Lệnh số 280 của Hải quan Trung Quốc có hiệu lực từ 1/6/2026, doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý gì?

Các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc cần theo dõi sát để chủ động rà soát hồ sơ, mã đăng ký và hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm. Ảnh: T.H

Doanh nghiệp phải đăng ký với GACC

Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ban hành Lệnh số 280 về đăng ký và quản lý các nhà sản xuất thực phẩm nhập khẩu ở nước ngoài. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 1/6/2026 và thay thế Lệnh số 248/2021 về quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nhập khẩu của nước ngoài. Đây là quy định quan trọng, doanh nghiệp thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc cần theo dõi sát để chủ động rà soát hồ sơ, mã đăng ký và hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết, theo Lệnh số 280, các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, lưu trữ thực phẩm ở nước ngoài xuất khẩu sang Trung Quốc phải thực hiện đăng ký với GACC. Quy định này không áp dụng đối với doanh nghiệp sản xuất, chế biến, bảo quản phụ gia thực phẩm và sản phẩm liên quan đến thực phẩm.

GACC là cơ quan chịu trách nhiệm đăng ký và quản lý doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nhập khẩu ở nước ngoài. Doanh nghiệp chỉ được xem xét cho phép xuất khẩu vào Trung Quốc khi đáp ứng các yêu cầu đăng ký, được cấp mã đăng ký và tiếp tục duy trì điều kiện tuân thủ trong thời hạn hiệu lực.

Một điểm đáng chú ý là GACC sẽ quản lý theo nguyên tắc rủi ro. Cơ quan này căn cứ vào hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và tình hình an toàn thực phẩm của quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nơi doanh nghiệp đặt trụ sở; mức độ rủi ro của loại thực phẩm liên quan; đồng thời đánh giá tình trạng thực tế của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, GACC quy định phương thức đăng ký, hồ sơ đăng ký, quy trình xem xét và các yêu cầu quản lý tương ứng.

Lệnh số 280 nêu rõ, GACC sẽ căn cứ vào các yếu tố như nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm, quy trình sản xuất - chế biến, dữ liệu lịch sử về an toàn thực phẩm, đặc điểm nhóm người tiêu dùng, phương thức tiêu thụ và thông lệ quốc tế để xác định và công bố công khai “Danh mục các loại thực phẩm nhập khẩu phải đăng ký theo hình thức do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu giới thiệu”.

Đối với thực phẩm thuộc danh mục này, doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nhập khẩu vào Trung Quốc phải có thư giới thiệu từ cơ quan có thẩm quyền của quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nơi doanh nghiệp đặt trụ sở. Cơ quan thẩm quyền nước xuất khẩu phải tiến hành kiểm tra, thanh tra và cung cấp báo cáo kiểm tra, thanh tra, thư giới thiệu doanh nghiệp đạt yêu cầu đăng ký cho GACC.

Đây là nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý, nhất là với các nhóm hàng thực phẩm có yêu cầu quản lý chặt về an toàn, vệ sinh và truy xuất nguồn gốc khi xuất khẩu vào Trung Quốc.

Doanh nghiệp thủy sản cần lưu ý gì?

GACC có thể tiến hành kiểm tra, rà soát lại để xác định doanh nghiệp đã đăng ký có tiếp tục đáp ứng yêu cầu hay không. Nếu phát hiện doanh nghiệp không còn đáp ứng yêu cầu đăng ký, GACC có thể yêu cầu khắc phục trong thời hạn quy định và đình chỉ nhập khẩu thực phẩm từ doanh nghiệp liên quan trong thời gian khắc phục.

GACC cũng có thể hủy bỏ đăng ký và công bố công khai trong các trường hợp như: doanh nghiệp gây ra sự cố nghiêm trọng về an toàn thực phẩm; phát hiện vi phạm nghiêm trọng trong quá trình kiểm tra, kiểm dịch khi nhập khẩu vào Trung Quốc; hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và vệ sinh có vấn đề nghiêm trọng; không đáp ứng yêu cầu sau khi đã được yêu cầu khắc phục; cung cấp tài liệu giả mạo, che giấu thông tin; từ chối hợp tác điều tra; hoặc cho thuê, chuyển nhượng, mua bán, sử dụng trái phép mã số đăng ký.

Đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc, Lệnh số 280 cho thấy xu hướng quản lý nhập khẩu thực phẩm của Trung Quốc ngày càng dựa nhiều hơn vào đánh giá rủi ro, hồ sơ đăng ký, điều kiện an toàn thực phẩm và sự tuân thủ liên tục sau khi được cấp mã.

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát tình trạng mã đăng ký hiện có, kiểm tra thông tin pháp lý, địa chỉ cơ sở sản xuất, người đại diện pháp luật, mã số do cơ quan thẩm quyền nước sở tại cấp và các thay đổi có thể ảnh hưởng đến hiệu lực đăng ký. Đồng thời, doanh nghiệp cần duy trì hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và khả năng phối hợp với cơ quan thẩm quyền khi được yêu cầu kiểm tra, rà soát hoặc bổ sung tài liệu.

Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ gián đoạn xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục tăng cường quản lý an toàn thực phẩm nhập khẩu và siết chặt trách nhiệm của doanh nghiệp sau đăng ký.