Chủ tịch và loạt lãnh đạo bị bắt, Hóa Chất Đức Giang Lào Cai có mất doanh nghiệp ưu tiên?

Bị can Đào Hữu Huyền trước khi bị bắt. Ảnh: Bộ Công an.

Bị đình chỉ Doanh nghiệp ưu tiên trong trường hợp nào?

Bộ Công an vừa thông tin, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố vụ án “Gây ô nhiễm môi trường; Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, xảy ra tại Công ty CP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (sau đây viết tắt là Hóa chất Đức Giang) và các đơn vị liên quan; khởi tố 14 bị can, trong đó có Chủ tịch Đào Hữu Huyền và nhiều nhân sự chủ chốt.

Hóa chất Đức Giang có công ty con là Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai, đang được áp dụng chế độ ưu tiên trong lĩnh vực hải quan (được Tổng cục Hải quan công nhận doanh nghiệp ưu tiên năm 2019).

Vậy, việc cơ quan Công an khởi tố vụ án xảy ra tại Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan cùng nhiều nhân sự chủ chốt có ảnh hưởng gì đến việc áp dụng doanh nghiệp ưu tiên với Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai?

Về vấn đề trên, theo nguồn tin của Tạp chí Kinh tế - Tài chính, cơ quan Hải quan đang yêu cầu Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai báo cáo, khi có kết luận chính thức và trường hợp không còn đáp ứng điều kiện sẽ đình chỉ áp dụng doanh nghiệp ưu tiên theo quy định.

Liên quan đến quy định về tạm đình chỉ và đình chỉ đối với doanh nghiệp ưu tiên, Nghị định 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 quy định: Việc tạm đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên trong trường hợp doanh nghiệp chưa thực hiện trách nhiệm theo quy định tại Điều 45 Luật Hải quan khi đã được cơ quan Hải quan thông báo thì Cục trưởng Cục Hải quan ra quyết định tạm đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên (theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành) trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày ban hành quyết định.

Trường hợp doanh nghiệp đã thực hiện quy định tại Điều 45 Luật Hải quan trong thời hạn quy định thì thông báo tới Cục Hải quan để xem xét ban hành quyết định hủy quyết định tạm đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành.

Đối với trường hợp đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên, Cục trưởng Cục Hải quan ban hành quyết định đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành trong 3 trường hợp sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp không duy trì việc đáp ứng một trong các điều kiện để áp dụng chế độ ưu tiên theo quy định tại Điều 10 Nghị định này.

Thứ hai, hết thời hạn tạm đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên mà doanh nghiệp không thực hiện các quy định tại Điều 45 Luật Hải quan.

Thứ ba, doanh nghiệp đề nghị đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên. Theo đó, doanh nghiệp gửi văn bản tới Cục Hải quan nêu lý do đề nghị đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được văn bản, Cục trưởng Cục Hải quan ban hành quyết định đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên đối với doanh nghiệp.

Thực tế, quá trình triển khai Chương trình doanh nghiệp ưu tiên, cơ quan Hải quan đã ban hành một số quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ đối với doanh nghiệp ưu tiên, như gần đây là trường hợp Công ty TNHH POSCO VST (bị đình chỉ áp dụng chế độ doanh nghiệp ưu tiên theo Quyết định số 2446/QĐ-TCHQ ngày 3/10/2023 của Tổng cục Hải quan).

Nhiều lãnh đạo Hóa chất Đức Giang vướng lao lý

Liên quan đến vụ việc vừa bị khởi tố, theo Bộ Công an, qua công tác nắm tình hình lĩnh vực khai thác tài nguyên khoáng sản và sản xuất, kinh doanh hóa chất, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng tại Hóa chất Đức Giang.

Tập trung đấu tranh, bước đầu Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã làm rõ một số hành vi sai phạm có tổ chức, như: Đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải, trên diện tích hàng chục ha tại địa bàn KCN Tằng Loỏng, xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân trên địa bàn.

Khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit, trị giá hàng trăm tỷ đồng; bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho tài sản nhà nước hàng chục tỷ đồng.

Các hành vi sai phạm nêu trên tại Hóa chất Đức Giang diễn ra trong một thời gian dài, gây bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân.

Trên cơ sở kết quả điều tra, ngày 25/12/2025 và ngày 14/3/2026, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố vụ án “Gây ô nhiễm môi trường; Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, xảy ra tại Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan, đồng thời, khởi tố đối với 14 bị can.

Trong đó, Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT Hóa chất Đức Giang, kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai, bị khởi tô về 3 tội là: “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” và “gây ô nhiễm môi trường”, quy định tại các Điều 221, 227 và 235 Bộ luật Hình sự.

Phạm Văn Hùng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai bị khởi tố về 2 tội là: “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “gây ô nhiễm môi trường”, quy định tại Điều 221 và Điều 235 Bộ luật Hình sự.

3 bị can của Hóa chất Đức Giang Chi nhánh Lào Cai bị khởi tố về tội “vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”, quy định tại Điều 227 Bộ luật Hình sự, gồm: Trịnh Quốc Khánh, Giám đốc; An Văn Bắng, Giám đốc mỏ khai trường 25 và Nguyễn Thị Hương, Kế toán trưởng.

9 bị can bị khởi tố về tội “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Trong đó có 4 bị can là nhân sự của Hóa chất Đức Giang gồm: Đào Hữu Duy Anh, Phó Chủ tịch HĐQT, nguyên Tổng Giám đốc; Đào Thị Mai, Kế toán trưởng; Hoàng Thúy Hà, Kế toán và Nguyễn Thị Phương Anh, Thủ quỹ.

Phạm Thị Bích, Kế toán trưởng, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai.

Đặng Tiến Đức, Giám đốc và Phạm Thị Bích Phương, Kế toán trưởng (cùng là nhân sự Công ty CP Phốt pho Apatit Việt Nam); Trần Minh Tuấn, Giám đốc và Nguyễn Thị Phương Thảo, Kế toán trưởng (cùng là nhân sự Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Đắk Nông).

Về biện pháp ngăn chặn, cơ quan Công an cấm đi khỏi nơi cư trú đối với 7 bị can gồm: Phạm Thị Bích Phương, Đặng Tiến Đức, Đào Thị Mai, Hoàng Thúy Hà, Nguyễn Thị Phương Anh, Nguyễn Thị Phương Thảo và Phạm Thị Bích); bắt bị can để tạm giam đối với 7 bị can còn lại.

Sau khi Viện kiểm sát nhân dân tối cao phê chuẩn, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã thi hành các quyết định, lệnh nêu trên đúng quy định của pháp luật.

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của các bị can đã khởi tố; đồng thời, mở rộng điều tra xử lý toàn diện, triệt để đối với hành vi sai phạm có tổ chức của các bị can và các tổ chức, cá nhân có liên quan; xác minh, kê biên, phong tỏa, phục vụ thu hồi triệt để tài sản cho nhà nước.