Chuyển đổi số từ yêu cầu thực tiễn đến động lực phát triển
Năm 2025 khép lại với nhiều khó khăn, thách thức đan xen cơ hội. Chi cục Hải quan khu vực VI (trước đây là Cục Hải quan Lạng Sơn) đã trải qua hai lần sắp xếp, tổ chức lại bộ máy trong thời gian ngắn; địa bàn quản lý mở rộng, khối lượng công việc tăng gấp nhiều lần, trong khi biên chế giảm do tinh giản.
Trong bối cảnh đó, tập thể Đảng ủy, lãnh đạo Chi cục đã thống nhất xác định, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng, mà là yêu cầu tất yếu để duy trì hiệu lực quản lý nhà nước và nâng cao chất lượng phục vụ. Trên tinh thần quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Kế hoạch hành động của Cục Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực VI đã ban hành Kế hoạch hành động riêng, coi ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.
 |
| Hải quan khu vực VI đã triển khai nhiều phần mềm ứng dụng trong quy trình nghiệp vụ Ảnh: H.Nụ |
Thực tiễn cho thấy, lựa chọn này đã nhanh chóng phát huy hiệu quả. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) qua địa bàn đạt 93,18 tỷ USD, tăng 45% so với năm 2024. Chỉ tính riêng kim ngạch mở tờ khai tại Chi cục Hải quan khu vực VI đạt 7,32 tỷ USD, tăng 31,9%. Đặc biệt, số thu NSNN từ hoạt động XNK đạt thu 13.948 tỷ đồng, bằng đạt 213,9% chỉ tiêu pháp lệnh và tăng 85% so với cùng kỳ 2024 - đây là lần đầu tiên số thu của đơn vị chạm mốc 5 chữ số, vượt hơn 1.000 tỷ đồng so với tổng thu của hai năm 2023–2024 cộng lại, xếp thứ 9/19 đơn vị toàn ngành Hải quan.
Bên cạnh đó, số lượng DN tham gia hoạt động XNK qua địa bàn đạt 6.128 DN, tăng 34%, trong đó có 3.161 DN mới, cho thấy sức hút ngày càng lớn của môi trường thông quan tại Lạng Sơn.
Ứng dụng công nghệ: làm thật, hiệu quả thật
Điểm nhấn nổi bật trong năm 2025 là việc Chi cục Hải quan khu vực VI chủ động nghiên cứu, phát triển và đưa vào vận hành 6 phần mềm, ứng dụng công nghệ phục vụ trực tiếp công tác quản lý, điều hành và nghiệp vụ hải quan.
Tiêu biểu là Phần mềm họp không giấy tờ, được triển khai từ tháng 4/2025, giúp đổi mới phương thức làm việc, giảm mạnh chi phí in ấn, đi lại, bảo đảm chỉ đạo, điều hành thông suốt trên địa bàn rộng. Các báo cáo giao ban được số hóa, trình bày dưới dạng dữ liệu trực quan, nâng cao chất lượng phân tích và ra quyết định.
Đặc biệt, Phần mềm quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh do Chi cục tự phát triển đã tạo chuyển biến rõ nét trong thực hiện Nghị định số 167/2025/NĐ-CP. Thay vì khai báo thủ công, DN có thể khai báo trực tuyến mọi lúc, mọi nơi; dữ liệu được lưu trữ, dùng chung, giảm thao tác lặp lại. Kết quả, số lượng công chức bố trí tại 4 cửa khẩu đường bộ giảm 45%, trong khi từ tháng 10/2025 đến nay đã xử lý trên 140.000 tờ khai phương tiện, thu lệ phí hải quan trên 2,8 tỷ đồng.
 |
| Phần mềm quản lý phương tiện vận tải đường bộ xuất nhập cảnh do Hải quan khu vực VI phát triển được DN đánh giá cao. Ảnh: H.Nụ |
Cùng với đó, các phần mềm quản lý dữ liệu DN, quản lý cán bộ, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát khai báo C/O đã góp phần nâng cao hiệu quả phân tích rủi ro, phòng chống gian lận thương mại. Riêng trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, năm 2025 Chi cục đã phát hiện, xử lý 26 vụ vi phạm, tăng 1.300% so với năm 2024, với tổng trị giá hàng hóa vi phạm trên 2,5 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Văn Hoàn, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI khẳng định: “Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được bài toán thực tiễn. Mỗi phần mềm, mỗi ứng dụng mà Chi cục triển khai đều hướng tới mục tiêu giảm nhân lực thủ công, tăng hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian thông quan và tạo thuận lợi tối đa cho DN”.
Từ chuyển đổi số đến nâng cao năng lực cạnh tranh
Không chỉ dừng ở nội bộ, Chi cục Hải quan khu vực VI còn chủ động phối hợp với UBND tỉnh Lạng Sơn triển khai Nền tảng cửa khẩu số, giảm số trường thông tin DN phải khai báo từ 57 xuống 41 trường, đồng thời kiến nghị tích hợp các hệ thống khai báo lên Cổng thông tin một cửa quốc gia, hướng tới mục tiêu “DN khai một lần, dữ liệu dùng chung”.
Song song đó, việc triển khai đánh giá năng lực cạnh tranh và chất lượng điều hành, quản lý cấp cơ sở (CDCI), Bộ chỉ số năng lực cạnh tranh sở, ban, ngành và địa phương (DDCI), khảo sát mức độ hài lòng của DN qua mã QR đã tạo kênh phản hồi trực tiếp, khách quan, góp phần nâng cao kỷ cương công vụ và chất lượng phục vụ.
Bước sang năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực VI xác định tiếp tục lấy con người là trung tâm, chuyển đổi số là động lực; chủ động tham gia xây dựng Hải quan số, Cửa khẩu thông minh, gắn chặt chuyển đổi số với yêu cầu quản lý hiện đại, minh bạch, hiệu quả, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của ngành Hải quan và kinh tế – xã hội tỉnh Lạng Sơn.
Đánh giá kết quả đạt được của Chi cục Hải quan khu vực VI, ông Đoàn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn ghi nhận, Hải quan khu vực VI là đơn vị điển hình trong việc chủ động ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số từ cơ sở, với nhiều sáng kiến có giá trị thực tiễn cao, góp phần quan trọng vào tăng thu ngân sách, phòng chống gian lận thương mại và cải thiện môi trường kinh doanh tại địa bàn cửa khẩu trọng điểm.
