Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, Luật thuế TNCN sửa đổi đã tiếp thu tối đa các ý kiến thẩm tra, góp ý để hoàn thiện, hướng tới một đạo luật khả thi, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế mà vẫn đảm bảo quản lý thuế hiệu quả.

Một trong những điểm được chú ý nhất sau khi Luật thuế TNCN sửa đổi được ban hành đó là đưa mức giảm trừ gia cảnh quy định tại Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Theo đó, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng; cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Quy định này sẽ có hiệu lực từ kỳ tính thuế năm 2026.

Việc xác định mức giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc thực hiện theo nguyên tắc mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế. Cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công các khoản như đóng góp từ thiện, nhân đạo; khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế, người phụ thuộc.

Với mức giảm trừ gia cảnh mới, từ kỳ tính thuế 2026, người độc thân, không có người phụ thuộc thì bắt đầu đóng thuế ở thu nhập trên 186 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 1,5 lần (150%) GDP bình quân đầu người, đây là mức được thiết lập ở ngưỡng cao so với GDP bình quân đầu người. Điều này cho thấy chính sách thuế TNCN của Việt Nam hướng tới việc bảo vệ và miễn thuế cho phần lớn người dân có thu nhập bằng hoặc gần bằng mức trung bình của xã hội.

Thay đổi này được đánh giá là phù hợp với diễn biến lạm phát và chi phí sinh hoạt, giúp nguời lao động có thu nhập trung bình, đặc biệt là những gia đình có người phụ thuộc như trẻ em, cha mẹ già, người cao tuổi… giảm đáng kể nghĩa vụ thuế, nâng cao thu nhập khả dụng.

Đây thực sự là tin vui lớn đối với người có thu nhập từ tiền công, tiền lương. Ngay sau khi Luật được thông qua, trên nhiều diễn đàn đã ghi nhận những niềm vui của giới nhân viên văn phòng. Với họ, việc nâng ngưỡng giảm trừ gia cảnh đồng nghĩa hàng tháng có thể tiết kiệm thêm một khoản thu nhập, giúp giảm áp lực chi tiêu, nhất là với những người đang sống tại các khu đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM…

Là người đang phải nuôi 3 con nhỏ trong độ tuổi đi học, theo quy định mới, gia đình chị Hoàng Thị Lan Hương ở Phú Diễn (Hà Nội) sẽ không còn phải nộp thuế TNCN từ kỳ tính thuế 2026. Theo chị, mức giảm trừ gia cảnh mới sẽ hỗ trợ gia đình tiết kiệm được một khoản tương đối để lo cho cuộc sống của các con tốt hơn.

Một điểm mới quan trọng được nhiều chuyên gia đánh giá cao là cơ chế điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh đã thay đổi hoàn toàn. Thay vì áp dụng cơ chế cũ chỉ điều chỉnh khi chỉ số CPI biến động 20%, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh này trên cơ sở biến động của giá cả, thu nhập để đảm bảo phù hợp, linh hoạt với tình hình kinh tế xã hội của từng thời kỳ, giúp chính sách kịp thời hơn và sát với đời sống hơn.

Với mức giảm trừa gia cảnh mới, người lao động dự kiến được giảm hơn 8.700 tỷ đồng tiền thuế. Số tiền này không chỉ góp phần kích thích tiêu dùng mà sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.

Một điểm đáng chú ý khác là Luật đã mở rộng các khoản được giảm trừ, gồm đóng góp từ thiện, nhân đạo và chi phí y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc. Các khoản chi này phải đáp ứng điều kiện về hóa đơn, chứng từ và không được chi trả từ nguồn khác. Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc thực hiện nội dung này.

Cùng với việc nâng mức giảm trừ gia cảnh, Luật Thuế TNCN sửa đổi đã thu gọn biểu thuế lũy tiến từng phần, từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, với mức thuế suất lần lượt 5%, 10%, 20%, 30% và 35%. Trong đó, mức tối đa 35% áp dụng cho phần thu nhập vượt 100 triệu đồng/tháng, nhằm đảm bảo mục tiêu khai thác thu nhập cao để hỗ trợ phúc lợi xã hội. Biểu thuế mới giúp giảm nhảy bậc, tránh sốc thuế khi quyết toán cuối năm, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, giúp người lao động dễ tính toán hơn.

Một số chuyên gia cho rằng, biểu thuế 5 bậc giúp tạo tâm lý ổn định cho người lao động đặc biệt những người có thu nhập biến động bởi họ có thể dễ dự đoán số thuế phải nộp, từ đó dễ hoạch định chi tiêu, tiết kiệm, lập kế hoạch tài chính.

Anh Nguyễn Văn Thông, cán bộ một tập đoàn công nghệ lớn tại Hà Nội chia sẻ, mức thuế suất này khá hài hòa, tránh nhảy bậc quá lớn, qua đó giúp cá nhân thuận lợi trong hoạch định tài chính cá nhân.

Bà Lê Yến, chuyên gia tư vấn thuế, Chủ tịch Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội khẳng định, việc rút gọn bậc thuế giúp cá nhân dễ tra cứu, dễ tính toán nghĩa vụ thuế. Theo bà, khi giảm bậc, việc xác định ngưỡng và khoảng cách cần được tính toán hài hòa để người có thu nhập trung bình và khá không gặp tình trạng “vọt bậc” khi thu nhập tăng thêm.

Riêng đối với mức thuế cao nhất 35%, Chính phủ khẳng định, mức này được đánh giá là phù hợp khi so sánh với một số nước ASEAN, thậm chí một số quốc gia khác áp dụng thuế suất cao hơn. Nếu giảm xuống 30%, chính sách có thể tạo cảm giác ưu tiên giảm thuế cho nhóm thu nhập cao.

Về cách hiểu mức thuế suất 35%, bà Lê Yến lưu ý, thuế TNCN được tính theo phương pháp lũy tiến từng phần, nghĩa là chỉ phần thu nhập vượt ngưỡng mới áp dụng thuế suất tương ứng, chứ không tính trên toàn bộ thu nhập. Ví dụ: với 120 triệu đồng thu nhập tính thuế/tháng, 100 triệu đồng đầu tiên được áp dụng các bậc thuế thấp hơn và chỉ 20 triệu đồng vượt ngưỡng chịu thuế 35%. Điều này bảo đảm tính công bằng và giúp người lao động không lo bị “vọt bậc” khi tăng thu nhập.

Luật sư, chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, cho biết, các bậc thuế thấp đã được điều chỉnh theo hướng hỗ trợ khi bậc 1 và 2 giữ mức 5% và 10%. Đồng thời cũng đã giãn rộng độ nhảy bậc 1 và bậc 2 giúp người nộp thuế được lợi kép. “Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho người thu nhập thấp mà cả người có thu nhập cao cũng được hưởng lợi gián tiếp từ việc tăng ngưỡng tính thuế ở các bậc. Vì vậy, việc duy trì một bậc thuế cao nhằm đảm bảo nguyên tắc “trung hòa ngân sách” là cần thiết”, Luật sư Được phân tích.

Chưa kể, các khoản giảm trừ mở rộng đối với giáo dục và y tế được kỳ vọng sẽ làm giảm phần thu nhập chịu thuế ở các bậc cao. Điều này càng nhấn mạnh yêu cầu duy trì một bậc thuế suất cao nhằm đảm bảo nguồn lực thu ngân sách.

Theo tính toán cùng với việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh mới, phương án điều chỉnh biểu thuế này giảm thu khoảng 27.400 tỷ đồng/năm.

Cùng với mức thuế thu nhập dành cho người làm công ăn lương, thì mức không phải chịu thuế của hộ kinh doanh cũng thu hút sự quan tâm, theo dõi sát đó rất đông người dân. Theo đó, Luật Thuế TNCN sửa đổi đã điều chỉnh mức doanh thu không phải chịu thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm; mức này cũng được trừ trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu. Đồng thời, điều chỉnh mức doanh thu không chịu thuế GTGT tương ứng lên 500 triệu đồng/năm.

Mức miễn thuế 500 triệu đồng/năm với các hộ kinh doanh là bước tiến mới phù hợp với thực tiễn, đáp ứng mong mỏi của hàng triệu hộ kinh doanh trong thời gian qua. Và như vậy, theo ước tính của cơ quan Thuế sẽ có khoảng hơn 2 triệu hộ kinh doanh được miễn thuế, giúp giảm gánh nặng chi phí, tạo dư địa phục hồi và phát triển.

Đơn cử 1 hộ phân phối hàng hóa có doanh thu 600 triệu đồng/năm hiện đang nộp thuế TNCN là 0,5% trên doanh thu, tương đương khoảng 3 triệu đồng, nhưng từ ngày 1/1/2026, số thuế phải nộp xuống chỉ còn khoảng 500 nghìn đồng. Anh Nguyễn Văn Dư, chủ một hộ kinh doanh tạp hóa ở xã Đông Anh (TP Hà Nội) cho rằng chính sách cho phép hộ kinh doanh chỉ phải nộp thuế trên phần vượt 500 triệu đồng/năm thì quá thuận lợi cho người kinh doanh.

Đặc biệt, ngoài miễn thuế 500 triệu đồng, Luật Thuế TNCN sửa đổi còn mở rộng quyền lựa chọn cho các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm. Theo đó hộ kinh doanh có thể tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu như hiện nay, hoặc chuyển sang tính theo thu nhập, từ là doanh thu trừ chi phí. Và mức thuế suất 15% tương tự như thuế suất thuế TNDN đối với hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm.

Mới đây, Bộ Tài chính cũng đã có dự thảo nghị định quy định quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, trong đó đề xuất hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Với những hộ kinh doanh khó khăn trong sử dụng công nghệ, hoặc đặc thù kinh doanh thì quy định này sẽ giúp nhẹ gánh thêm khi không còn phải lo đầu tư máy móc hay học các thao tác sử dụng công nghệ. Đây được đánh giá là một bước đi nhằm hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ, vốn chiếm phần lớn nền kinh tế phi chính thức, giúp họ duy trì hoạt động mà không lo gánh nặng thuế, kê khai phức tạp hay thủ tục rườm rà.

Với ngưỡng 500 triệu đồng, nhiều tiểu thương, cửa hàng lẻ, hộ kinh doanh cá thể nhỏ lẻ, vốn có doanh thu vừa đủ trang trải có thể an tâm về thuế, tiết kiệm chi phí và tiếp tục kinh doanh mà không phải lo “loay hoay sổ sách, kê khai phức tạp. Đối với nhóm hộ kinh doanh vừa và nhỏ có doanh thu trên ngưỡng miễn thuế, Luật cũng cho phép quy định phương thức tính thuế phù hợp, kê khai dựa trên doanh thu thực tế, thay vì “thuế khoán cứng” như trước, nhằm đảm bảo công bằng với hộ có chi phí đầu vào cao, lợi nhuận thực thấp.

Chia sẻ tại Nghị trường Quốc hội tại kỳ họp thứ X Quốc hội khóa XV, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng thẳng thắn bày tỏ, chính sách thuế với hộ, cá nhân kinh doanh là vấn đề thực sự rất khó và phức tạp. Thực tế cho thấy, việc thu thuế đối với hộ kinh doanh không phải bây giờ mới bắt đầu mà đã thực hiện thu ổn định nhiều năm. Phương pháp tính thuế đối với hộ kinh doanh gần như không có gì thay đổi so với trước đây, thay vì thuế khoán, người kinh doanh tự xác định một mức và nộp, thì bây giờ hộ kinh doanh phải kê khai.

Luật Thuế TNCN sửa đổi không chỉ dừng lại ở thu nhập từ tiền lương, tiền công mà còn mở rộng phạm vi chịu thuế, phù hợp với xu hướng đa dạng hóa nguồn thu của người dân trong bối cảnh kinh tế số xuất hiện nhiều loại hình kinh doanh, đầu tư mới.

Luật cũng quy định thu thuế 0,1% đối với mỗi giao dịch chuyển nhượng vàng miếng để nâng cao tính minh bạch của thị trường, hạn chế đầu cơ. Đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng và điều chỉnh thuế suất cho phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, đây là quy định mới với đối tượng tác động rộng nên quy định như luật là bước đi cần thiết để thực hiện chỉ đạo của cấp có thẩm quyền về quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh vàng, góp phần hạn chế việc đầu cơ vào vàng, thu hút được nguồn lực trong xã hội tham gia vào nền kinh tế.

Với 438/443 Đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành Luật thuế TNCN sửa đổi, chiếm 92,60% đã cho thấy sự đồng thuận, thống nhất cao của Quốc hội về các nội dung của Luật, đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Luật thuế TNCN sửa đổi sẽ khởi đầu cho một hệ thống thuế hiện đại ở Việt Nam, bảo vệ người thu nhập thấp và trung bình, giảm chênh lệch gánh nặng thuế, đồng thời mở rộng cơ sở thuế một cách hợp lý để bảo đảm nguồn thu ngân sách.