 |
| Thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ Việt Nan được đánh giá là một trong những thị trường giàu tiềm năng hàng đầu khu vực. Ảnh: Internet |
Củng cố “sân nhà” song song với xuất khẩu
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm, lạm phát kéo dài và các chuỗi cung ứng quốc tế liên tục biến động, một xu hướng chiến lược đang ngày càng rõ nét trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam: chuyển hướng đầu tư và khai thác sâu thị trường nội địa, là thị trường rất tiềm năng nhưng chưa được khai phá đúng mức.
Nếu như giai đoạn trước, xuất khẩu được xem là “động cơ tăng trưởng chính”, thì hiện nay, thị trường trong nước đang dần trở thành trụ cột chiến lược mới, không chỉ để giúp giảm bớt biến động từ bên ngoài, duy trì doanh thu mà còn giúp doanh nghiệp củng cố nền tảng tài chính, thương hiệu và năng lực cạnh tranh dài hạn.
Bên cạnh đó, thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ Việt Nam đang được đánh giá là một trong những thị trường giàu tiềm năng hàng đầu khu vực. Theo ước tính đến cuối năm 2025, quy mô thị trường đạt khoảng 269 tỷ USD. Với quy mô lớn, tốc độ tăng trưởng cao, thị trường nội địa Việt Nam được nâng đỡ nhờ cơ cấu dân số thuận lợi với 100 triệu dân và tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh.
Đây chính là nguồn cầu bền vững cho sản phẩm - dịch vụ chất lượng cao, từ hàng tiêu dùng nhanh đến công nghệ và dịch vụ giải trí. Nguồn lực này thúc đẩy các doanh nghiệp nội địa tập trung phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng, đồng thời giúp thị trường nội địa Việt Nam tiếp tục thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của các tập đoàn bán lẻ lớn trong và ngoài nước.
Theo chia sẻ của ông Ngô Sỹ Hoài, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Việt Nam hiện nay đã trở thành một trung tâm chế biến xuất khẩu lớn của thế giới, nằm trong nhóm các quốc gia dẫn đầu. Trước những bất ổn từ thị trường xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp, trong đó có những doanh nghiệp ngành gỗ đã tính toán phải "đi bằng hai chân", vừa đẩy mạnh xuất khẩu vừa đáp ứng nhu cầu trong nước.
Đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm Sản Việt Nam cho biết, thị trường nội địa với dân số trên 100 triệu người ước tính có nhu cầu tiêu thụ sản phẩm gỗ khoảng trên 5 tỷ USD mỗi năm. Nhu cầu các sản phẩm ngành gỗ đang có xu hướng gia tăng nhờ sự phát triển của bất động sản và nhu cầu xây dựng.
Nói về sự chuyển đổi của doanh nghiệp và làng nghề, ông Ngô Sỹ Hoài cho hay, các doanh nghiệp lớn đang bắt đầu quan tâm đến phân khúc nội thất chung cư cao cấp tại các đô thị, nơi có thị hiếu hiện đại gần gũi với phong cách phương Tây. Một số doanh nghiệp chọn chiến lược thị trường ngách, ví dụ như tập trung sản xuất cửa thông phòng chống cháy với số lượng lớn cho các dự án khu đô thị.
Còn đối với các làng nghề, hiện Việt Nam có trên 300 làng nghề gỗ cũng đang có sự chuyển đổi, liên kết các hộ gia đình để nhận đơn hàng lớn hơn và chuyển từ gỗ tự nhiên sang sử dụng ván công nghiệp.
Dẫn chứng về một số mô hình đáng chú ý, đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản nhắc đến hai mô hình tiêu biểu của Tavico Group (Đồng Nai) và Công ty CP Woodland (Hà Nội).
Được biết, Tavico Group gây ấn tượng với việc tổ chức hội chợ trưng bày sản phẩm gỗ nội thất diễn ra liên tục trong năm, nhằm mục đích đưa các sản phẩm gỗ đạt chuẩn xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất khẩu quay trở lại phục vụ người tiêu dùng trong nước.
Với Woodland (Hà Nội), doanh nghiệp này lựa chọn mô hình kết hợp song song thị trường xuất khẩu và nội địa ngay trong cùng một chuỗi sản xuất - phân phối.
Một ví dụ điển hình của việc làm chủ cả hai thị trường có thể kể đến trường hợp của Vinamilk. Dù là doanh nghiệp xuất khẩu sữa hàng đầu, Vinamilk vẫn xác định thị trường nội địa là nền tảng cốt lõi.
Doanh nghiệp liên tục đầu tư vào nghiên cứu dinh dưỡng phù hợp thể trạng người Việt; phát triển sản phẩm cao cấp cho nhóm khách hàng trung - cao cấp; mở rộng hệ thống phân phối tới vùng nông thôn và đô thị nhỏ. Chiến lược này giúp Vinamilk duy trì dòng tiền ổn định, tạo “đệm an toàn” trước biến động thị trường quốc tế.
Nắm rõ tiềm năng thị trường, lựa chọn đúng phân khúc
Chia sẻ về chiến lưọc tiếp cận thị trường trong nước, ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc hệ sinh thái GG Power, một doanh nghiệp sản xuất pin lưu trữ cho biết, thị trường trong nước rất tiềm năng nhưng chưa được khai phá đúng mức.
Dựa trên các nghiên cứu và đánh giá nội bộ, quy mô thị trường pin lưu trữ tại Việt Nam có thể đạt khoảng 6 tỷ USD vào năm 2030. Xa hơn, theo lộ trình chuyển dịch năng lượng quốc gia đến năm 2050, quy mô thị trường có thể tăng gấp ba lần, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các giải pháp ổn định hệ thống điện, tích hợp năng lượng tái tạo và tối ưu chi phí vận hành.
Trong khi các tập đoàn lớn thường xem pin lưu trữ như một giải pháp gia tăng giá trị cho các dự án hiện hữu, chẳng hạn bổ trợ cho điện mặt trời, điện gió hoặc các khu công nghiệp thì thị trường nội địa vẫn thiếu những doanh nghiệp chuyên sâu, coi pin lưu trữ là trục phát triển dài hạn.
Trước bối cảnh đó, doanh nghiệp này xác định chiến lược tập trung xây dựng một thương hiệu chuyên sâu về công nghệ pin lưu trữ chất lượng cao, thay vì mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác nhau; cách tiếp cận thị trường nội địa cũng được thiết kế theo lộ trình từng bước.
Theo ông Bình, lợi thế lớn nhất của doanh nghiệp nằm ở các dự án quy mô trung bình trở xuống - phân khúc thường không phải ưu tiên của các tập đoàn lớn. Từ góc nhìn của doanh nghiệp, ông Bình cho rằng thay vì dàn trải nguồn lực, việc lựa chọn đúng phân khúc, đặc biệt là các thị trường ngách trong nội địa - chính là chìa khóa để từng bước khai phá tiềm năng thị trường pin lưu trữ tại Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Trung Tuyến, Chủ tịch Cộng đồng Doanh nghiệp Giá tốt Việt Nam, đã có nhiều giải pháp được các doanh nghiệp thuộc Cộng đồng Doanh nghiệp Giá tốt Việt Nam triển khai hiệu quả trong thời gian qua để mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường nội địa.
Cụ thể, các doanh nghiệp đã chủ động thúc đẩy tiêu dùng nội địa, trao đổi cơ hội với tổng giá trị lên tới hàng ngàn tỷ đồng, góp phần nâng cao sức mua trong nước. Tích cực tham gia chuyển đổi số để giảm chi phí, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và mở rộng kênh phân phối, đặc biệt qua mô hình B2B.
Các doanh nghiệp phát triển thị trường nội địa bền vững thông qua chuyển đổi số, nâng cao nhận diện hàng Việt, và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các yêu cầu của thị trường toàn cầu; áp dụng chính sách quảng bá và ưu đãi để gia tăng tổng cầu trong nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Đồng thời, các doanh nghiệp mở rộng thị phần bền vững, khai thác thị trường nội địa theo hướng "sản xuất" - Made by Vietnam, với các sản phẩm phù hợp, cạnh tranh và thay thế hàng nhập khẩu, đồng thời xây dựng thương hiệu bền vững gắn với các giá trị cốt lõi như chất lượng, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.
Các doanh nghiệp cũng phát triển sản phẩm và mô hình kinh doanh mới, như tùy biến sản phẩm theo từng phân khúc thị trường, kinh doanh nhượng quyền, đại lý và hợp tác với các chuỗi bán lẻ để mở rộng kênh phân phối…
Với các giải pháp thiết thực này, Cộng đồng doanh nghiệp Giá tốt Việt Nam đang tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong hoạt động thương mại, đưa hàng Việt củng cố nền tảng vững chắc cho tiêu dùng nội địa, vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.
Doanh nghiệp cần chiến lược linh hoạt để khai thác thị trường
Thực tế cho thấy, một số doanh nghiệp đã gặt hái thành công nhờ chuyển hướng chiến lược nội địa. Các doanh nghiệp này đã tập trung vào sản phẩm phù hợp thị hiếu người Việt; xây dựng hệ thống phân phối đa kênh (offline + online); tăng cường trải nghiệm khách hàng bằng các dịch vụ sau bán hàng, bảo hành, và chăm sóc khách hàng mang tính cá nhân hoá; kết hợp với các đối tác công nghệ để nâng cao hiệu quả vận hành.
 |
| Nhiều doanh nghiệp đã lấy thị trường nội địa làm trung tâm. Ảnh: Thu Hiền |
Masan Group được cho là ví dụ điển hình cho chiến lược “lấy thị trường nội địa làm trung tâm”. Thay vì chỉ tập trung vào sản xuất hàng tiêu dùng nhanh, thời gian gần đây doanh nghiệp này đã đầu tư mạnh vào hệ sinh thái bán lẻ với WinMart/WinMart+. Đây là bước chuyển mang tính chiến lược, giúp Masan kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị tiêu dùng trong nước, thay vì phụ thuộc vào hệ thống phân phối truyền thống.
Cũng liên quan thị trường bán lẻ, Thế Giới Di Động đã khai thác chiều sâu thị trường nội địa trong bối cảnh thị trường điện tử tiêu dùng dần bão hòa. Theo đó, đơn vị này đã chuyển hướng sang khai thác nhu cầu thiết yếu trong nước thông qua chuỗi Bách Hóa Xanh.
Theo đánh giá, dù gặp không ít thách thức trong giai đoạn đầu, việc tái cấu trúc mô hình, tối ưu logistics và kiểm soát chi phí đã giúp doanh nghiệp từng bước cải thiện hiệu quả. Chiến lược này phản ánh rõ tư duy tài chính dài hạn: chấp nhận đầu tư lớn ban đầu để chiếm lĩnh thị trường tiêu dùng nội địa có quy mô hàng chục tỷ USD…
Theo Bộ Công Thương, bên cạnh sự tham gia của các nhà bán lẻ nước ngoài, các doanh nghiệp bán lẻ nội địa vẫn giữ vai trò chủ đạo trong mạng lưới phân phối hiện đại. Theo báo cáo từ các địa phương, tỷ lệ hàng Việt tại các hệ thống bán lẻ hiện đại hiện chiếm từ 70 - 90%, phản ánh hiệu quả của các hoạt động xúc tiến thương mại và tuyên truyền, quảng bá hàng Việt trên các phương tiện truyền thông.
Về quy mô mạng lưới, các doanh nghiệp trong nước đang dẫn đầu về số điểm hiện diện. Saigon Co.op hiện có hơn 800 điểm bán, WinCommerce vận hành khoảng 4.600 điểm, trong khi Bách Hóa Xanh sở hữu gần 2.000 siêu thị mini trên toàn quốc.
Hệ thống phân phối rộng khắp này đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối sản xuất - phân phối - tiêu dùng, đặc biệt tại các khu vực ngoài trung tâm đô thị lớn. Riêng trong năm 2025, WinComerce đã mở thêm khoảng 800 cửa hàng, các cửa hàng mới này chủ yếu ở vùng nông thôn (chiếm khoảng 70%).
Với định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn tới, cùng với tăng trưởng GDP và thu nhập bình quân đầu người, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ được dự báo tăng 10–12% mỗi năm. Đến năm 2030, quy mô thị trường có thể đạt 11,5 - 12,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 450 tỷ USD, trong bối cảnh tỷ giá USD/VND dự kiến tăng 1 - 2% mỗi năm.
Trong bối cảnh tiềm năng rộng mở, cùng với đó là những biến động về hành vi tiêu dùng do chuyển đổi số, các doanh nghiệp nói chung, trong đó có doanh nghiệp bán lẻ được khuyến nghị xây dựng chiến lược phát triển linh hoạt trong giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm là đầu tư công nghệ số, dữ liệu và mô hình phân phối đa kênh, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận với khách hàng, nâng cao trải nghiệm khách hàng và tối ưu hiệu quả vận hành.
Khi các đô thị lớn dần bão hòa, khu vực nông thôn và đô thị mới nổi - nơi chiếm trên 65% dân số cả nước, được xem là dư địa tăng trưởng mới. Các mô hình cửa hàng tạp hóa hiện đại, minimart, trung tâm thương mại quy mô nhỏ gắn với logistics vùng, thanh toán số và giá cả ổn định được kỳ vọng sẽ thay thế dần mô hình kinh doanh truyền thống, đồng thời thúc đẩy tiêu dùng nội địa bền vững.
Theo nhận định, sự chuyển hướng khai thác thị trường nội địa không còn là lựa chọn tình thế, mà đang trở thành chiến lược dài hạn của doanh nghiệp Việt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định. Doanh nghiệp nào hiểu rõ người tiêu dùng trong nước, làm chủ chuỗi giá trị và quản trị tốt nguồn lực tài chính sẽ là những cái tên bền bỉ và dẫn dắt thị trường trong giai đoạn tới.
