Sửa đổi 19 thủ tục và bãi bỏ hàng loạt quy định lỗi thời lĩnh vực hải quan

Đây không chỉ là một văn bản điều chỉnh nghiệp vụ thông thường mà còn là minh chứng cho sự quyết liệt của ngành Tài chính trong việc thực hiện mục tiêu lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Quyết định này trực tiếp đồng bộ hóa các quy trình nghiệp vụ với Thông tư số 121/2025/TT-BTC và các Nghị định mới nhất về quản lý nhà nước, từ đó tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng và hiện đại hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất trong lần cải cách này là việc ban hành "Thủ tục đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên trong trường hợp doanh nghiệp tự đề nghị". Trước đây, các quy định thường tập trung vào việc cơ quan quản lý đình chỉ chế độ ưu tiên khi doanh nghiệp vi phạm, nhưng việc cho phép doanh nghiệp chủ động đề nghị đình chỉ đã thể hiện sự linh hoạt và tôn trọng quyền tự chủ kinh doanh. Thủ tục này do Cục Hải quan trực tiếp giải quyết, giúp các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc hoặc thay đổi mô hình vận hành có thể tạm dừng các nghĩa vụ và quyền lợi ưu tiên một cách chính thống, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.

Nhiều thủ tục trong lĩnh vực hải quan đã được cắt giảm tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp.

Trọng tâm của quyết định lần này nằm ở việc tối ưu hóa danh mục thủ tục hành chính với sự xuất hiện của 1 thủ tục mới và việc điều chỉnh sâu rộng 19 thủ tục cốt lõi vốn là những mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng hàng hóa.

Cụ thể, Bộ Tài chính đã bổ sung quy trình đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên theo đề nghị tự nguyện của doanh nghiệp, giúp tăng tính chủ động trong quản trị rủi ro. Đồng thời, các nghiệp vụ quan trọng như đưa hàng về bảo quản, hủy tờ khai hải quan, khai bổ sung hồ sơ và xác định trước mã số, trị giá hải quan cũng được sửa đổi toàn diện theo hướng tinh gọn, giảm thiểu thời gian chờ đợi cho cộng đồng kinh doanh.

Các thay đổi này trải dài từ khâu chuẩn bị thông quan như thủ tục xác định trước mã số và trị giá hải quan cho đến khâu thực thi trực tiếp tại cửa khẩu như đưa hàng về bảo quản và hủy tờ khai hải quan. Việc sửa đổi này dựa trên nguyên tắc ứng dụng tối đa công nghệ thông tin và đơn giản hóa hồ sơ giấy tờ. Ví dụ, các thủ tục liên quan đến hàng gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất đã được chuẩn hóa lại để phù hợp với sự biến động của chuỗi giá trị toàn cầu, giúp doanh nghiệp giảm bớt thời gian giải trình và xử lý các vấn đề phát sinh về nguyên liệu, vật tư dư thừa hay phế phẩm.

Không dừng lại ở việc cập nhật, tinh thần cắt giảm để mạnh mẽ hơn được thể hiện rõ qua việc Bộ Tài chính quyết liệt bãi bỏ hàng loạt nội dung thủ tục hành chính không còn phù hợp.

Theo đó, Quyết định số 344/QĐ-BTC đã xóa bỏ hàng chục hạng mục thủ tục cũ được quy định rải rác trong 6 quyết định khác nhau ban hành từ năm 2015 đến năm 2025. Việc loại bỏ các quy định tại Quyết định số 2065/QĐ-BTC (2022) hay Quyết định số 2770/QĐ-BTC (2015) đã giúp cắt giảm những quy trình chồng chéo, lỗi thời vốn gây khó khăn cho cả công chức thực thi và doanh nghiệp tuân thủ.

Sự cải cách này đảm bảo rằng mỗi bước trong quy trình hải quan hiện nay đều có căn cứ pháp lý rõ ràng nhất, tránh tình trạng áp dụng quy định cũ – mới đan xen gây nhũng nhiễu.

Hiệu quả của đợt cải cách này không chỉ dừng lại ở những con số thủ tục được cắt giảm hay sửa đổi, mà còn nằm ở sự thống nhất trong thực thi. Bằng cách phân định rõ trách nhiệm giải quyết từ cấp Cục Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực đến các Hải quan cửa khẩu, Quyết định số 344/QĐ-BTC đã tạo ra một bộ máy vận hành xuyên suốt và minh bạch.

Trong đó, việc xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế hay kiểm tra các khoản giảm giá đối với hàng hóa nhập khẩu giờ đây được thực hiện theo các tiêu chí cụ thể hơn, giúp doanh nghiệp dự báo được thời gian và chi phí thông quan một cách chính xác. Điều này đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Quyết định số 344/QĐ-BTC là một bước đi đồng bộ và toàn diện của Bộ Tài chính trong lộ trình hiện đại hóa nền hành chính công. Với việc ban hành 1 thủ tục mới, sửa đổi 19 thủ tục và bãi bỏ hàng loạt quy định lỗi thời, ngành Hải quan đang chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ. Quyết định có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký, yêu cầu sự vào cuộc khẩn trương của các đơn vị nghiệp vụ để đảm bảo các thay đổi này thực sự trở thành đòn bẩy cho tăng trưởng kinh tế và tạo thuận lợi thương mại bền vững.