Việt Nam - UAE: Mở rộng dư địa hợp tác thương mại song phương

Thị trường UAE còn nhiều dư địa phát triển đối với doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam.

CEPA - Động lực mới cho hợp tác thương mại song phương

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, được đánh giá là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng để quan hệ thương mại song phương Việt Nam - UAE bước vào giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, việc hai nước thúc đẩy thực thi hiệu quả CEPA không chỉ góp phần mở rộng thị trường mà còn nâng cao năng lực kết nối giữa cộng đồng doanh nghiệp, tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam gia tăng hiện diện tại Trung Đông và nhiều khu vực khác.

Theo Thương vụ Việt Nam tại UAE, Chính phủ UAE đang tiếp tục mở rộng mạng lưới hiệp định CEPA với nhiều đối tác trên thế giới, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp nhập khẩu từ các quốc gia có hiệp định thương mại tự do (FTA) hoặc CEPA nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Đây là cơ hội thuận lợi để nhiều nhóm hàng thế mạnh của Việt Nam như: nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản, đồ gỗ, dệt may và điện tử nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, tận dụng tốt hơn các ưu đãi thuế quan cũng như lợi thế cạnh tranh.

Không chỉ là thị trường tiêu dùng có sức mua lớn, UAE còn giữ vai trò trung tâm thương mại, logistics và tái xuất hàng đầu khu vực. Với hệ thống cảng biển hiện đại, hạ tầng logistics phát triển cùng cơ chế hải quan chung của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), hàng hóa sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế tại một quốc gia thành viên có thể lưu chuyển sang các thị trường khác trong khối mà không phải nộp thuế lần thứ hai. Đó cũng là lợi thế lớn giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động xuất khẩu sang Saudi Arabia, Qatar, Kuwait, Bahrain và Oman thông qua UAE.

Ông Trương Xuân Trung, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE nhấn mạnh: “UAE không chỉ là một thị trường tiêu dùng mà còn là cửa ngõ để hàng hóa tiếp cận toàn bộ khu vực Trung Đông, châu Phi, châu Âu và Nam Á.”

Theo ông Trung, việc tận dụng hiệu quả CEPA, kết hợp xây dựng thương hiệu, mở rộng hiện diện thương mại và phát triển mạng lưới phân phối sẽ tạo nền tảng để hàng hóa Việt Nam nâng cao giá trị, gia tăng sức cạnh tranh và khai thác hiệu quả dư địa hợp tác còn rất lớn giữa hai nền kinh tế.

Chủ động thích ứng để khai thác hiệu quả thị trường UAE

Bên cạnh những cơ hội rộng mở từ CEPA, quan hệ thương mại Việt Nam - UAE vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố khách quan, đặc biệt là những biến động địa chính trị tại Trung Đông.

Theo số liệu Cục Hải quan, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai nước trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 3,16 tỷ USD, tăng nhẹ 0,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam ước đạt 2,4 tỷ USD, giảm 16,4% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 765 triệu USD, tăng 166,3% so với cùng kỳ; Việt Nam duy trì mức xuất siêu gần 1,63 tỷ USD.

Điện thoại và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang UAE.

Điện thoại và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường UAE, với kim ngạch ước đạt trên 1,42 tỷ USD, chiếm 59,2% tổng kim ngạch xuất khẩu sang UAE. Tiếp theo là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt trên 256,7 triệu USD; giày dép đạt trên 101,6 triệu USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác đạt trên 83,1 triệu USD; hàng dệt may đạt trên 63,7 triệu USD.

Tuy nhiên, phần lớn các nhóm hàng chủ lực đều ghi nhận mức giảm so với cùng kỳ, phản ánh những khó khăn của hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh vận tải biển qua khu vực Trung Đông bị gián đoạn.

Ông Trương Xuân Trung cho rằng, nguyên nhân chủ yếu khiến xuất khẩu của Việt Nam sang UAE suy giảm là do xung đột tại Trung Đông làm đứt gãy tuyến vận tải qua vùng biển Ả Rập và eo biển Hormuz, khiến nhiều hãng tàu phải điều chỉnh hành trình, kéo theo chi phí logistics, bảo hiểm và thời gian giao hàng tăng cao.

Dù vậy, ông Trung khẳng định: “Nhu cầu nhập khẩu của UAE đối với lương thực, thực phẩm, điện tử, dệt may, da giày, vật liệu xây dựng và đồ gỗ vẫn rất lớn do quốc gia này mới chỉ tự đáp ứng khoảng 10-15% nhu cầu lương thực, thực phẩm trong nước”.

Do vậy, để tận dụng hiệu quả dư địa hợp tác, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động thích ứng với yêu cầu mới của thị trường, từ đáp ứng quy tắc xuất xứ để hưởng ưu đãi CEPA, đầu tư chứng nhận Halal, chuyển đổi sang vật liệu thân thiện môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật mới đến tăng cường số hóa chứng từ thương mại.

Cùng với đó, việc xây dựng thương hiệu, phát triển chế biến sâu, mở văn phòng đại diện, kho hàng và hệ thống phân phối tại UAE sẽ giúp nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam, biến UAE thành điểm trung chuyển chiến lược để mở rộng thị phần tại Trung Đông, châu Phi và Nam Á, góp phần đưa quan hệ thương mại song phương phát triển ổn định, bền vững và hiệu quả hơn trong thời gian tới.