 |
| Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trong những tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng. Ảnh: Internet |
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động, chi phí logistics và vận tải gia tăng do tác động của xung đột quốc tế, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì được nhịp độ tăng trưởng tích cực.
Theo đánh giá, kết quả này cho thấy năng lực thích ứng của doanh nghiệp và hệ thống thương mại đang dần được củng cố, đồng thời phản ánh nền tảng sản xuất và chuỗi cung ứng của nền kinh tế vẫn giữ được sự ổn định trước các cú sốc bên ngoài.
Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu trong năm 2026 không chỉ phụ thuộc vào đà tăng trưởng hiện tại mà còn chịu tác động bởi nhiều yếu tố như nhu cầu thị trường thế giới, chi phí logistics và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp.
Số liệu của Cục Thống kế cho thấy, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa trong những tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng, phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Trong tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 46,44 tỷ USD, tăng 40,3% so với tháng trước.
Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 8,96 tỷ USD, tăng 39,2%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 37,48 tỷ USD, tăng 40,6%. So với cùng kỳ năm trước, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 3 tăng 20,1%, trong đó khu vực kinh tế trong nước giảm 20,1%, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) tăng 36,5%.
Tính chung quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 24,47 tỷ USD, giảm 16,6%, chiếm 19,9% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 98,46 tỷ USD, tăng 33,3%, chiếm 80,1%.
Đáng chú ý, trong quý I/2026 có 20 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 86,8% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong đó có 5 mặt hàng xuất khẩu trên 5 tỷ USD, chiếm 62,4%. Điều này cho thấy cơ cấu hàng hóa xuất khẩu tiếp tục duy trì sự tập trung vào các ngành hàng chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong việc giữ nhịp tăng trưởng xuất khẩu.
Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa trong quý I/2026 đã chuyển sang trạng thái nhập siêu. Tính chung quý I/2026, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 3,64 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 3,57 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 10,73 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 7,09 tỷ USD.
Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh nhu cầu sản xuất trong nước gia tăng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu.
Nhận định này cho thấy hoạt động thương mại vẫn gắn chặt với chu kỳ sản xuất, trong đó nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu và máy móc tăng lên khi doanh nghiệp mở rộng sản xuất.
Đánh giá về bối cảnh chi phí logistics và vận tải tăng do xung đột quốc tế sẽ tác động đến mục tiêu xuất nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2026, chuyên gia kinh tế, GS. TS Hoàng Văn Cường cho rằng mục tiêu xuất nhập khẩu năm nay chịu tác động bởi nhiều yếu tố. Trước hết là xung đột quốc tế làm cho hoạt động vận tải và logistics có nguy cơ bị gián đoạn, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu.
Bên cạnh đó, dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới có xu hướng giảm, kéo theo nhu cầu thị trường giảm, từ đó ảnh hưởng đến cầu đối với hàng hóa xuất khẩu. Đây được xem là những thách thức lớn đối với hoạt động xuất nhập khẩu trong năm nay, đặc biệt đối với những ngành hàng phụ thuộc nhiều vào thị trường bên ngoài.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Hoàng Văn Cường, tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp của xung đột không quá lớn. Vì vậy, không nên vì yếu tố này mà điều chỉnh giảm mục tiêu xuất khẩu. Điều quan trọng là phải chuẩn bị tốt nguồn lực, duy trì các thị trường truyền thống và chủ động mở rộng thêm thị trường mới nhằm giảm thiểu rủi ro từ các biến động bên ngoài.
Dự báo về triển vọng xuất khẩu của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay, chuyên gia Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, thuộc Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) cho rằng mặc dù có những biến động về năng lượng và chi phí logistics, nhưng triển vọng xuất khẩu của Việt Nam vẫn tương đối tích cực.
Nền kinh tế đã có sẵn các hợp đồng thương mại từ trước, đồng thời hệ thống chuỗi cung ứng cũng đã được thiết lập tương đối vững chắc, giúp hoạt động xuất khẩu duy trì được sự ổn định.
Do đó, tăng trưởng xuất khẩu có thể suy giảm nhẹ trong ngắn hạn, song xét trên tổng thể, xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn có khả năng duy trì ở mức cao và tiếp tục đóng vai trò là một trong những động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.
