩy mạnh thu hồi nợ đọng và siết chặt công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại. Tập trung trọng điểm vào việc kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng nhạy cảm, ngành Hải quan đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu thu thuế xuất nhập khẩu năm 2026 vượt 10% so với năm trước theo đúng chỉ tiêu Chính phủ giao.