 |
| Ông Nguyễn Văn Hoàn, Tỉnh ủy viên, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI. Ảnh: Hải quan khu vực VI |
Phóng viên: Thưa ông, Hải quan khu vực VI đã tạo ra bước chuyển rõ nét về nguồn thu trong những năm gần đây. Nhìn lại giai đoạn 2020-2024 và hai năm 2025-2026, ông đánh giá thế nào về sự thay đổi này?
Có thể thấy khá rõ sự thay đổi về quy mô nguồn thu qua từng giai đoạn. Năm 2020, số thu của Hải quan Lạng Sơn đạt khoảng 4.400 tỷ đồng; năm 2021 tăng lên hơn 7.715 tỷ đồng. Sang năm 2022, do hoạt động xuất nhập khẩu qua biên giới chịu ảnh hưởng lớn từ chính sách phòng, chống dịch, nguồn thu giảm mạnh, khoảng 4.072 tỷ đồng. Năm 2023, đến ngày 10/12, số thu đạt 4.748,04 tỷ đồng, tăng 16,6% so với cùng kỳ. Đến năm 2024, nguồn thu phục hồi mạnh, đạt khoảng 7.621,2 tỷ đồng, tăng 49,3% so với năm 2023.
Nhìn vào chuỗi số liệu này có thể thấy nguồn thu phụ thuộc rất lớn vào quy mô và sự ổn định của hoạt động xuất nhập khẩu. Nhưng từ năm 2025, quy mô nguồn thu đã chuyển sang một mặt bằng mới. Năm 2025, số thu đạt 14.300 tỷ đồng, tương đương tổng số thu của cả ba năm 2022, 2023 và 2024 cộng lại.
Sang năm 2026, trong 9 tháng, Chi cục Hải quan khu vực VI đã hoàn thành mức thu phấn đấu 18.100 tỷ đồng, đạt gần 189% chỉ tiêu pháp lệnh và về đích trước 3 tháng. Đây cũng là mức thu cao nhất từ trước đến nay của đơn vị.
Tất nhiên, để lý giải sự tăng trưởng này cần nhìn từ nhiều phía. Trước hết là sự phục hồi và tăng trưởng mạnh của hoạt động xuất nhập khẩu. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt trên 93 tỷ USD, tăng 45% so với năm 2024; riêng kim ngạch mở tờ khai tại Chi cục đạt 7,32 tỷ USD, tăng 31,9%.
Năm 2026, xu hướng này tiếp tục. Đến ngày 2/10, tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu của tất cả các loại hình qua địa bàn đạt trên 92 tỷ USD, tăng 36,6% so với cùng kỳ năm 2025; kim ngạch hàng hóa mở tờ khai tại Chi cục đạt trên 8,1 tỷ USD; số doanh nghiệp lựa chọn về thông quan qua Lạng Sơn đạt tới 6.700 doanh nghiệp (trong đó có hơn 3.300 doanh nghiệp đăng ký mới, tăng 32%).
Tuy nhiên, chúng tôi không nhìn nhận tăng thu đơn thuần là hệ quả của tăng kim ngạch. Quan trọng hơn là phương thức quản lý, điều hành nguồn thu đã có sự thay đổi theo hướng chủ động hơn, bám sát doanh nghiệp, mặt hàng, địa bàn và các yếu tố có khả năng tác động đến số thu.
Từ khi vận hành mô hình tổ chức mới, Chi cục chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành; tăng tính chủ động của các đơn vị trực thuộc, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Công tác thu được điều hành trên cơ sở phân tích dữ liệu, nhận diện nguồn thu và rủi ro, thay vì chỉ tập trung xử lý kết quả phát sinh.
Phóng viên: Vậy đổi mới phương thức quản lý và chuyển đổi số đã tác động như thế nào đến công tác thu ngân sách, thưa ông?
Chuyển đổi số là một trong những công cụ quan trọng giúp thay đổi phương thức quản lý. Nhưng chúng tôi xác định công nghệ phải phục vụ trực tiếp cho nghiệp vụ và tạo ra hiệu quả thực chất, chứ không phải số hóa chỉ để thay đổi hình thức.
Trong năm 2025, Chi cục Hải quan khu vực VI đã chủ động nghiên cứu, phát triển và đưa vào vận hành 6 phần mềm, ứng dụng công nghệ phục vụ quản lý, điều hành và nghiệp vụ hải quan. Trong đó có các ứng dụng hỗ trợ quản lý hồ sơ, khai báo hải quan, giám sát hàng hóa, quản lý C/O, rà soát một mặt hàng - hai mã số và phần mềm họp không giấy tờ.
Năm 2026, việc ứng dụng công nghệ tiếp tục được mở rộng. Chi cục nâng cấp Phần mềm Quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh, kết nối, chia sẻ 20 trường thông tin với Nền tảng cửa khẩu số tỉnh Lạng Sơn; tích hợp Bản kê hàng hóa nhập khẩu và thanh toán lệ phí hải quan bằng mã QR.
 |
| Đoàn công tác của Chi cục Hải quan khu vực VI làm việc với Hải quan Trung Quốc tại nước bạn. Ảnh: Hải quan khu vực VI |
Điều quan trọng là dữ liệu được sử dụng ngày càng nhiều hơn trong quản lý. Khi thông tin về doanh nghiệp, hàng hóa, phương tiện và quá trình thực hiện thủ tục được kết nối, công chức có điều kiện phân tích, nhận diện rủi ro và tập trung nguồn lực vào những khâu cần kiểm tra. Đây cũng là cơ sở để chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào kiểm tra sang quản lý dựa trên dữ liệu và rủi ro.
Cùng với chuyển đổi số là đổi mới cách tổ chức công việc. Chi cục tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, chủ động tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, duy trì dòng chảy hàng hóa tại cửa khẩu. Từ thực tiễn quản lý, chúng tôi nhận thấy tạo thuận lợi thương mại cũng chính là một giải pháp nuôi dưỡng nguồn thu. Khi doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục, hoạt động xuất nhập khẩu được duy trì ổn định thì nguồn thu cũng có điều kiện phát triển.
Song song với tạo thuận lợi, công tác chống thất thu được đặt ở vị trí trọng tâm. Chi cục tập trung kiểm soát mã số, trị giá, xuất xứ, chính sách thuế; tăng cường kiểm tra sau thông quan, quản lý rủi ro, kiểm soát hoàn thuế và thu hồi nợ thuế.
Có thể nói, năm 2025 là quá trình chúng tôi vừa vận hành mô hình mới, vừa điều chỉnh phương thức làm việc ngay trong thực tiễn. Những gì được hình thành trong năm đó tạo ra nền tảng để sang năm 2026, trọng tâm không còn chỉ là ổn định bộ máy mà đi sâu hơn vào chất lượng quản lý và hiệu quả nguồn lực.
Khi hoạt động xuất nhập khẩu tăng nhanh, bài toán quản lý cũng thay đổi theo. Điều chúng tôi hướng tới là từ những dữ liệu của hoạt động xuất nhập khẩu có thể nhìn thấy xu hướng, từ đó chủ động hơn trong việc bố trí nguồn lực và lựa chọn cách quản lý.
Phóng viên: Vậy ông cho biết, Chi cục sẽ tập trung tham mưu những gì cho tỉnh Lạng Sơn để thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư vào các khu công nghiệp, tạo thêm động lực tăng trưởng?
Đúng là chúng tôi đang xác định theo hướng đó. Nếu chỉ tập trung khai thác những nguồn thu đang có thì dư địa sẽ có giới hạn. Muốn tạo nguồn thu bền vững, phải cùng tỉnh tạo thêm năng lực sản xuất, kinh doanh, thu hút thêm doanh nghiệp và các dự án đầu tư mới, từ đó mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn.
Với đặc thù là cơ quan trực tiếp thực hiện thủ tục cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Hải quan có điều kiện nắm bắt những yêu cầu, khó khăn của doanh nghiệp khi lựa chọn địa điểm đầu tư. Vì vậy, Chi cục sẽ chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành tham mưu cho tỉnh trong quá trình thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhất là vào các khu công nghiệp như VSIP Lạng Sơn, Đồng Bành. Đây cũng là nội dung đã được chúng tôi xác định trong định hướng tham mưu với tỉnh.
Về phía cơ quan Hải quan, chúng tôi có thể tham gia ngay từ khâu doanh nghiệp tìm hiểu môi trường đầu tư, cung cấp thông tin về chính sách thuế, thủ tục hải quan, nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu phục vụ sản xuất; đồng thời tiếp tục đẩy mạnh số hóa, tạo thuận lợi để doanh nghiệp giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục khi đi vào hoạt động.
Tôi cho rằng khi thu hút được thêm các dự án sản xuất, chế biến, công nghiệp hỗ trợ và logistics, hiệu quả mang lại sẽ không chỉ là số thu của ngành Hải quan. Các dự án mới sẽ tạo thêm việc làm, tăng nhu cầu dịch vụ, mở rộng kim ngạch xuất nhập khẩu và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách tỉnh. Đó chính là cách tạo ra những động lực tăng trưởng mới và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà tỉnh đặt ra.
Vì vậy, thời gian tới, Hải quan khu vực VI không chỉ làm tốt nhiệm vụ quản lý nhà nước về hải quan mà sẽ tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, phối hợp cùng tỉnh tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo môi trường thuận lợi hơn để doanh nghiệp đến đầu tư, hoạt động và gắn bó lâu dài với Lạng Sơn.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông!
