 |
| Xóa đường dây mua bán hóa đơn khống nghìn tỷ đồng |
Xóa sổ nhiều đường dây mua bán hóa đơn nghìn tỷ
Nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, chứng kiến sự bùng nổ của thương mại điện tử và quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ. Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển này là tình trạng gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) và mua bán hóa đơn trái phép đang gia tăng cả về quy mô lẫn tính chất phức tạp.
Những doanh nghiệp “ma” không còn là khái niệm mới, nhưng phương thức hoạt động của chúng đã được nâng cấp. Các đối tượng thành lập hàng loạt công ty trung gian, lợi dụng các doanh nghiệp đang hoạt động cầm chừng hoặc thua lỗ để hợp thức hóa chứng từ. Thậm chí, nhiều đường dây tội phạm có tổ chức chặt chẽ, hoạt động liên tỉnh và có yếu tố xuyên quốc gia, sử dụng chính công nghệ cao và hóa đơn điện tử để che giấu hành vi trục lợi. Những hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn làm méo mó môi trường cạnh tranh, đe dọa sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế.
Để đối phó với những thủ đoạn tinh vi, một hành lang pháp lý vững chắc đã được thiết lập, dựa trên Bộ luật Hình sự, Luật Quản lý thuế và các thông tư liên tịch giữa Bộ Tài chính và Bộ Công an. Điểm nhấn quan trọng là Quy chế chuyển tin báo và hồ sơ kiến nghị khởi tố (ban hành kèm Quyết định số 2658/QĐ-CT ngày 25/7/2025), được điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, giúp nâng cao hiệu lực quản lý trong kỷ nguyên mới.
Quy trình phối hợp được quy định chặt chẽ: Khi kiểm tra thuế và phát hiện dấu hiệu tội phạm trốn thuế, trong vòng 05 ngày làm việc, người ra quyết định kiểm tra phải chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra. Hồ sơ này bao gồm văn bản kiến nghị khởi tố, quyết định kiểm tra, biên bản xác minh và các tài liệu chứng minh hành vi gian lận như hợp đồng khống, dữ liệu tờ khai sai lệch. Sự phân công rất rõ ràng: ngành Thuế nắm bắt dữ liệu quản lý, còn lực lượng Công an thực hiện chức năng điều tra, truy vết dòng tiền.
Kết quả triển khai công tác phối hợp giai đoạn 2022-2025 đã minh chứng cho sức mạnh của sự đoàn kết này. Toàn ngành Thuế đã tiếp nhận 1.825 quyết định trưng cầu giám định tư pháp và ban hành 1.025 kết luận giám định để hỗ trợ phá án. Cơ quan Thuế cũng đã cung cấp hồ sơ, tài liệu cho 22.235 yêu cầu từ phía Công an để phục vụ công tác quản lý trấn áp tội phạm kinh tế.
Với sự phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ nên nhiều đường dây mua bán hóa đơn lớn đã bị bóc tách và xử lý nghiêm.
Điển hình là vụ án mua bán hóa đơn liên quan đến 3 công ty thiết bị y tế tại Hà Nội. Các đối tượng đã bán khống hơn 19.000 hóa đơn GTGT với tổng giá trị hàng hóa lên tới gần 3.700 tỷ đồng, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 743 tỷ đồng.
Hay như đường dây tại Phú Thọ, nơi các đối tượng sử dụng hàng chục doanh nghiệp “ma” để mua bán hơn 10.000 hóa đơn với giá trị trên 1.000 tỷ đồng. Những vụ án này không chỉ thu hồi tài sản cho công quỹ mà còn có tác dụng răn đe mạnh mẽ toàn xã hội.
Những “nút thắt” thực tiễn và lời giải từ công nghệ 4.0
Dù đạt được nhiều thành tựu, nhưng thực tiễn vẫn còn những “nút thắt”. Việc chia sẻ thông tin đôi khi chưa kịp thời, cơ sở dữ liệu giữa hai ngành chưa hoàn toàn liên thông, dẫn đến việc xử lý hồ sơ bị kéo dài. Có những trường hợp cơ quan Công an địa phương khi phát hiện tội phạm nhưng chưa trao đổi phương thức, thủ đoạn, hành vi kịp thời với cơ quan Thuế quản lý trực tiếp tại địa bàn để kịp thời phối hợp ngăn chặn.
Để hóa giải những hạn chế này, một lộ trình hiện đại hóa đang được thực hiện quyết liệt.
Trước hết, 2 cơ quan sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành thống nhất từ khâu tiếp nhận thông tin, phân tích, xác minh đến chuyển giao hồ sơ và tổ chức điều tra, xử lý, bảo đảm nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp luật.
Đồng thời, đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hai ngành và với các cơ quan có liên quan như ngân hàng, hải quan, đăng ký kinh doanh, từng bước hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông, tích hợp, phục vụ hiệu quả công tác phân tích, nhận diện rủi ro và cảnh báo sớm các hành vi vi phạm.
Bên cạnh đó, 2 ngành sẽ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực, ngành nghề, doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao; chủ động rà soát, sàng lọc, lập danh sách các đối tượng nghi vấn để phối hợp xác minh, đấu tranh. Cơ quan Thuế cần nâng cao chất lượng công tác quản lý người nộp thuế, đặc biệt là quản lý hóa đơn điện tử, kiểm soát chặt chẽ việc phát hành, sử dụng hóa đơn; kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường để chuyển hồ sơ sang cơ quan Công an.
Về phía cơ quan Công an, cần đẩy mạnh công tác nắm tình hình, xác lập chuyên án, tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây tội phạm có tổ chức, quy mô lớn, hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia; đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan Thuế trong quá trình điều tra, thu thập chứng cứ, truy vết dòng tiền và thu hồi tài sản cho Nhà nước.
Cùng với đó, hai ngành cần chú trọng ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ trong công tác quản lý và đấu tranh phòng, chống tội phạm, đặc biệt là sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phát hiện các giao dịch bất thường, nhận diện hành vi gian lận trong môi trường số.
Ngoài ra, cơ quan Thuế và công an sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thuế, hóa đơn và các chế tài xử lý vi phạm để nâng cao ý thức tuân thủ của người nộp thuế; công khai các hành vi vi phạm điển hình nhằm tạo hiệu ứng răn đe, phòng ngừa chung trong xã hội. Đồng thời, tiếp tục rà soát, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng bịt kín các kẽ hở, khắc phục bất cập, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ cho công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thuế, tăng cường kỷ cương, kỷ luật tài chính và phòng ngừa hiệu quả tội phạm mua bán hóa đơn, gian lận hoàn thuế GTGT trong giai đoạn tới.
