 |
| Đại diện Lãnh đạo Thuế tỉnh Phú Thọ trao giải nhất Chương trình hóa đơn may mắn năm 2025 cho người mua hàng tại khu 5, xã Phú Mỹ, tỉnh Phú Thọ. |
Quy định rõ điều kiện, nguyên tắc khen thưởng
Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Nghị định số 254/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử là quy định cơ chế khen thưởng đối với người tiêu dùng cung cấp thông tin phản ánh hành vi người bán không lập, không giao hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
Theo quy định, người tiêu dùng được xem xét khen thưởng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện: cung cấp thông tin trung thực, chính xác, kịp thời; có căn cứ xác định thời gian, địa điểm và người thực hiện hành vi vi phạm; nội dung phản ánh đúng thực tế, đủ cơ sở để cơ quan Thuế xác định tính chất, mức độ vi phạm và thực hiện kiểm tra, xác minh.
Đặc biệt, việc khen thưởng chỉ được thực hiện khi trên cơ sở thông tin phản ánh, cơ quan Thuế đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn theo quy định của pháp luật.
Thông tin phản ánh phải bao gồm thông tin về người bán (tên, địa chỉ hoặc mã số thuế), thông tin về giao dịch hoặc hành vi không lập, không giao hóa đơn, tài liệu, chứng cứ liên quan (nếu có), cùng thông tin liên hệ của người phản ánh.
Người tiêu dùng có thể gửi thông tin qua hệ thống hóa đơn điện tử hoặc Hệ thống thông tin quản lý thuế (như eTax Mobile), Cổng Dịch vụ công quốc gia, thư điện tử chính thức hoặc hệ thống tiếp nhận thông tin điện tử của cơ quan Thuế; hoặc gửi trực tiếp tại cơ quan Thuế, bằng văn bản theo quy định.
Đáng chú ý, mỗi vụ việc chỉ được xem xét khen thưởng một lần. Trường hợp có nhiều người cùng cung cấp thông tin về một hành vi vi phạm thì cơ quan Thuế sẽ xem xét khen thưởng đối với người cung cấp thông tin đầu tiên hoặc người có thông tin đầy đủ, có giá trị nhất.
Mức chi khen thưởng không quá 10% số tiền xử phạt vi phạm hành chính của vụ việc và tối đa 10 triệu đồng. Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ quy định cụ thể mức chi, hình thức, trình tự, thủ tục khen thưởng cũng như việc quản lý, sử dụng kinh phí.
Thực tế thời gian qua, ngành Thuế đã triển khai Chương trình “Hóa đơn may mắn” với nhiều giải thưởng hấp dẫn. Thông qua Chương trình “Hóa đơn may mắn”, người mua hàng lấy hóa đơn điện tử và cung cấp đầy đủ thông tin định danh có cơ hội trúng thưởng, đồng thời được bảo đảm quyền lợi trong bảo hành, khiếu nại, giải quyết tranh chấp. Đối với cơ quan quản lý, việc người dân chủ động lấy hóa đơn góp phần thúc đẩy sử dụng hóa đơn điện tử, tăng tính minh bạch trong giao dịch và hạn chế thất thu ngân sách.
Giá trị lớn nhất không nằm ở tiền thưởng
Theo Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty Luật HPL và Cộng sự, việc Chính phủ quy định cơ chế khen thưởng người tiêu dùng cung cấp thông tin phản ánh hành vi không lập, không giao hóa đơn điện tử không đơn thuần là chính sách khuyến khích người dân tham gia quản lý thuế, mà còn thể hiện xu hướng mở rộng sự tham gia của xã hội trong giám sát việc tuân thủ pháp luật thuế.
 |
| Thời gian qua, ngành Thuế triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế. |
Ở góc độ quản lý, đây là chính sách có nhiều điểm tích cực. Nếu nhìn từ góc độ quản lý thuế, việc thưởng cho người tố giác là một giải pháp khá mạnh trong bối cảnh tình trạng bán hàng không xuất hóa đơn vẫn diễn ra ở nhiều lĩnh vực như ăn uống, bán lẻ, vật liệu xây dựng, dịch vụ sửa chữa, khám chữa bệnh tư nhân hay thương mại điện tử… Việc huy động người tiêu dùng tham gia phát hiện vi phạm giúp mở rộng “tai mắt” của cơ quan quản lý.
Theo Luật sư, ở nhiều quốc gia, cơ chế khuyến khích người dân tố giác hành vi trốn thuế đã chứng minh hiệu quả khi làm tăng đáng kể tỷ lệ tuân thủ pháp luật. Bởi điều mà doanh nghiệp lo ngại nhất không phải là một cuộc thanh tra định kỳ, mà là khả năng bất kỳ khách hàng nào cũng có thể phản ánh hành vi vi phạm.
Đặc biệt, giá trị lớn nhất của chính sách không nằm ở mức thưởng tối đa 10 triệu đồng mà ở việc hình thành thói quen yêu cầu hóa đơn trong mỗi giao dịch. “Chính sách này có thể tạo ra sự thay đổi về văn hóa tiêu dùng. Nếu trước đây nhiều người mua không quan tâm đến hóa đơn, thì nay hóa đơn trở thành công cụ bảo vệ quyền lợi của chính họ, đồng thời góp phần chống thất thu ngân sách”, bà Huyền nhấn mạnh.
Mặt khác, chính sách sẽ tạo sức ép để người bán thay đổi hành vi ngay tại thời điểm giao dịch. Nếu trước đây rủi ro chủ yếu đến từ hoạt động thanh tra, kiểm tra thì nay bất kỳ giao dịch nào cũng có thể trở thành căn cứ để cơ quan Thuế xem xét, xác minh khi người mua phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, việc tổ chức thực hiện cần được thiết kế chặt chẽ. Theo bà Huyền, không phải mọi trường hợp chưa nhận được hóa đơn đều là vi phạm.
Có những trường hợp pháp luật cho phép lập hóa đơn vào thời điểm khác hoặc hóa đơn được gửi điện tử sau khi hoàn tất giao dịch.
Vì vậy, cơ quan Thuế cần đảm bảo 3 yếu tố: có quy trình tiếp nhận minh bạch; xác minh thông tin khách quan; bảo vệ tuyệt đối thông tin người cung cấp. Nếu làm tốt đây sẽ là công cụ hữu hiệu để giảm tình trạng trốn thuế và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.
Bên cạnh đó, đối với một bộ phận hộ kinh doanh nhỏ còn hạn chế về kỹ năng sử dụng hóa đơn điện tử hoặc gặp sự cố kỹ thuật, cùng với tăng cường giám sát, cơ quan quản lý cũng cần tiếp tục đẩy mạnh hướng dẫn, hỗ trợ để hạn chế phát sinh vi phạm không mong muốn.
Bà Huyền nhấn mạnh, pháp luật về thuế vốn đặt trên nguyên tắc tự khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, cơ quan quản lý không thể chỉ dựa vào hoạt động thanh tra truyền thống, vì vậy, việc huy động người tiêu dùng tham gia giám sát là xu hướng tất yếu.
