Thực phẩm bẩn “qua mặt” nhiều khâu, Bộ Y tế đề nghị kiểm tra đột xuất

Thực phẩm không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng có thể đi qua nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người tiêu dùng, làm gia tăng nguy cơ khó kiểm soát.

Tăng giám sát toàn chuỗi cung ứng

Ngày 1/4/2026, Bộ Y tế ban hành Công văn số 2236/BYT-ATTP, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, bảo đảm ATTP tại các bếp ăn tập thể, đặc biệt là bếp ăn trường học. Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều nguy cơ đã không còn dừng ở mức cảnh báo mà đã hiện hữu rõ ràng, tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, mô hình bếp ăn tập thể hiện đang phục vụ hàng triệu suất ăn mỗi ngày tại trường học, doanh nghiệp và bệnh viện. Đặc điểm của mô hình này là số lượng lớn, phạm vi phục vụ rộng, do đó chỉ cần một khâu mất kiểm soát có thể dẫn đến hậu quả trên diện rộng.

Thực tế cho thấy, thực phẩm không bảo đảm chất lượng có thể đi qua nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người tiêu dùng, làm gia tăng nguy cơ khó kiểm soát.

Việc phát hiện thực phẩm từ lợn mắc bệnh xâm nhập vào chuỗi cung ứng, đặc biệt là tại các bếp ăn tập thể, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường hậu kiểm. Không chỉ dừng lại ở khâu kiểm tra ban đầu, việc giám sát xuyên suốt quá trình từ sản xuất, vận chuyển đến chế biến và phân phối được xác định là yếu tố then chốt. Nếu thiếu kiểm soát chặt chẽ, các hành vi vi phạm có thể tiếp tục tái diễn với phương thức ngày càng tinh vi.

Song song với đó, các vụ ngộ độc tập thể xảy ra tại khu công nghiệp và trường học trong thời gian gần đây tiếp tục làm gia tăng lo ngại. Những sự cố này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người lao động và học sinh mà còn tạo áp lực lớn đối với hệ thống y tế, đồng thời đặt ra thách thức cho công tác quản lý ATTP ở nhiều cấp.

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm tăng cường kiểm tra, giám sát bếp ăn tập thể. Việc phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm được nhấn mạnh là nhiệm vụ trọng tâm. Đáng chú ý, yêu cầu công khai các vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng được đưa ra nhằm nâng cao tính răn đe và cảnh báo cộng đồng.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh là trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở. Theo Chỉ thị số 38/CT-TTg ngày 11/10/2024 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ ăn uống, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể phải chịu trách nhiệm về ATTP. Quy định này cho thấy trách nhiệm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý mà còn nằm trực tiếp ở các đơn vị cung cấp suất ăn.

Cùng với đó, yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc nguyên liệu nhằm phục vụ công tác truy xuất khi xảy ra sự cố được đặt ra rõ ràng. Đây là một trong những khâu quan trọng của hậu kiểm, giúp cơ quan chức năng nhanh chóng xác định nguyên nhân, khoanh vùng và xử lý, hạn chế nguy cơ lan rộng.

Trong lĩnh vực giáo dục, các bếp ăn nội trú, bán trú và căng tin trường học được yêu cầu tuân thủ nghiêm các quy định hiện hành về ATTP. Ngoài ra, việc huy động sự tham gia giám sát của phụ huynh và các đoàn thể trong nhà trường được xem là giải pháp bổ trợ nhằm tăng cường tính minh bạch và nâng cao hiệu quả giám sát.

Sẽ kiểm tra đột xuất cơ sở

Không chỉ dừng lại ở việc đề nghị tằng cường phối hợp quản lý, các hoạt động kiểm tra thực tế cũng đã được triển khai. Ngày 1/4/2026, Cục ATTP ban hành Quyết định kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo đảm ATTP tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể trên địa bàn TP. Hà Nội và tỉnh Ninh Bình.

Hai đoàn kiểm tra đã được thành lập, với sự tham gia của đại diện Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm TP. Hà Nội, Chi cục ATTP tỉnh Ninh Bình và đại diện của Cục ATTP.

Các đoàn kiểm tra có nhiệm vụ kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật về ATTP theo nội dung quy định tại khoản 2 Điều 6 Thông tư số 48/2015/TT-BYT, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 5 Điều 5 Thông tư số 17/2023/TT-BYT và các văn bản liên quan.

Bên cạnh đó, các đoàn kiểm tra thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại khoản 2 Điều 70 Luật ATTP; đồng thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vi phạm phát hiện trong quá trình kiểm tra, tổng hợp và báo cáo kết quả theo quy định.

Đáng chú ý, hình thức kiểm tra được áp dụng là kiểm tra đột xuất, với thời hạn 15 ngày kể từ ngày công bố quyết định. Thời kỳ kiểm tra tính từ ngày 1/1/2026 đến thời điểm kiểm tra và các thời kỳ trước, sau có liên quan. Việc kiểm tra đột xuất được xem là biện pháp nhằm phản ánh đúng thực trạng, tránh tình trạng đối phó.

Nhìn tổng thể, các chỉ đạo từ trung ương đến địa phương đều hướng tới mục tiêu chung là tăng cường hậu kiểm và kiểm soát thực chất. Không chỉ dừng ở việc kiểm tra hồ sơ, giấy tờ, hoạt động giám sát được yêu cầu đi sâu vào từng khâu trong chuỗi cung ứng, từ nguồn nguyên liệu, chế biến đến phân phối và tiêu dùng.

Trong bối cảnh các nguy cơ về thực phẩm bẩn và ngộ độc vẫn hiện hữu, việc siết chặt hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc được xem là giải pháp trọng tâm. Các động thái kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đang được triển khai đồng bộ, nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe người dân, đặc biệt tại các môi trường có nguy cơ cao như trường học và khu công nghiệp.