Hiện đại hóa quản lý cửa hàng miễn thuế để thúc đẩy thương mại

Tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ

Theo báo cáo tổng kết thực tiễn triển khai Nghị định số 100/2020/NĐ-CP từ cơ quan Hải quan cho thấy sự chồng chéo giữa phương thức quản lý truyền thống và hệ thống dữ liệu điện tử đang gây lãng phí nguồn lực của cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý.

Hiện nay, dù Hệ thống quản lý cửa hàng kinh doanh hàng miễn thuế đã vận hành nhưng một số thủ tục vẫn yêu cầu đính kèm chứng từ giấy, dẫn đến việc chưa tận dụng tối đa tiềm năng công nghệ hiện có.

Do đó mục tiêu trọng tâm của dự thảo Nghị định mới là thực hiện phi giấy tờ đối với toàn bộ quy trình nghiệp vụ, cho phép khai thác trực tiếp thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống dữ liệu chuyên ngành của Bộ Công an.

Việc chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang dữ liệu điện tử không chỉ rút ngắn thời gian thông quan mà còn tạo ra sự minh bạch tuyệt đối trong công tác giám sát chuyên ngành.

Đánh giá về sự cần thiết của việc hiện đại hóa, chị Aribeth Gu, du khách đến từ Mỹ, chia sẻ, dù các cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam sở hữu danh mục thương hiệu cao cấp ấn tượng và thủ tục tương đối thuận lợi, nhưng so với các trung tâm hàng không lớn trên thế giới thì hệ thống vẫn cần được điện tử hóa sâu rộng hơn nữa để nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Đồng quan điểm này, chị Trần Thị Yến Nhi, đại diện Chi nhánh Công ty Hàng miễn thuế Jalus Taseco tại TP. Hồ Chí Minh cho rằng, định mức mua hàng hiện tại đang là một rào cản tâm lý khiến du khách quốc tế chưa thực sự thỏa mãn khi so sánh với các quốc gia lân cận. Do đó, việc điều chỉnh định mức và đơn giản hóa thủ tục là đòi hỏi khách quan để đáp ứng thị hiếu và gia tăng sức cạnh tranh cho ngành du lịch quốc gia.

Ảnh minh họa.

Bên cạnh việc số hóa, dự thảo Nghị định cũng tập trung giải quyết sự thiếu thống nhất trong phương thức giám sát hải quan đối với hàng hóa vận chuyển giữa kho chứa và tàu bay, đặc biệt là các trường hợp kho nằm ngoài khu cách ly. Sự thiếu đồng nhất này từng gây lúng túng cho các đơn vị thực thi tại cửa khẩu trong suốt thời gian áp dụng Nghị định số 100/2020/NĐ-CP.

Theo ông Nguyễn Xuân Huy, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, hiện nay quy định chưa phân định rõ ràng hàng nhập khẩu bán tại cửa hàng miễn thuế có thuộc loại hình tạm nhập tái xuất hay không. Điều này dẫn đến những khó khăn trong việc áp dụng chính sách không chịu thuế GTGT.

Ông Nguyễn Xuân Huy đề xuất cần định danh rõ bản chất hàng hóa miễn thuế là hàng tạm nhập tái xuất trong nghị định mới để đảm bảo tính nhất quán của chính sách thuế, đồng thời chuẩn hóa quy trình giám sát nhằm vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa ngăn chặn triệt để tình trạng thẩm lậu hàng hóa vào nội địa dưới danh nghĩa hàng miễn thuế.

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Một trong những điểm sáng mang tính đột phá của dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 100/2020/NĐ-CP là việc chuẩn hóa thuật ngữ và mở rộng phạm vi hoạt động của các cửa hàng miễn thuế để tương thích với hệ thống pháp luật hiện hành.

Thay vì giới hạn tại cảng biển loại 1 như trước, dự thảo đề xuất sử dụng thuật ngữ cảng biển để thống nhất với Luật Hàng hải, từ đó cho phép triển khai mạng lưới bán lẻ tại tất cả các cảng biển có tàu thuyền quốc tế ra vào. Sự thay đổi này mở ra cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp và thúc đẩy kinh tế hàng hải phát triển mạnh mẽ hơn.

Về khía cạnh cắt giảm điều kiện kinh doanh, ông Nguyễn Bắc Hải, Phó Trưởng Ban Giám sát quản lý về hải quan, Cục Hải quan cho biết, dự thảo đã mạnh dạn bãi bỏ thủ tục cấp phép nhập khẩu thuốc lá bán tại cửa hàng miễn thuế. Bước đi này không chỉ phù hợp với tinh thần sửa đổi của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá dự kiến trình Quốc hội vào kỳ họp thứ hai vào tháng 10 năm nay, mà còn thể hiện tư duy quản lý hiện đại, giảm bớt các tầng nấc giấy phép không cần thiết.

Ông Nguyễn Bắc Hải nhấn mạnh, việc hợp nhất các quy trình mua hàng tương tự nhau thành một quy trình duy nhất sẽ giúp người khai hải quan dễ dàng thực hiện, giảm thiểu sai sót do nhầm lẫn các quy định chồng chéo.

Đồng thời, để quản lý chặt chẽ đối tượng thụ hưởng, dự thảo Nghị định mới bổ sung cơ chế kiểm tra đặc thù đối với trường hợp hàng hóa đã thanh toán nhưng khách hàng không nhận tại khu cách ly. Đây là lỗ hổng từng bị lợi dụng để tuồn hàng ra ngoài thị trường tự do mà quy định cũ chưa bao quát hết. Quy định mới sẽ chi tiết hóa định mức mua hàng cho từng nhóm đối tượng, từ khách xuất nhập cảnh tại cửa khẩu đường bộ, ga đường sắt liên vận đến cảng hàng không và cảng biển quốc tế.

Theo Cục Hải quan, việc thiết lập một hệ thống giám sát dựa trên quản trị rủi ro và dữ liệu lớn sẽ giúp cơ quan Hải quan nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp kinh doanh chân chính. Nỗ lực sửa đổi quy định này cho thấy sự quyết tâm của Bộ Tài chính trong việc xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, chuyên nghiệp.

Khi các thủ tục được đơn giản hóa đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò bán lẻ đơn thuần mà còn trở thành đòn bẩy quan trọng để quảng bá hình ảnh quốc gia và thu hút ngoại tệ cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.