Ngành hồ tiêu và gia vị chủ động thích ứng để nâng sức cạnh tranh

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Giữ vững vị thế trong bối cảnh thị trường nhiều biến động

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều biến động từ địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại và các yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) đã tổ chức hội nghị Sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026.

Hội nghị quy tụ đại diện các bộ, ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp hội viên cùng nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế nhằm đánh giá toàn diện bức tranh ngành hồ tiêu và gia vị, đồng thời thảo luận các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Phát biểu khai mạc, bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA khẳng định, Hội nghị không chỉ là dịp nhìn lại kết quả đạt được mà còn là diễn đàn để cộng đồng doanh nghiệp trao đổi thẳng thắn về những khó khăn, thách thức đang đặt ra đối với ngành. Theo bà Liên, trong bối cảnh thị trường thế giới thay đổi nhanh, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội ngày càng cao, việc duy trì đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mục tiêu lớn nhất của VPSA không chỉ đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn góp phần xây dựng ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam có năng lực cạnh tranh cao hơn, phát triển bền vững hơn và giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam ước đạt 35,9 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này có sự đóng góp quan trọng của các hiệp hội ngành hàng, trong đó có VPSA, thông qua việc đồng hành cùng cơ quan quản lý tháo gỡ khó khăn, tổ chức sản xuất, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng nông sản.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế trao Bằng khen của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho các đơn vị, doanh nghiệp. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, mặc dù vậy, xuất khẩu nông sản vẫn đứng trước nhiều sức ép khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục tác động đến giá năng lượng và chi phí logistics; Hoa Kỳ áp dụng mức thuế nhập khẩu mới 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam; xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng cùng các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Song, ngành hồ tiêu và gia vị đã chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu vùng nguyên liệu, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa mã số vùng trồng và phát triển chuỗi cung ứng minh bạch để sẵn sàng thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cũng nhấn mạnh, Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế quốc gia xuất khẩu hồ tiêu số một thế giới từ năm 2001 và trở thành nước xuất khẩu quế lớn nhất thế giới từ năm 2022. Đây là nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục mở rộng thị trường, song chỉ có thể duy trì lợi thế nếu doanh nghiệp chuyển mạnh sang tư duy chủ động hội nhập, đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu gắn với chất lượng, trách nhiệm và phát triển bền vững.

Liên kết chuỗi giá trị để chinh phục những chuẩn mực mới

Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Việt Anh, Tổng thư ký VPSA cho biết, thị trường hồ tiêu thế giới trong 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục vận động trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu duy trì ở mức thấp, lượng tồn kho giảm còn khoảng 170 nghìn tấn, trong đó Việt Nam khoảng 50-60 nghìn tấn, trong khi nhu cầu tiêu thụ tại nhiều thị trường lớn dần phục hồi. Vụ thu hoạch hồ tiêu của Việt Nam năm nay ước đạt khoảng 170 nghìn tấn, giảm 12,8% so với năm trước. Mặc dù xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gia tăng chi phí logistics, thương mại hồ tiêu toàn cầu vẫn duy trì ổn định, tạo nền tảng để giá hồ tiêu giữ ở mức cao trong nửa đầu năm và được dự báo tiếp tục thuận lợi trong những tháng cuối năm.

Các đại biểu tham dự và chia sẻ các tham luận tại Hội nghị. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Theo ông Lê Việt Anh, thị trường Hoa Kỳ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu đối với xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam. Trong 5 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ nhập khẩu 40.025 tấn hồ tiêu với kim ngạch 303,6 triệu USD, tăng 10,4% về lượng và 11,1% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Riêng Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này 31.948 tấn, tăng 36,8%, chiếm tới 79,8% tổng lượng hồ tiêu Hoa Kỳ nhập khẩu.

Đây là minh chứng rõ nét cho năng lực cạnh tranh của hồ tiêu Việt Nam trên thị trường quốc tế, dù doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực từ chính sách thuế quan, chi phí vận tải và các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng nghiêm ngặt.

Một điểm tích cực khác được VPSA ghi nhận là số lượng cảnh báo của Liên minh châu Âu (EU) đối với hồ tiêu và gia vị đã giảm đáng kể, từ 34 trường hợp trong 6 tháng đầu năm 2025 xuống còn 22 trường hợp cùng kỳ năm 2026; riêng hồ tiêu giảm từ 5 xuống còn 3 trường hợp. Kết quả này phản ánh những chuyển biến tích cực trong công tác kiểm soát chất lượng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao ý thức tuân thủ tiêu chuẩn của doanh nghiệp xuất khẩu.

Tuy nhiên, VPSA cũng khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đầu tư mạnh hơn cho vùng nguyên liệu đạt chuẩn, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường nhằm nâng cao sức chống chịu trước những biến động của thương mại toàn cầu.

Chia sẻ tại hội nghị về kinh nghiệm phát triển vùng nguyên liệu, ông Lê Văn Long, Phó Chủ tịch Hội Quế, Hồi tỉnh Lào Cai, cho biết Hội đã tập trung xây dựng bộ máy, kết nối hội viên, phát triển hệ thống thông tin thị trường và phối hợp với các cơ quan chuyên môn tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Hội cũng đẩy mạnh phát triển chuỗi giá trị quế bền vững, quy hoạch vùng nguyên liệu, kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã và khuyến khích đầu tư chế biến ngay tại địa phương.

Ông Long đề xuất VPSA tiếp tục hỗ trợ Hội Quế, Hồi tỉnh Lào Cai trong công tác quản lý, vận hành, chia sẻ thông tin thị trường và kết nối các doanh nghiệp địa phương với doanh nghiệp xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị chuỗi gia vị Việt Nam.

Những nội dung được trao đổi tại Hội nghị cho thấy, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, việc nâng tầm vị thế hồ tiêu và gia vị Việt Nam không chỉ dựa vào lợi thế sản lượng hay thị phần xuất khẩu, mà còn phụ thuộc vào khả năng liên kết chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng, minh bạch nguồn gốc và chủ động thích ứng với các chuẩn mực mới của thị trường. Đây chính là nền tảng để ngành hàng tiếp tục giữ vững vai trò dẫn đầu thế giới và phát triển theo hướng hiện đại, bền vững trong thời gian tới.