TP. Hồ Chí Minh tìm lời giải giảm chi phí logistics

TP. Hồ Chí Minh sẽ phát triển vận tải thủy nhằm hạn chế kẹt xe, giảm chi phí logistics. Ảnh: Thu Hòa

Tập trung tháo điểm nghẽn hạ tầng

Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện Thành phố đang phấn đấu đưa tăng trưởng của ngành logistics đạt từ 14-15% trong năm 2026, trong đó lĩnh vực này chiếm 18-20% cơ cấu ngành dịch vụ và 8-10% GRDP.

Để đạt được mục tiêu trên, trước mắt, trong năm 2026, TP. Hồ Chí Minh tổ chức 3 hội nghị kết nối chuỗi cung ứng và dịch vụ logistics, tập trung vào các ngành có nhu cầu logistics lớn. Trong đó, dệt may, da giày, chế biến gỗ tập trung vào tối ưu hóa chi phí logistics; thủy hải sản, lương thực, thực phẩm gắn với phát triển logistics chuỗi lạnh; các lĩnh vực khác tập trung vào giải pháp tối ưu hóa khai thác cảng, bến cảng nhằm giảm chi phí logistics.

Cùng với kết nối doanh nghiệp, TP. Hồ Chí Minh triển khai 4 lớp đào tạo, phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao; 2 lớp tập trung vào quản trị chuỗi cung ứng và logistics đô thị thông minh; 2 lớp về chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong logistics, cảng biển và chuỗi cung ứng. Mục tiêu là nâng cao năng lực quản trị, tối ưu chi phí vận hành và hiệu quả hoạt động.

Theo đại diện Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, hệ thống cảng biển là nền tảng quan trọng để phát triển logistics hiện đại. Cụm cảng Tân Cảng - Cát Lái xử lý hơn 5,5 triệu TEU/năm, trong khi cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đạt trên 8 triệu TEU/năm, nằm trong nhóm 20 cảng có sản lượng container lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, chi phí logistics cao và kết nối hạ tầng còn yếu vẫn là những thách thức mang tính cấu trúc đối với sức cạnh tranh của Thành phố cần được tiếp tục tháo gỡ.

Theo ông Huỳnh Tuấn Hoàng, Phó Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế - Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, Thành phố đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050, với 57 nhiệm vụ, đề án trọng tâm thuộc 9 nhóm giải pháp.

Trong đó, hạ tầng logistics được xác định là nhóm đột phá với 11 nhiệm vụ chiến lược. Thành phố định hướng tái cấu trúc không gian logistics theo 3 lớp chức năng gồm logistics quốc tế - vùng, trung chuyển - phân phối và logistics đô thị.

Đáng chú ý, TP. Hồ Chí Minh tập trung hoàn thiện Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ quy mô hơn 4.174 ha với 8 phân khu chức năng theo mô hình “cảng biển - logistics - công nghiệp - đô thị dịch vụ”, hiện đại hóa cụm cảng quốc tế Cái Mép - Thị Vải thành cảng trung chuyển quốc tế tầm cỡ châu Á và thí điểm cơ chế “cảng mở” liên thông để thu hút luồng hàng quá cảnh.

Kết nối đa phương thức để giảm chi phí

Theo Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, để giảm chi phí lgistics, một trong những bài toán lớn được đặt ra là chuyển dịch cơ cấu vận tải. Hiện đường bộ đang gánh tới 88,7% khối lượng hàng hóa. Vì vậy, TP. Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh nạo vét luồng sông Soài Rạp, Lòng Tàu để tăng năng lực vận tải đường thủy; tối ưu kết nối giao thông nhóm cảng biển số 4; đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, Vành đai 4 và xúc tiến quy hoạch ga An Bình thành ga liên vận quốc tế.

GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh cho rằng, kho bãi và logistics là lĩnh vực không thể bỏ qua khi nâng tầm dịch vụ cho Thành phố.

Theo GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh sở hữu lợi thế với cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, định hướng phát triển cảng trung chuyển Cần Giờ và mạng lưới sân bay Tân Sơn Nhất - Long Thành - Côn Đảo.

Thành phố nên nhanh chóng hình thành các trung tâm logistics với quy mô trên 750 ha, phân vai rõ ràng: xuất nhập khẩu tập trung ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), logistics nội địa và cung ứng công nghiệp đặt tại TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương (cũ).

TP. Hồ Chí Minh tập trung xây dựng các trung tâm logistics quy mô lớn. Ảnh: Thu Hòa

Để kết nối đồng bộ giữa giao thông và cảng, theo GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, cần hoàn thiện các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc liên vùng, cũng như xây dựng khoảng 1.000 km metro. Đây là những yếu tố góp phần giảm chi phí vận tải và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu cho doanh nghiệp.

Ở góc độ khai thác cảng, ông Trương Tấn Lộc, Giám đốc Marketing Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn kiêm Chủ tịch HĐTV cảng Quốc tế - Tân Cảng Cái Mép cho rằng, để Cái Mép trở thành cảng trung chuyển quốc tế, bên cạnh đường bộ và đường thủy, cần đặc biệt quan tâm phát triển đường sắt.

Theo ông Trương Tấn Lộc, cần thúc đẩy tuyến đường sắt kết nối với cụm cảng Cái Mép, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics.

Bên cạnh đó, vận tải thủy cũng cần được phát huy mạnh hơn tại khu vực Cái Mép. Các cảng này cần kết nối với khu vực hậu phương thông qua hệ thống sông Cái Mép, Lòng Tàu, Soài Rạp. Do đó, cần phát triển thêm các bến thủy nội địa phía sau cảng để kết nối hàng hóa bằng sà lan, đồng thời nâng cao tĩnh không các cầu nhằm bảo đảm phương tiện thủy lưu thông thuận lợi.

Khi đường bộ, đường sắt và đường thủy được kết nối đồng bộ, vận tải đa phương thức sẽ có điều kiện phát triển. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cảng cửa ngõ và hướng tới xây dựng Cái Mép trở thành cảng trung chuyển quốc tế.

Việc đồng bộ cảng biển, sân bay, đường sắt, đường thủy và hệ thống kho bãi, cùng với chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực, được xác định là những giải pháp quan trọng để giảm chi phí logistics, nâng sức cạnh tranh hàng hóa và từng bước đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm logistics của khu vực Đông Nam Á.