Không chỉ là mô hình bán lẻ, outlet và cửa hàng miễn thuế đang được kỳ vọng trở thành “đòn bẩy kép” thúc đẩy tiêu dùng, du lịch và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để bắt kịp các cường quốc mua sắm, Việt Nam cần một cú hích chính sách đủ mạnh và đúng thời điểm.
 |
| Ảnh minh họa. Nguồn Internet |
Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế
Mới đây, tại Hà Nội, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo tham vấn Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
Thực tế cho thấy, dù ngành bán lẻ Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng 8-10% trong giai đoạn 2015-2025, thị trường vẫn thiếu những mô hình hiện đại mang tính dẫn dắt. Đặc biệt, outlet, vốn là kênh phân phối chiến lược trên thế giới, gần như chưa hình thành đúng nghĩa, chủ yếu vẫn là các cửa hàng nhỏ lẻ, phân mảnh.
Dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ có hơn 50 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu, nhóm khách hàng vừa đề cao thương hiệu, vừa nhạy cảm về giá. Đây chính là “tệp khách hàng vàng” cho các mô hình outlet.
Ở mảng cửa hàng miễn thuế, các mô hình cũng rất đa dạng. Mỹ vận hành theo cơ chế thị trường, tích hợp chặt chẽ với hệ sinh thái logistics-hàng không. Liên minh châu Âu duy trì thị trường ổn định nhưng kiểm soát chặt chẽ, do đặc thù liên minh thuế quan.
Trong khi đó, Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ nhưng cũng cho thấy độ “nhạy” cao với biến động thị trường, đặc biệt phụ thuộc vào dòng khách quốc tế.
Theo dự thảo Đề án, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Quảng Ninh và An Giang (Phú Quốc). Xa hơn, đến năm 2045 sẽ phát triển các “làng outlet cao cấp” tại ba miền.
Theo định hướng của Đề án, mô hình outlet tại Việt Nam sẽ được phát triển theo hai hướng chủ đạo.
Thứ nhất là mô hình “làng outlet cao cấp” với quy mô lớn, được quy hoạch như một tổ hợp tích hợp giữa mua sắm, giải trí và trải nghiệm văn hóa, hướng tới phân khúc khách hàng trung và cao cấp, đồng thời trở thành điểm đến du lịch.
Thứ hai là mô hình trung tâm outlet đô thị hoặc ngoại vi, có quy mô linh hoạt hơn, tập trung vào các thương hiệu phổ thông và trung cấp, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đại chúng và phù hợp với điều kiện quỹ đất, hạ tầng tại từng địa phương.
Với cửa hàng miễn thuế, mục tiêu là phủ kín 100% sân bay quốc tế và cửa khẩu lớn, đồng thời mở rộng vào nội đô tại các trung tâm du lịch. Đáng chú ý, định hướng mới cho phép kết hợp phục vụ cả khách nội địa và khách được hưởng ưu đãi miễn thuế, mở rộng không gian tiêu dùng.
Một điểm nhấn khác là mục tiêu nâng tỷ lệ hàng Việt trong outlet và cửa hàng miễn thuế lên 30 - 40%, đồng thời phát triển các nhóm “quà tặng quốc gia” đạt chuẩn quốc tế, vừa quảng bá thương hiệu Việt, vừa gia tăng giá trị xuất khẩu tại chỗ.
Cần chính sách để bứt tốc
Theo tính toán của Đề án, nếu được triển khai hiệu quả, các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế có thể tạo ra khoảng 579.000 tỷ đồng doanh thu trực tiếp, tương đương mức tăng trưởng 10% của thị trường bán lẻ.
Tuy nhiên, dù tiềm năng lớn, rào cản đáng kể hiện nay vẫn nằm ở cơ chế, chính sách chưa hoàn thiện. Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng, đây chính là “điểm nghẽn” lớn nhất khiến dòng vốn đầu tư chưa thể bứt phá.
Bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) cho rằng, Việt Nam là trung tâm sản xuất lớn nhưng lại thiếu vắng các outlet đúng nghĩa. Yếu tố then chốt là khả năng thu hút thương hiệu quốc tế, trong khi nhà đầu tư vẫn dè dặt do thiếu khung pháp lý rõ ràng và chính sách đủ sức cạnh tranh.
Từ thực tiễn, doanh nghiệp cũng đề xuất loạt giải pháp mang tính “mở khóa” thị trường, như cơ chế giao đất sạch cho nhà đầu tư chiến lược với ưu đãi tương tự khu công nghiệp; xây dựng chính sách khuyến mại riêng cho outlet với mức giảm giá sâu phù hợp đặc thù hàng tồn, hàng qua mùa; triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán nhằm nâng cao trải nghiệm du khách.
Đối với mô hình cửa hàng miễn thuế, các doanh nghiệp kiến nghị mở rộng không gian hoạt động ra ngoài sân bay, cho phép triển khai trong các khu thương mại tự do, đồng thời phát triển bán hàng trực tuyến và tích hợp các phương thức thanh toán quốc tế.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng và du lịch gia tăng, việc sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách không chỉ là điều kiện để phát triển outlet và cửa hàng miễn thuế, mà còn góp phần mở rộng không gian tăng trưởng, thúc đẩy thị trường trong nước theo hướng hiện đại, bền vững, đồng thời gia tăng chi tiêu du lịch và tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế liên quan.
